II SAB/Gd 70/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L.J. na bezczynność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie udzielania świadczeń z pomocy społecznej postanawia odrzucić skargę. L. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę zarzucając Ośrodkowi Pomocy Społecznej nie podejmowanie zgodnych z prawem czynności w sprawie udzielania mu świadczeń z pomocy społecznej. Z treści skargi, odpowiedzi organu oraz akt administracyjnych wynikają następujące okoliczności: L. J. wnioskiem z 8 lipca 2009 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie mu świadczenia w postaci schronienia i posiłku. Wskazał, że jest osobą bezdomną, wymeldowaną z dotychczasowego miejsca pobytu. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego decyzją z 8 lipca 2009 r. udzielono skarżącemu pomocy społecznej w formie schronienia i posiłku w okresie od 8 lipca 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. Kolejnymi decyzjami ( z 21 stycznia 2010 i 9 czerwca 2010 r. k. 28 i 43 akt ) przyznano skarżącemu pomoc w formie schronienia i posiłku na dalszy okres od 1 stycznia 2010 r. do 6 grudnia 2010 r. W tym okresie na wniosek skarżącego udzielano mu również pomocy społecznej w innych formach przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej. Kilkakrotnie przyznano zasiłki celowe na pokrycie całości lub części kosztów leczenia czy zakupu lekarstw ( decyzje z 31 sierpnia 2009 r. k. 11, z 25 stycznia 2010 r. k. 29, z 25 lutego 2010 r. k. 33, z 22 kwietnia 2010 r. k. 39), na pokrycie kosztów pobytu w placówce dla bezdomnych (decyzje z 3 listopada 2009 r. k.18 i z 26 listopada 2009 r. k. 20), na zakup odzieży (decyzja z 3 listopada 2009 r. k. 19). Decyzją z 26 października 2009 r. przyznano skarżącemu także zasiłek okresowy z powodu bezrobocia od 1 października do 31 grudnia 2009 r. (k. 17), a decyzją z 25 sierpnia 2010 r. przyznano zasiłek okresowy z powodu długotrwałej choroby na okres od 1 sierpnia do 31 października 2010 r. (k. 47) W dniu 7 stycznia 2010 r. MOPS i skarżący podpisali tzw. indywidualny program wychodzenia z bezdomności, o którym mowa w art. 49 ustawy o pomocy społecznej. W decyzji z 25 sierpnia 2010 r. przyznającej skarżącemu zasiłek okresowy wskazano, że realizacja świadczenia będzie miała miejsce w kasie Ośrodka w trzeci wtorek miesiąca. Decyzję tą doręczono skarżącemu na skutek jego interwencji dopiero w dniu 30 września 2010 r. w siedzibie Ośrodka ( k. 49 i 50). We wniesionej w dniu 30 września 2010 r. skardze do sądu zatytułowanej jako "skarga na zaniechanie działania" skarżący zarzucił, że Ośrodek nie podejmuje prawidłowo czynności w jego sprawie. Wskazał, że zaniechanie to dotyczy: "I. świadczenia niewystarczającej pomocy w formie schronienia i posiłku, II. sporządzenia Indywidualnego Programu Wychodzenia z Bezdomności za czas 1-01-2009 do 30-06-2009 i niepodjęcie działań zgodnie z ich harmonogramem, III. poświadczenia nieprawdy w Programie co do okoliczności mających znaczenie prawne przez pracownika socjalnego z Referatu do spraw Osób Bezdomnych I. P. oraz przez zatwierdzającą program panią Kierownik referatu E. Z., IV. wydania decyzji przyznającej zasiłek okresowy na zakup leków i niedoręczeniu wskazanej decyzji, V. odmowy wypłacenia zasiłku za sierpień i wrzesień, które było przewidziane na 14 września 2010 r.". Dodatkowo skarżący wniósł o dokonanie sądowej kontroli wszystkich decyzji wydanych w Referacie pod kątem prawidłowości pełnomocnictw pracowników Ośrodka do wydawania decyzji administracyjnych. Nadmienił także, że skargę sporządził w niewłaściwych warunkach na stacji paliw, albowiem pomimo jego choroby Dyrektor Ośrodka nie przydzieliła mu miejsca gdzie może przebywać w ciągu dnia. W notatce urzędowej znajdującej się w aktach administracyjnych (k. 49) pracownik socjalny oświadczył, że skarżący odmawia przyjęcia skierowania do placówki o standardzie schroniska dla bezdomnych w którym jest możliwość pozostawania również w ciągu dnia i nie chce wyprowadzać się z noclegowni gdzie takiej możliwości nie ma. Przekazując skargę do sądu Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej ustosunkowała się do zarzutów skarżącego. Wyjaśniła m. in. że wszystkie decyzje zostały podjęte przez upoważnione do tego osoby. W kwestii doręczenia decyzji z 25 sierpnia oraz w kwestii wypłaty należności wyjaśniła, że nie było możliwości wcześniejszego doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia i świadczenie zostało zrealizowane dopiero w dniu 1 października 2010 r. tj. w dniu w którym zgłosił się on po wypłatę świadczenia do MOPS-u. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Sąd nie może skontrolować wydanych w sprawie skarżącego decyzji administracyjnych, ani ustalić prawidłowości podjętych przez Ośrodek czynności czy też braku realizacji podpisanego indywidualnego programu wychodzenia z bezdomności, spóźnienia w wypłacie przyznanego świadczenia i nieterminowego doręczenia jednej z decyzji. Postępowanie przed sądem administracyjnym w tym: sposób, termin i warunki wnoszenia skarg reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z jej przepisami sąd administracyjny dokonuje kontroli działalności administracji publicznej rozpoznając skargi wnoszone 1/ na konkretnie określone akty i czynności wymienione w art. 3 w/w ustawy ( decyzje, postanowienia, akty prawa miejscowego i inne), 2/ w określonym w art. 53 tej ustawy terminie ( 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie), 3/ pod pewnymi warunkami m. in. po wyczerpaniu środków zaskarżenia ( art. 52 w/w ustawy). Ten ostatni warunek oznacza, że w przypadku skargi na decyzję administracyjną należy w pierwszej kolejności skorzystać z możliwości wniesienia odwołania do organu II instancji, a w przypadku skargi na bezczynność skorzystać z możliwości wniesienia zażalenia przewidzianego w art. 37 kpa do organu wyższego stopnia. W sprawach z zakresu pomocy społecznej od decyzji wydanych przez organy I instancji odwołania wnosi się do właściwego Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Analizując wniesioną skargę pod kątem uregulowań przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy wyjaśnić skarżącemu, że nie jest możliwe dokonanie kompleksowej kontroli wszystkich wydanych w jego sprawie decyzji administracyjnych. Są to ostateczne decyzje organu I instancji od których skarżący nie wnosił odwołania. Takie decyzje podlegają ocenie i kontroli sądu jedynie w przypadkach rozpoznawania skarg na decyzje organów odwoławczych w trybie określonym w art. 135 w/w ustawy. Skoro skarżący nie wniósł od nich odwołania, a tym samym nie wyczerpał środka zaskarżenia przewidzianego w kodeksie postępowania administracyjnego Sąd nie może tych rozstrzygnięć organu I instancji skontrolować. Odnosząc się szczegółowo do poszczególnych punktów skargi Sąd wyjaśnia: Ad. I W przypadku kiedy organ I instancji przyznaje świadczenie z zakresu pomocy społecznej uwzględniając wniosek w części albo niezgodnie z wolą i oczekiwaniami strony to stronie przysługuje w pierwszej kolejności odwołanie do organu II instancji, który władny jest decyzję zmienić, uchylić lub utrzymać w mocy i dopiero wówczas na rozstrzygnięcie organu odwoławczego stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zatem Sąd nie mógł skontrolować prawidłowości decyzji przyznającej skarżącemu świadczenie w formie schronienia i posiłku w niewystarczającym wedle niego zakresie. Ad. II Ewentualne niewykonanie przez organ czynności ujętych w indywidualnym programie jak również poświadczenie nieprawdy w sporządzonym dokumencie w ogóle nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Ad. III Sama czynność organu "niedoręczenia" wydanej decyzji nie podlega zaskarżeniu. Może podlegać badaniu w ramach skargi na bezczynność organu w załatwieniu sprawy, ale w pierwszej kolejności przed wniesieniem skargi strona musi skorzystać z zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie wniesionego do SKO, o którym mowa w art. 37 kpa. Dodatkowo skargę na bezczynność wnosi się wówczas gdy w dacie jej wniesienia organ nadal pozostaje w bezczynności. Ad. IV Brak realizacji świadczenia przyznanego decyzją administracyjną w ocenie Sądu mógłby w pewnych przypadkach uzasadniać wniesienie skargi na bezczynność (aczkolwiek jest to dyskusyjne w orzecznictwie), nie mniej jednak również w takim przypadku skargę taką powinno poprzedzać zażalenie z art. 37 kpa. Oczywiście merytorycznie taka skarga byłaby zasadna tylko wówczas gdyby organ do chwili wyrokowania nie wypłacił świadczenia przyznanego decyzją. Art. 58 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymienia przypadki w których sąd administracyjny odrzuca skargę. Skarga podlega odrzuceniu w sytuacji, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu (pkt 1), a także gdy jej wniesienie jest niedopuszczalne ( pkt 6 ). Wniesienie skargi jest niedopuszczalne gdy strona nie wyczerpała środków zaskarżenia, czyli w odniesieniu do decyzji organu I instancji – nie wniosła odwołania, a w przypadku bezczynności – nie wniosła zażalenia, o którym mowa w art. 37 kpa ( art. 52 § 1 i § 2 ustawy ). Na podstawie powyższych ustaleń i przepisów Sąd obligowany był zatem do odrzucenia wniesionej skargi. Na zakończenie należy wskazać, że każdy akt czyli każda ostateczna decyzja (od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji – por. art. 16 kpa) albo bezczynność podlega odrębnej skardze. Jeżeli w jednym piśmie strona zaskarża więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność to zarządza się tzw. rozdzielenie tych skarg ( por. art. 57 § 3 p.p.s.a). Wobec tego, że w rozpatrywanej sprawie skarga nie kwalifikowała się do nadania jej dalszego biegu nie było podstaw do jej rozdzielania na kilka skarg odnoszących się do poszczególnych decyzji, czynności czy bezczynności, a następnie ich odrzucania. Wyjaśnić też należy skarżącemu, że nie od woli Sądu zależy rodzaj podejmowanego rozstrzygnięcia. Skarga nie mogła być merytorycznie rozpoznana z uwagi na wyżej wskazane i objaśnione przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.