II SAB/Gd 82/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. na bezczynność Burmistrza w przedmiocie zwrotu opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego postanawia odrzucić skargę. A. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Burmistrza w przedmiocie zwrotu opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w K. przy ul. T. Ze skargi wynika, że pełnomocnik skarżącej J. D. pismem z dnia 3 kwietnia 2013 r. wezwał Burmistrza do zwrotu opłaty rocznej z tytułu użytkowania opisanej wyżej nieruchomości za lata: 2010, 2011 i 2012. Żądanie uzasadniono tym, że przedmiotowa nieruchomość nie ma wjazdu ani zjazdu na drogę publiczną. Według skarżącej brak wjazdu na nieruchomość utrudniał, a nawet uniemożliwiał korzystanie z przysługującego prawa zgodnie z jego przeznaczeniem. Na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżąca przedłożyła pełnomocnictwo procesowe do działania w jej imieniu przez pełnomocnika J. D. W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o jej odrzucenie lub ewentualnie o oddalenie. Wyjaśnił, że na wezwanie z dnia 3 kwietnia 2013 r., które wystosował J. D., ówczesny użytkownik wieczysty przedmiotowej działki, jak również na wszystkie inne pisma kierowane na przez niego do organu, organ odpowiadał udzielając pisemnych wyjaśnień. Wobec tego Burmistrz uznał skargę za bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Przystępując do rozpoznawania sprawy, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega jego kontroli. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest zatem złożenie jej na akt lub czynność objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, a także na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w określonych w ustawie przypadkach. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W ocenie sądu, bezczynność Burmistrza w sprawie wezwania do zapłaty (zwrotu) opłaty rocznej uiszczonej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, w związku z którą wniesiono skargę, nie mieści się we wskazanym wyżej katalogu aktów i czynności oraz stanu bezczynności bądź przewlekłości postępowania poddanych kognicji sądu administracyjnego. Ze skargi wynika, że skarżąca zmierza w istocie do odzyskania uiszczonej opłaty rocznej za lata 2010 – 2012 jako nienależnie pobranej z powodu niemożliwości korzystania z prawa użytkowania wieczystego zgodnie z jego przeznaczeniem. W tym też zakresie zwalcza bezczynność Burmistrza. Zgodnie z przepisem art. 238 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121), dalej zwanej k.c., wieczysty użytkownik uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną. Użytkownik wieczysty z woli ustawodawcy zobowiązany jest do uiszczenia opłaty rocznej z tytułu prawa użytkowania wieczystego w okresie roku kalendarzowego. W judykaturze przyjmuje się, że wynikający z art. 238 k.c. obowiązek uiszczenia opłaty rocznej jest ściśle związany z czasem trwania użytkowania wieczystego i obciąża każdoczesnego użytkownika wieczystego, a więc podmiot, któremu prawo to w danym okresie przysługuje (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1999 r., sygn. akt II CKN 639/98, OSNC 2000 r. Nr 6, poz. 121, Lex nr 39178). Opłacie rocznej na rzecz właściciela przypisano cechy ekwiwalentu pieniężnego za możliwość korzystania przez użytkownika wieczystego z wyłączeniem innych osób z nieruchomości, na której prawo zostało ustanowione, w sposób pozwalający mu na zrealizowanie celu jego ustanowienia. Z tego wynika, że w zakresie wysokości opłaty, jaką ma świadczyć właścicielowi konkretny użytkownik wieczysty nieruchomości, mogą powstać rozbieżności a co za tym idzie również spory, których cywilny charakter nie budzi wątpliwości sądu. Sprawa sporu co do wysokości pobranej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego i ewentualnego jej zwrotu jest sprawą o charakterze cywilnoprawnym, a zatem wszelkie akty właściwych organów administracji publicznej w tego rodzaju sprawach, jak również bezczynność organów w tym zakresie są wyłączone z kognicji sądów administracyjnych. Zasady ustalania wysokości opłaty rocznej oraz terminy jej wnoszenia regulują natomiast przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518), zwanej dalej u.g.n. Żaden jednak przepis wskazanej ustawy nie daje organom administracji kompetencji do rozstrzygania aktem administracyjnym indywidulanym w przedmiocie zwrotu opłaty rocznej jako nienależnej. Podstawą ewentualnych roszczeń o zwrot pobranej opłaty z tytułu użytkowania jako nienależnej może być przepis art. 410 § 2 k.c. Możliwość kwestionowania zasadności samego faktu pobrania opłaty rocznej na podstawie przepisów k.c. wskazuje też, że sprawa niniejsza, w istocie dotycząca właśnie zasadności pobrania opłat rocznych za lata 2010-2012, nie należy do właściwości sądów administracyjnych, co pozostaje w zgodzie z wynikającym z art. 177 Konstytucji domniemaniem właściwości sądów powszechnych. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że sprawa będąca przedmiotem skargi nie należy do właściwości sądu administracyjnego i w związku z tym na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi niniejszą skargę odrzucił.