II SAB/Gd 87/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi H. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wójta z dnia 12 stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2. orzeka, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz H. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy decyzją z 12 stycznia 2015 r. ustalił na wniosek H. S. środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji stacji demontażu pojazdów oraz punktu zbierania i przetwarzania odpadów w S. przy ul. G. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnieśli B. i T. S. Podkreślili, że przedmiotowe przedsięwzięcie ma zostać wybudowane w samym centrum wsi S., co mimo opisanych w decyzji uwarunkowaniach będzie bardzo uciążliwe dla mieszkańców całej wsi. W piśmie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 26 lutego 2015 r. H. S. wniósł o przyspieszenie rozpatrzenia odwołania. W kolejnym piśmie z 23 marca 2015 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nierozstrzygnięciu w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a. sprawy dotyczącej odwołania od decyzji z 12 stycznia 2015 r. Wójta Gminy o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. H. S. 14 kwietnia 2015 r. złożył bezpośrednio do WSA w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie dotyczącej odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Wniósł o zobowiązanie organu II instancji do wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie w terminie 14 dni od daty doręczenia przez sąd akt organowi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaznaczył, że niedopuszczalne jest, aby organ administracji publicznej nie podejmował jakiegokolwiek działania przy rozpatrywaniu wniosku o wydanie określonej decyzji, stanowi to bowiem naruszenie przepisów k.p.a.. Jeżeli organ nie jest w stanie dotrzymać ustawowych terminów załatwienia sprawy, ma obowiązek zawiadomienia wnioskodawcy o niedotrzymaniu ustawowego terminu i przyczynach tego stanu rzeczy. Jednocześnie organ jest zobowiązany do wyznaczenia nowego terminu rozpoznania sprawy. W odpowiedzi na skargę H. S. SKO wniosło o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, bowiem w przekonaniu organu skarga na bezczynność została w niniejszej sprawie wniesiona z naruszeniem terminu o którym mowa w art. 53 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z treścią tego przepisu, skargę na bezczynność organu wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Oświadczeniem z 27 maja 2015 r. H. S. wskazał, że cofa skargę do WSA w Gdańsku złożoną w dniu 14 kwietnia 2015 r. Jednocześnie ponowił skargę w tym samym brzmieniu wnosząc ją za pośrednictwem SKO. Podkreślił, że SKO do tej pory nie rozpatrzyło sprawy. H. S. 25 czerwca 2015 r. złożył wniosek do WSA w Gdańsku o przyspieszenie rozpatrzenia skargi na opieszałość SKO. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta - z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - określanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", obejmuje również bezczynność organów. Jest to stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w przepisach art. 3 § 2 pkt 1 - 4 P.p.s.a.. W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, jednocześnie stwierdzając, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nadto sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności SKO w rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez B. i T. S. od decyzji Wójta z 12 stycznia 2015 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Z przepisu art. 50 § 1 i 2 P.p.s.a. wynika, że uprawnionym do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym oraz inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że skarżący ma legitymację materialnoprawną – zarówno w postępowaniu administracyjnym, którego dotyczy skarga, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponieważ na jego wniosek - jako inwestora – Wójt Gminy wydał decyzję z dnia 23 stycznia 2015 r.. Wniesienie skargi na bezczynność organu do wojewódzkiego sądu administracyjnego dopuszczalne jest po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 37 k.p.a. Z przepisu art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. wynika bowiem, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że przedmiotowa skarga, stosownie do wymogu wynikającego z przepisów, poprzedzona została wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, co nastąpiło pismem skarżącego z dnia 23 marca 2015 r. Niezasadne jest zawarte w odpowiedzi na skargę stanowisko SKO, że skarżący przedwcześnie wniósł skargę, gdyż terminu z przepisu art. 53 § 2 p.p.s.a. nie stosuje się do skarg na bezczynność. Jedynym warunkiem dopuszczalności skargi jest poprzedzenie jej wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Do terminu załatwienia sprawy polegającej na rozpatrzeniu odwołania przez samorządowe kolegium odwoławcze - będące organem odwoławczym stosować zatem należy wymogi określone w art. 35 k.p.a.. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w art. 35 § 3 k.p.a. (art. 35 § 4 k.p.a.). Do powyżej określonych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Należy przy tym również zauważyć, że terminy określone w art. 35 k.p.a. podlegają kontroli z uwzględnieniem treści art. 133 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie 7 dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał decyzji w myśl art. 132 k.p.a. Jak wynika z powyższego unormowania, datą wszczęcia postępowania odwoławczego jest data otrzymania zażalenia przez organ odwoławczy. W niniejszej sprawie odwołanie wraz z aktami sprawy wpłynęło do Kolegium w dniu w dniu 10 lutego 2015 r. (vide prezentata organu odwoławczego na piśmie przewodnim Wójta Gminy z 6 lutego 2015 r., pismo w aktach administracyjnych). Zgodnie z przytoczonym powyżej art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Z przepisu art. 35 § 3 k.p.a. wynika zaś, że załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania zażalenia. W tym zatem terminie Kolegium winno było wydać postanowienie, w którym rozstrzygnęłoby przedmiotową sprawę. Termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy liczy się od dnia wpływu odwołania wraz z aktami sprawy do organu drugiej instancji i jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wyda decyzji w prawem przewidzianym terminie, a zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym już w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, bezczynność organu administracji publicznej ma bowiem miejsce wówczas, gdy w ustawowo określonym terminie organ ten nie podjął czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji bądź innego aktu. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt nie został podjęty, w szczególności czy brak działania organu był zawiniony czy też usprawiedliwiony okolicznościami obiektywnymi. Na gruncie niniejszej sprawy ustawowy miesięczny termin na jej załatwienie, poprzez rozpatrzenie odwołania przez Kolegium, liczony według zasady określonej w art. 57 § 3 i 4 k.p.a., upłynął w dniu 10 marca 2015 r.. Nierozpatrzenie odwołania w terminie miesięcznym - przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., trwające do dnia wyrokowania, oznacza stan bezczynności Kolegium, który zresztą jest w niniejszej sprawie bezsporny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 149 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. uwzględnił skargę H. S. i zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia odwołania z 29 stycznia 2015 r. wniesionego przez B. i T. S. od decyzji Wójta Gminy z 12 stycznia 2015 r. wydanego w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizacje przedsięwzięcia, w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem, ze stwierdzeniem jego prawomocności. Jednocześnie, stosownie do wymogu wynikającego z treści art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., Sąd orzekł, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie prawa w rozumieniu tego przepisu należy uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Przy czym - celem ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami sprawy czynności jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Przejawem rażącego naruszenia art. 35 § 3 k.p.a. w niniejszej sprawie jest przede wszystkim okoliczność, że odwołanie zostało przekazane organowi odwoławczemu w dniu 10 lutego 2015 r., a więc 6 miesięcy temu. Zaniechanie rozpoznania tego odwołania przez organ II instancji doprowadziło zatem do kilkukrotnego przekroczenia terminu miesięcznego rozpoznania sprawy wskazanego w art. 35 ust. 3 k.p.a. Stanowi to rażące naruszenie jego unormowań i godzi w przewidzianą w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego. Sąd wziął także pod uwagę, że w niniejszej sprawie Kolegium nie podjęło żadnych czynności w sprawie i nie wyjaśniło w toku postępowania sądowoadministracyjnego przyczyn przekroczenia terminu jej załatwienia. Niepodejmując żadnych działań w sprawie, Kolegium naruszyło także rażąco przepisy art. 36 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którymi o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy; ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Takich zawiadomień w niniejszej sprawie strony nie otrzymały, pomimo – jak to już podkreślano powyżej, kilkukrotnego przekroczenia terminu miesięcznego rozpoznania sprawy wskazanego w art. 35 ust. 3 k.p.a. (bezczynność organu w tej sprawie trwa od 6 miesięcy). Zasadne zatem było uznanie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem przepisów. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Sąd orzekł o zasądzeniu na rzecz skarżącego od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania obejmujących kwotę 100 zł uiszczonego wpisu sądowego.