II SO/Gd 13/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego wniosku o wymierzenie grzywny organowi administracji z powodu nieprzekazania skargi postanawia odmówić M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. M. K. wnioskiem z dnia 8 grudnia 2009 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż jego sytuacja jest trudna, zadłużenie jakie posiada spłaca w ratach. Środki jakie pozostają mu do dyspozycji nie wystarczają nawet na skromną egzystencję i opłaty. Wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo z dwójką małych dzieci. Nie posiada żadnych nieruchomości poza lokalem o powierzchni, której nie określono. Wedle oświadczenia, nie posiada żadnych oszczędności, ani dochodów. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz pismem z dnia 16 grudnia 2009 r. (doręczonym w dniu 21 grudnia 2009 r.), zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych, które uznał za niezbędne do ustalenia rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy. W szczególności, wezwano go do udokumentowania wysokości zadłużenia wobec banków, przedłożenia wyciągów z kont bankowych, dokumentów obrazujących osiągane dochody oraz odpisów zeznań podatkowych za rok 2008. Wnioskodawca nie wykonał powyższego zobowiązania, nie przedłożył oczekiwanych od niego dokumentów, nie złożył też wyjaśnień, które wskazywałyby na przyczyny tej odmowy. W tej sytuacji w postanowieniu z dnia 21 stycznia 2010 r. referendarz sądowy WSA w Gdańsku odmówił przyznania M. K. prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od tegoż postanowienia wnioskodawca wniósł o jego uchylenie i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący podał, że w jego ocenie wykazał w sposób wystarczający, że jego sytuacja jest trudna, z uwagi na konieczność spłaty licznych kredytów i zobowiązań wobec Sądu Rejonowego w B. Uwzględniając fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on trzyosobowe gospodarstwo domowe, mając na utrzymaniu dwoje dzieci. Wnioskodawca nie wskazał źródeł swego utrzymania. Podał też, że jest właścicielem lokalu, jednak nie określił jego powierzchni. Jak wskazał, jest zadłużony wobec banków i sądu, jednak nie określił wysokości swoich zobowiązań. Wobec wskazanych uogólnień i niejasności w opisie swojej sytuacji zarobkowej i majątkowej, w ocenie sądu, referendarz prawidłowo uznał, że oświadczenie wnioskodawcy nasuwało wątpliwości, które można było usunąć poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wnioskodawca, zobowiązany do przedłożenia dokumentów źródłowych oraz złożenia wyjaśnień, nie odpowiedział na wezwanie sądu. Skutkiem tego było postanowienie referendarza odmawiające przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zauważyć należy, że w postępowaniu przed sądem, wnioskodawca rozszerzył żądanie, domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W treści złożonego sprzeciwu jednak wnioskodawca nie wyjaśnił wątpliwości, które legły u podstaw odmowy przyznania mu prawa pomocy przez referendarza, nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych oraz nie złożył wyjaśnień, które rozwiałyby wątpliwości dotyczące jego sytuacji materialnej i zarobkowej, poza gołosłownym stwierdzeniem, że w jego ocenie jasno wykazał, że ma trudną sytuację materialną. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego tymże pełnomocnikiem. W myśl zaś art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższa regulacja jednoznacznie wskazuje, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając na uwadze okoliczność, iż skarżący nie wykonał zobowiązania sądu, zmierzającego do wyjaśnienia istotnych okoliczności umożliwiających ocenę jego sytuacji zarobkowej i majątkowej w kontekście spełniania przesłanek prawa pomocy, nie wnosił też o przedłużenie terminu do jego wykonania, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Pomimo bowiem wezwania, wnioskodawca nie przedłożył żądanych w nim dokumentów, które pozwoliłyby na wyjaśnienie, jakie zarobki osiąga skarżący, jaki posiada majątek oraz jaki jest stan jego zadłużenia. Rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, że spełnia ustawowe przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Wobec powyższego, Sąd na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.