II SO/Gd 15/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2010r.na posiedzeniu niejawnym wniosku D. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z wniosku o wymierzenie grzywny Radzie Gminy w przedmiocie nieprzekazania skargi dotyczącej zasad odpłatności za wykonanie przyłącza kanalizacyjnego postanawia: odmówić D. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata. Wnioskiem z dnia 30 października 2009r. D. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż domaga się ustanowienia adwokata gdyż procedury prawne wymagają dużej wiedzy. Wniósł także o częściowe chociaż zwolnienie od kosztów sądowych ponieważ ich wysokość jest zbyt wysoka, w tym wpis sądowy na kwotę 100 zł. Wnioskodawca wskazał, iż obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim, przeszedł dwie operacje, ponosi koszty związane z zakupem leków, wkładek ortopedycznych, kul, najmu samochodu na rehabilitację. Na utrzymaniu posiada dwoje dzieci : córka obecnie studiuje, syn uczęszcza do szkoły średniej. Wnioskodawca wskazał, iż musi także utrzymać dom mieszkalny o pow. 100 m2, który posiada. Dochód czteroosobowej rodziny wynosi 6400 zł brutto i składa się na niego wynagrodzenie wnioskodawcy i jego żony. W wykonaniu zarządzenia referendarza o nadesłanie dodatkowych dokumentów skarżący nadesłał: - dwie karty informacyjne leczenia szpitalnego z czerwca i października 2009r.; - PIT-37 za rok 2008, z którego wynika iż łączny dochód małżonków wyniósł 46.799,91 zł; - potwierdzenia salda rachunków bankowych PKO BP S.A. - zaświadczenie o wysokości dochodu skarżącego, z którego wynika, iż średni dochód netto z ostatnich 3 m-cy wynosi 3803,37 zł; - zaświadczenie od pracodawcy małżonki skarżącego, iż jej wynagrodzenie miesięczne netto wynosi 2079,47 zł; - wnioskodawca oświadczył, iż posiada samochód Audi 80 rok prod. 1994 o wartości 6 tys zł; którego ponosi koszty eksploatacji; - wskazał na wysokość kosztów związanych z utrzymaniem domu oraz rozliczył koszty jakie wydatkuje na kształcenie dzieci. Rozpatrując przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś ocena ta musi być relatywnie odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których - w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów oraz opłacenia adwokata ustanowionego z urzędu, zostałby przeniesiony. Badanie zasadności zwolnienia wnioskodawcy od kosztów postępowania (kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego) oparte będzie na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący w sposób lakoniczny umotywował swoje żądanie, wskazał na wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości i auta, konieczność zakupu leków oraz koszty związane z kształceniem dzieci. Tymczasem ze złożonego wniosku wynika, iż rodzina skarżącego posiada nieruchomość w postaci domu i działki, posiada samochód osobowy, wnioskodawca wraz z żoną posiada stałe źródło dochodów i to dochodów o wysokości nie należącej do najniższych świadczeń w kraju. Ponadto bez wątpienia skarżący nie wykonał rzetelnie zarządzenia dotyczącego przedłożenia dokumentów źródłowych, gdyż wezwanie dotyczyło przedłożenia wyciągów z posiadanych kont, zaś przedłożenie dokumentu o wysokości salda na rachunku bez historii dokonanych w ciągu 3 ostatnich miesięcy operacji na tymże rachunku takiego wymogu nie spełnia. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Kolejno podkreślenia wymaga, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi, a zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia - w sytuacji, gdy są one dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Treść materiału aktowego niniejszej sprawy obligowała do stwierdzenia, iż nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym ani w zakresie częściowym. Podkreślenia wymaga okoliczność posiadania stałych dochodów, w nienajniższej wysokości. Z dokonanego przez skarżącego zestawienia kwot wydatków i dochodu wynika, iż uzasadnione jest twierdzenie, iż skarżący były nawet w stanie odłożyć jakąś część dochodu np. właśnie na prowadzenie inicjowanych przez siebie spraw przed sądem. W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania mu prawa pomocy i wobec takiej konstatacji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.