II SO/Gd 15/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. S. o wymierzenie grzywny Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu z powodu nieprzekazania skargi dotyczącej bezczynności w sprawie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. wymierzyć grzywnę Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w wysokości 500 (pięćset) złotych, 2. zasądzić od Powiatowego Inspektora Sanitarnego na rzecz D. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. D. S. wniósł o wymierzenie grzywny Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z powodu nieprzekazania skargi z 26 maja 2021 r. dotyczącej bezczynności w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazano, że pismami z 3, 4, 5 i 10 lutego 2021 r. D. S. wniósł do organu o udostępnienie informacji publicznej. Wobec nie otrzymania wnioskowanych informacji w dniu 26 maja 2021 r. wniósł on skargę na bezczynność organu. Następnie, po wniesieniu skargi wnioskodawca otrzymał odpowiedź na swój wniosek, jednak z posiadanych przez niego informacji wynika, że skarga dotąd nie została przekazana do sądu. W odpowiedzi na wniosek o ukaranie grzywną z 9 sierpnia 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny poinformował, że udzielił odpowiedzi na wnioski, a ponadto przesyłając odpowiedź w piśmie z 19 kwietnia 2021 r. organ zwrócił się do wnioskodawcy z prośbą o udzielenie informacji, czy przesłane odpowiedzi są wystarczające i czy wyczerpują jego żądania, jednakże wnioskodawca nie ustosunkował się do pisma. Następnie, po otrzymaniu skargi z 26 maja 2021 r. pismem z 14 czerwca 2021 r., uzupełnionym pismem z 18 czerwca 2021 r., organ przekazał skarżącemu, że uwzględnił skargę w całości. W konsekwencji, w ocenie organu, nie przekazał on skargi do sądu nie z uwagi na zaniechanie swoich obowiązków, lecz z powodu jej uwzględnienia w całości w trybie samokontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przy czym, na mocy art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej jako u.d.i.p.), do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. W razie niezastosowania się do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę sąd – w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. – może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów), a postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. sąd bada jedynie, czy organ wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 p.p.s.a. Instytucja wymierzenia grzywny określona w art. 55 § 1 p.p.s.a. umożliwia dyscyplinowanie organów administracji publicznej, które nie wykonują obowiązków nałożonych na nie na mocy art. 54 § 2 p.p.s.a. Grzywnie tej nadano mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter (por. postanowienie NSA z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), czyniąc z niej podstawową gwarancję procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Omawiana sankcja finansowa służy przede wszystkim zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości, stanowi bowiem istotną dolegliwość, szczególnie w przypadkach, gdy organ notorycznie nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie realizacji prawa do sądu. Należy zauważyć, że wymierzenie grzywny uzależnione jest wyłącznie od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ ustawowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę. W ocenie sądu, w niniejszej sprawie przesłanki te zostały spełnione, bowiem skarga z 26 maja 2021 r., która wpłynęła do organu w dniu 2 czerwca 2021 r., nie została przekazana sądowi w 15-dniowym terminie wynikającym z przytoczonego powyżej art. 21 pkt 1 u.d.i.p., tj. do dnia 17 czerwca 2021 r. włącznie. Wobec tego wniosek strony skarżącej o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie do sądu skargi okazał się zasadny. W tym miejscu należy odnieść się do stanowiska organu, w myśl którego uwzględnienie skargi w całości zwalnia go z obowiązku przekazania akt sprawy do sądu administracyjnego. Stanowisko takie jest błędne. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny. Jak wskazano powyżej, stanowi niezbędny element prawa do sądu, obejmującego kontrolę aktów, czynności i działań administracji publicznej. Wniesienie skargi uruchamia kontrolę sądową i inicjuje procedurę zastrzeżoną do kognicji sądów administracyjnych, dla której realizacji – co do zasady - bez znaczenia pozostają czynności podjęte przez organ po wniesieniu skargi. Jedynie, jak wynika z art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W takim przypadku, tj. skargi na decyzję, uwzględniając ją w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję oraz stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Podobnie, jak wynika ze stanowiska organu, w następstwie skargi udostępnił on informacje, objęte złożonymi przez skarżącego wnioskami o dostęp do informacji publicznej, co oznacza zastosowanie na zasadzie swoistej analogii opisanej wyżej instytucji autokontroli. Jednak, w takim przypadku przepis § 2 art. 54 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio, co oznacza, że wynikający z niego obowiązek przekazania skargi wraz z aktami także i w tym przypadku znajduje bezwzględne zastosowanie. Argumentacja prezentowana przez organ oznaczałaby w istocie, że to organ władny jest do oceny zasadności wniesionej skargi, podczas gdy kompetencja w tym zakresie służy wyłącznie sądowi administracyjnemu. Podkreślić zatem należy, że organ pozostając w błędnym przekonaniu, że uwzględnienie przez niego skargi wyklucza konieczność przekazania jej do sądu, w istocie wkroczył w sferę wyłącznej właściwości sądu w zakresie sądowej kontroli legalności czynności podejmowanych przez organy administracji publicznej, naruszając tym samym konstytucyjna zasadę legalności, tj. działania na podstawie i w granicach prawa. Przechodząc zaś do ustalenia wysokości grzywny sąd wskazuje, że zostało to pozostawione uznaniu sądu, a ustawodawca określił jedynie górną granicę grzywny w art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozstrzygając o wymiarze grzywny ze względu na użycie przez ustawodawcę w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowania "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", sąd wziął pod uwagę okoliczności sprawy, w tym przyczynę niewypełnienia obowiązku i czas, który upłynął od wniesienia skargi. W niniejszej sprawie sąd uznał, że grzywna w kwocie 500 zł będzie adekwatna do stwierdzonego naruszenia prawa przez organ i okoliczności, w których do nich doszło. Wymierzając grzywnę sąd uwzględnił, że nieprzekazanie akt sądowi wynikało z niedostatecznej znajomości przepisów prawa przez organ i nie miało na celu wykluczenia konstytucyjnego prawa skarżącego do sądu. W konsekwencji sąd uznał, że wymierzona kwota grzywny jest adekwatna do stopnia zawinienia obciążonego nią podmiotu oraz zapewni, że organ ten w przyszłości dołoży należytej staranności i będzie wywiązywał się z nałożonych ustawą obowiązków terminowo, mając też świadomość znaczenia i wagi prawa do sądu, które powiązane jest z techniczną czynnością przekazania akt sprawy związanej z wniesioną skargą sądowi. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 64 § 3 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez stronę skarżącą koszt wpisu sądowego od wniosku w wysokości 100 zł.