II SAB/Gd 72/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. w Gdańsku w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Wójta Gminy Trzebielino w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wójta Gminy Trzebielino w przedmiocie zasiłku stałego w następującym stanie sprawy: W dniu 13 sierpnia 2020 r. skarżący wystąpił do Wójta Gminy Trzebielino o ustalenie prawa do zasiłku stałego z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, decyzją z 18 sierpnia 2020 r. przyznano skarżącemu zasiłek stały w kwocie 645 zł. Pismem z 26 sierpnia 2022 r. Dyrektor Zakładu Karnego w K. poinformował Wójta, że Wnioskodawca przebywa w tym zakładzie jako tymczasowo aresztowany od 26 lipca 2022 r., zaś przewidywany termin upływu tymczasowego aresztowania przypada na dzień 31 sierpnia 2022 r. Następnie postanowieniem z 31 sierpnia 2022 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta, wznowił postępowanie zakończone ww. decyzją, w uzasadnieniu wskazując, że skarżący został aresztowany, zaś zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (u.p.s.) osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń społecznych. Postanowieniem z 6 września 2022 r. Wójt, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 § 1 k.p.a. w zw. z art. 14, art. 37 ust. 1 pkt 1 oraz art. 106 ust. 7 pkt 1 u.p.s., zawiesił postępowanie w sprawie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej wraz ze składką zdrowotną. Pismem z 28 listopada 2023 r. Dyrektor Zakładu Karnego w C. poinformował Wójta, że wnioskodawca przebywa w tym zakładzie, zaś przewidywany termin końca kary przypada na dzień 20 stycznia 2025 r. Decyzją z 11 grudnia 2023 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta, uchylił z dniem 26 lipca 2022 r. decyzję z 18 sierpnia 2020 r. wskazując, że otrzymał pismo z zakładu karnego, informujące o tym, że skarżący odbywa karę pozbawienia wolności. W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z 8 lutego 2024 r. utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy, wskazując na art. 13 u.p.s. podkreślił, że jeżeli w trakcie postępowania o przyznanie świadczeń okaże się, że osoba zainteresowana odbywa karę pozbawienia wolności, to organ musi wydać decyzję odmawiającą przyznania świadczenia. Natomiast rozpoczęcie odbywania kary pozbawienia wolności w trakcie korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej rodzi obowiązek uchylenia decyzji przyznającej świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając skargę na powyższą decyzję, wyrokiem z 28 sierpnia 2024 r. sygn. II SA/Gd 271/24, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Trzebielino, wskazując, że o ile uchylenie przez organ pierwszej instancji decyzji z 18 sierpnia 2020 r. należy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uznać za prawidłowe, o tyle jako błędne należy ocenić uchylenie tej decyzji z mocą wsteczną. Sąd wskazał, że organ może i powinien wziąć pod uwagę zmianę sytuacji dochodowej strony (spowodowaną m.in. odbywaniem kary pozbawienia wolności), ale wyłącznie na przyszłość, a nie wstecz, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Decyzją z 12 lutego 2025 r. Wójt stwierdził wygaśnięcie z dniem 26 lipca 2022 r. decyzji z 18 sierpnia 2020 r. w sprawie przyznania zasiłku stałego. Pismem z 13 marca 2025 r. skarżący wniósł do Sądu o uregulowanie przez GOPS należności zgodnie z wyrokiem Sądu, wskazując, że po uchyleniu decyzji wyrokiem Sądu GOPS powinien wypłacić należne środki. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II ww. pismo przekazano według właściwości do organu. Odrębnym pismem z 13 marca 2025 r. (data stempla) skarżący zwrócił się ze skargą do Sądu na bezczynność Wójta Gminy Trzebielino, wnosząc o zwrot należności i wskazując, że po uchyleniu decyzji wyrokiem Sądu GOPS powinien wypłacić należne środki. Odrębnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II, ww. wniosek z 13 marca 2025 r. przekazano według właściwości Wójtowi. W dniu 21 marca 2025 r. przeprowadzono u skarżącego wywiad środowiskowy i przesłuchano skarżącego w charakterze strony w sprawie wniosku o wypłatę należności w związku z wyrokiem Sądu. Skarżący oświadczył, że od chwili opuszczenia Zakładu Karnego pobiera zasiłek stały oraz zasiłek pielęgnacyjny z uwagi na umiarkowany stopień niepełnosprawności. Nadto skarżący potwierdził odbiór decyzji wygaszającej zasiłek stały i decyzji wygaszającej zasiłek pielęgnacyjny. Strona była świadoma, że upłynął termin na wniesienia odwołania, jednakże oświadczyła, że złoży pisemny wniosek o jego przywrócenie. Skarżący oświadczył, że w dalszym ciągu oczekuje zwrotu środków za okres przebywania w zakładzie karnym i areszcie śledczym. Decyzją z 26 marca 2025 r. Wójt umorzył postępowanie w sprawie wypłaty skarżącemu zasiłku stałego, wskazując na bezprzedmiotowość postępowania. W dniu 24 kwietnia 2025 r. Kolegium pozostawiło wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 12 lutego 2025 r. bez rozpoznania. Pismem procesowym z 19 grudnia 2025 r. skarżący wskazał, że GOPS utrudnia postępowanie w sprawie wypłat. Nadto przedłożył pismo Kolegium z 9 października 2025 r., którym organ ten ponownie wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku z 21 marca 2025 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Wójtowi Gminy Trzebielino bezczynność w zakresie wypłaty należnych środków z tytułu zasiłku stałego, zgodnie z wyrokiem z 28 sierpnia 2024 r. sygn. II SA/Gd 271/24. Jak wynika z akt, skarżący złożył wniosek o wypłatę spornego zasiłku wraz ze skargą na bezczynność – co nastąpiło w pismach z 13 marca 2025 r. Wniosek o wypłatę zasiłku skarżący wysłał w dniu 13 marca 2025 r. przesyłką pocztową do Sądu, który następnie - zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału - przekazał ww. pismo Wójtowi. Równolegle skarżący wniósł do Sądu skargę na bezczynność w wypłacie ww. świadczeń. Natomiast, po otrzymaniu z Sądu wniosku skarżącego o uregulowanie należności z 13 marca 2025 r. Wójt w dniu 21 marca 2025 r. dokonał aktualizacji wywiadu środowiskowego, przesłuchał skarżącego a następnie - decyzją z 26 marca 2025 r. umorzył postępowanie w sprawie wypłaty zasiłku. Oceniając powyższy tok czynności z perspektywy przepisów regulujących terminy załatwiania spraw administracyjnych wskazać należy, że skarga zgłoszona w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowa. Stosownie do art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1); niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2); załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności. Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Z bezczynnością mamy więc do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również gdy nie wywiązuje się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia. Przedmiotem więc skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki (podmiotu) poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego - likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu. W związku z tym w sprawach, w których przedmiotem badania sądu administracyjnego jest bezczynność organu, sąd kontroluje, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie. Tymczasem, analiza okoliczności sprawy wskazuje, że na wniosek skarżącego o wypłatę świadczeń z tytułu zasiłku stałego z 13 marca 2025 r. – organ udzielił odpowiedzi procesowej w formie decyzji z 26 marca 2025 r. Nie został zatem przekroczony termin, wskazany w art. 35 § 2 i 3 k.p.a. Co więcej, wskazać należy, że co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność (i przewlekłość organu), o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skarżący złożył skargę w dniu 13 marca 2025 r. Zarazem złożył przy tym wniosek o wypłatę spornego zasiłku wraz ze skargą, pismem z 13 marca 2025 r. Wniosek swój skarżący wysłał w dniu 13 marca 2025 r. przesyłką pocztową do Sądu, który zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału przekazał pismo Wójtowi. Po otrzymaniu wniosku o uregulowanie należności z 13 marca 2025 r. Wójt w dniu 21 marca 2025 r. dokonał aktualizacji wywiadu środowiskowego, przesłuchał skarżącego a następnie decyzją z 26 marca 2025 r. umorzył postępowanie w sprawie wypłaty zasiłku stałego, załatwiając sprawę z wniosku skarżącego z 13 marca 2025 r. w terminie określonym w art. 35 § 2 i 3 k.p.a. Wskazać jednocześnie należy, już na marginesie, że w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na bezczynność Sąd nie ocenia zgodności z prawem aktu, wydanego w następstwie wniosku skierowanego do organu o dokonanie określonej czynność – czyli jak w niniejszej sprawie – decyzji z 26 marca 2025 r., wydanej w odpowiedzi na wniosek skarżącego o wypłatę świadczeń z tytułu zasiłku stałego. Istotne znaczenie ma bowiem wyłącznie fakt, że (czy) organ wydał decyzję w ustawowym terminie, nie popadając w stan bezczynności. Natomiast, kwestia zgodności z prawem ww. aktu może być przedmiotem odrębnej oceny, w odrębnym postępowaniu wywołanym skargą do sądu administracyjnego na decyzję organu wyższego stopnia, rozpoznającego odwołanie od ww. decyzji z 26 marca 2025 r. pod warunkiem, że skarżący z takich możliwości procesowych skorzystał. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 dalej jako p.p.s.a.), Sąd oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., gdyż jej przedmiotem jest bezczynność organu.