II SAB/Gd 97/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. W. – F. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przedmiocie nieważności decyzji dotyczącej wygaśnięcia decyzji przyznającej prawo do ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej S. W. – F. ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł (sto złotych). Pismem z dnia 9 listopada 2017 r., nadanym w Placówce Pocztowej również w tym dniu, skarżąca S. W. – F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przedmiocie nieważności decyzji dotyczącej wygaśnięcia decyzji przyznającej prawo do ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 1 grudnia 2017 r. wezwano skarżącą do wskazania, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, czy przed wniesieniem skargi wniosła ponaglenie do właściwego organu. W wyznaczonym w wezwaniu terminie, w piśmie z dnia 11 grudnia 2017 r., skarżąca oświadczyła, że składała ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, na dowód czego dołączyła do akt sprawy pismo z dnia 9 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie zaś z art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z kolei, art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W przypadku skarg na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, od dnia 1 czerwca 2017 r., wyczerpanie środków zaskarżenia następuje poprzez wniesienie przez stronę ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 pkt 1 Kpa. Zgodnie z tym przepisem stronie przysługuje prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Stosownie do art. 37 § 3 pkt 1 Kpa ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Z akt niniejszej sprawy wynika, że przed wniesieniem skargi skarżąca nie wniosła wymaganego ponaglenia. Wskazywane przez skarżącą pismo z dnia 9 listopada 2017 r. nie wyczerpało bowiem wymogów dla niego przewidzianych. Warunkiem wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu odwoławczego jest bowiem uprzednie – a więc z odpowiednim wyprzedzeniem ewentualnego wniesienia skargi do Sądu – złożenie ponaglenia w trybie art. 37 § 1, 2 i 3 Kpa (w poprzednim stanie prawnym było to wezwanie do usunięcia naruszenia prawa). Niezłożenie takiego środka prawnego z odpowiednim wyprzedzeniem ewentualnego wniesienia skargi stanowi brak formalny skargi, skutkujący jej odrzuceniem (zob. postanowienie NSA z dnia 17 października 1997 r., sygn. akt IV SAB 31/97, OSP 1998, z. 10, poz. 185, z glosą B. Adamiak, Lex nr 33884), albowiem dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia do organu jakiegokolwiek środka prawnego, dopóty wniesienie skargi do sądu administracyjnego jako przedwczesne jest niedopuszczalne, gdyż postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanych działań, dostępne podmiotowi, który chce uruchomić postępowanie sądowoadministracyjne, jeszcze w postępowaniu administracyjnym. Wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa (obecnie ponaglenia) i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie bowiem stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia" (tak też NSA w postanowieniach z dnia 18 czerwca 2015r., sygn. akt I OSK 1579/15 i z dnia 13 lipca 2016r., sygn. akt I OSK 3044/15, dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność i ponaglenia, albo wnoszenia tego ostatniego już po wniesieniu skargi podważałoby racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do Kpa instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Instytucja ta nie może być postrzegana wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy bowiem uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji. Powyższa wykładnia znajduje wsparcie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2016 r., sygn. akt I FPS 1/16 (dostępnej na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl), w której wykluczono możliwość równoczesnego wniesienia skargi i ww. środka prawnego. Z jednoznacznej treści art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika bowiem, że wyczerpanie środków zaskarżenia winno poprzedzać wniesienie skargi do sądu administracyjnego. W sytuacji zaś, gdy strona nie wyczerpie trybu zaskarżenia, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi z innych przyczyn jest niedopuszczalne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt II GSK 136/07, Legalis). Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, orzekł jak w postanowieniu.