II SAB/Gd 81/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Janina Guść (spr.) sędzia WSA Dorota Jadwiszczok sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. i R. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie warunków zabudowy 1. stwierdza, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, 2. umarza postępowanie w pozostałym zakresie, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących K. B. i R. B. solidarnie kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. K. B. i R. B. wnieśli w dniu 11 kwietnia 2016 r. skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia 15 stycznia 2007 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Skarżący domagali się zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do szybkiego merytorycznego zakończenia sprawy. W skardze wskazano, że decyzją z dnia 11 września 2015 r. organ odmówił stwierdzenia nieważności badanej decyzji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w dniu 24 września 2015 r., w dniu 16 grudnia 2015 r. do organu wystosowano wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, do dnia wniesienia skargi organ nie wydał w sprawie decyzji ani nie zawiadomił o przyczynach zaistniałej rażącej zwłoki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Organ wskazał, że w dniu 5 maja 2016 r. wydano w sprawie decyzję kończącą postępowanie, którą utrzymano w mocy decyzję z dnia 11 września 2015 r. W piśmie procesowym z dnia 25 maja 2016 r. skarżąca K. B. podtrzymała wniesioną skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak wynika z okoliczności sprawy bezczynność dotyczy przypadku określonego w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., a więc sytuacji niewydania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej k.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wymóg formalny skargi, polegający na poprzedzeniu jej wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, został w niniejszej sprawie spełniony. Zgodnie z art. 35 k.p.a., regulującym terminy załatwiania spraw: § 1. Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. § 2. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. § 3. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. § 4. Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3. § 5. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Przepis art. 36 k.p.a. nakłada na organ określone obowiązki, po upływie terminu załatwienia sprawy: § 1. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. § 2. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu wniesienia skargi pozostawało w bezczynności. Wniosek skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do organu w dniu 29 września 2015 r., miesięczny termin jego rozpatrzenia upłynął zatem w dniu 29 października 2015 r. Organ wydał decyzję dopiero po wpłynięciu skargi w dniu 25 maja 2016 r., a więc z wielomiesięcznym opóźnieniem. Stosownie do treści art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. § 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. § 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie aktu po wniesieniu skargi czyni bezprzedmiotowym zobowiązanie organu do wydania aktu lub podjęcia czynności. W tym zakresie sprawa bezczynności jako bezprzedmiotowa podlega umorzeniu, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w sprawie doszło bowiem do następczego braku podstaw do zobowiązania organu do podjęcia czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wobec wydania przez organ decyzji po wniesieniu skargi, na podstawie 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w punkcie 2 wyroku umorzył zatem postępowanie w tym zakresie. Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustalając charakter zaistniałego naruszenia prawa należało uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Niewątpliwie nierozpatrzenie, mającego charakter środka odwoławczego, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ponad pół roku stanowiło rażące naruszenie przepisu art. 35 § 3 k.p.a. Organ nie podjął żadnych w tym czasie czynności zmierzających do rozpatrzenia sprawy, ani wbrew unormowaniu art. 36 k.p.a. nie powiadomił skarżących o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie rozpatrzenia wniosku, naruszając tym samym zasadę przewidzianą w art. 8 k.p.a. prowadzenia przez organ postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników. Mimo oceny, że bezczynność organu narusza prawo w sposób rażący, Sąd nie wymierzył Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywny przewidzianej w art. 149 § 2 p.p.s.a. Co do zasady, orzeczenie o wymierzeniu grzywny lub przyznaniu sumy pieniężnej, zarówno z urzędu jak i na wniosek, ma charakter fakultatywny. Skarżący nie złożyli wniosku w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny. Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą podstawy do wymierzenia grzywny z urzędu. Sąd uwzględnił, że po wniesieniu skargi organ podjął czynności w sprawie i zakończył postępowanie wydaniem decyzji, nadto Sądowi w urzędu wiadomo, że załatwianie spraw odbywa się według kolejności ich wpływu, a na sposób działania organu ma wpływ znaczny zakres obciążenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Wobec uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 200 w związku z art. 202 § 2 p.p.s.a., zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie zwrot kosztów postępowania w wysokości uiszczonego w sprawie wpisu sądowego w kwocie 100 zł.