II SAB/Gd 8/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi W. L. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie sprostowania decyzji dotyczącej warunków zabudowy 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia zażaleń z dnia 30 czerwca 2014 r. wniesionych przez P. L. i T. L. od postanowienia Prezydenta Miasta z dnia 17 czerwca 2014 r., [...] wydanego w przedmiocie sprostowania decyzji o warunkach zabudowy, w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem, ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego W. L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - dalej jako "k.p.a.", przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. W związku z tak sformułowanymi zarzutami skarżący wniósł o zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do rozstrzygnięcia zażaleń P. L. i T. L. od postanowienia Prezydenta Miasta z 17 czerwca 2014 r., nr [...], którym organ sprostował oczywistą omyłkę pisarską w swojej decyzji z dnia 13 stycznia 2014 r. o tym samym numerze, ustalającej warunki zabudowy dla działki nr [...] KM [...], położonej w G. przy ul. Ś. [...]. Skarżący wniósł także o zobowiązanie organu odwoławczego do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uwzględnienie skargi w zakresie wyznaczenia terminu rozpoznania sprawy. Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania przyznając, że zażalenia nie zostały rozpatrzone, a tym samym organ odwoławczy pozostaje w bezczynności. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta - z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - określanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", obejmuje również bezczynność organów. Jest to stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w przepisach art. 3 § 2 pkt 1 - 4 P.p.s.a. W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, jednocześnie stwierdzając, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nadto sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 149 § 2 P.p.s.a.). W katalogu możliwych rozstrzygnięć Sądu nie mieści się zatem zawarte w skardze żądanie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, wobec czego nie mogło ono zostać rozpoznane. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności Kolegium w rozpatrzeniu zażaleń wniesionych przez P. L. i T. L. od postanowienia Prezydenta Miasta z 17 czerwca 2014 r., nr [...], którym organ sprostował oczywistą omyłkę pisarską w swojej decyzji z dnia 13 stycznia 2014 r. o tym samym numerze, ustalającej warunki zabudowy dla działki nr [...] KM [...], położonej w G. przy ul. Ś. [...]. Z art. 50 § 1 i 2 P.p.s.a. wynika, że uprawnionym do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym oraz inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że skarżący ma legitymację materialnoprawną – zarówno w postępowaniu administracyjnym, którego dotyczy skarga, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponieważ na jego wniosek - jako inwestora - Prezydent Miasta wydał decyzją z dnia 13 stycznia 2014 r. ustalającą warunki zabudowy dla planowanej inwestycji, która następnie sprostował ww. postanowieniem. Wniesienie skargi na bezczynność organu do wojewódzkiego sądu administracyjnego dopuszczalne jest po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 37 k.p.a. Z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. wynika bowiem, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że skarga, stosownie do wymogu wynikającego z ww. przepisów, poprzedzona została wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, co nastąpiło pismem skarżącego z dnia 20 października 2014 roku (data wpływu do organu odwoławczego – 28 października 2014 r., pismo w aktach administracyjnych). Zgodnie z art. 144 k.p.a., w sprawach dotyczących zażaleń, a nieuregulowanych w rozdziale 11. Działu II k.p.a., zatytułowanego "Zażalenia", mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Do terminu załatwienia sprawy polegającej na rozpatrzeniu zażalenia przez samorządowe kolegium odwoławcze - będące organem odwoławczym stosować zatem należy wymogi określone w art. 35 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w art. 35 § 3 k.p.a. (art. 35 § 4 k.p.a.). Do powyżej określonych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Należy przy tym zauważyć również, że terminy określone w art. 35 k.p.a. podlegają liczeniu z uwzględnieniem treści art. 133 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję (postanowienie), obowiązany jest przesłać odwołanie (zażalenie) wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie 7 dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie (zażalenie), jeżeli w tym terminie nie wydał decyzji (postanowienia) w myśl art. 132 k.p.a. Jak wynika z powyższego unormowania, datą wszczęcia postępowania odwoławczego jest data otrzymania zażalenia przez organ odwoławczy. W niniejszej sprawie zażalenia wraz z aktami sprawy wpłynęły do Kolegium w dniu w dniu 18 lipca 2014 r. (vide prezentata organu odwoławczego na piśmie przewodnim Prezydenta Miasta z dnia 16 lipca 2014 roku, pismo w aktach administracyjnych). Zgodnie z cytowanym powyżej art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Z art. 35 § 3 k.p.a. wynika zaś, że załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania zażalenia. W tym zatem terminie Kolegium winno było wydać postanowienie, w którym rozstrzygnęłoby przedmiotową sprawę. Termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy liczy się od dnia wpływu zażalenia wraz z aktami sprawy do organu drugiej instancji i jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wyda postanowienia w prawem przewidzianym terminie, a zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym już w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, bezczynność organu administracji publicznej ma bowiem miejsce wówczas, gdy w ustawowo określonym terminie organ ten nie podjął czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji bądź innego aktu. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt nie został podjęty, w szczególności czy brak działania organu był zawiniony czy też usprawiedliwiony okolicznościami obiektywnymi. Na gruncie niniejszej sprawy ustawowy miesięczny termin na jej załatwienie, poprzez rozpatrzenie zażaleń przez Kolegium, liczony według zasady określonej w art. 57 § 3 i 4 k.p.a., upłynął w dniu 18 sierpnia 2014 r. Nierozpatrzenie zażaleń w terminie miesięcznym - przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., trwające do dnia wyrokowania, oznacza stan bezczynności Kolegium, który zresztą jest w niniejszej sprawie bezsporny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - działając na podstawie art. 149 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. uwzględnił skargę W. L. i zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia zażaleń z dnia 30 czerwca 2014 r. (zawartych w pismach zatytułowanych "odwołanie") wniesionych przez P. L. i T. L. od postanowienia Prezydenta Miasta z dnia 17 czerwca 2014 r., nr [...], wydanego w przedmiocie sprostowania decyzji dotyczącej warunków zabudowy, w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem, ze stwierdzeniem jego prawomocności. Jednocześnie, stosownie do wymogu wynikającego z treści art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., Sąd orzekł, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie prawa w rozumieniu tego przepisu należy uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Przy czym - celem ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami sprawy czynności jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Przejawem rażącego naruszenia art. 35 § 3 k.p.a. w niniejszej sprawie jest przede wszystkim okoliczność, że zażalenia zostały przekazane organowi odwoławczemu w dniu 18 lipca 2014 r., a więc 8 miesięcy temu. Zaniechanie rozpoznania tych zażaleń przez organ II instancji doprowadziło zatem do kilkukrotnego przekroczenia terminu miesięcznego rozpoznania sprawy wskazanego w art. 35 ust. 3 k.p.a. Stanowi to rażące naruszenie jego unormowań i godzi w przewidzianą w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego. Sąd wziął także pod uwagę, że w niniejszej sprawie Kolegium nie podjęło żadnych czynności w sprawie i nie wyjaśniło w toku postępowania sądowoadministracyjnego przyczyn przekroczenia terminu jej załatwienia, lakonicznie stwierdzając, że rozpoznaje sprawy w kolejności ich wpływu. Niepodejmując żadnych działań w sprawie, Kolegium naruszyło także rażąco przepisy art. 36 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którymi o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy; ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Takich zawiadomień w niniejszej sprawie strony nie otrzymały, pomimo – jak to już podkreślano powyżej, kilkukrotnego przekroczenia terminu miesięcznego rozpoznania sprawy wskazanego w art. 35 ust. 3 k.p.a. (bezczynność organu w tej sprawie trwa od 7 miesięcy). Zasadne zatem było uznanie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem ww. przepisów. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Sąd orzekł o zasądzeniu na rzecz skarżącego od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania obejmujących kwotę 100 zł uiszczonego wpisu sądowego.