II SO/Gd 20/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. B. na Gminę Miasta w przedmiocie wykupu nieruchomości postanawia: 1. odrzucić wniosek, 2. zwrócić wnioskodawcy M. B. ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych uiszczonego wpisu sądowego od wniosku. M. B. w dniu 13 lipca 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o wszczęcie postępowania sądowego przeciwko Gminie Miasta, żądając nakazania Gminie wywiązania się z obowiązku wykupu opisanych we wniosku nieruchomości, nakazania Gminie przestrzegania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także wyciągnięcia konsekwencji dyscyplinarnych i karnych wynikających z art. 3 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za bezprawne działania Urzędu Miasta, Prezydenta Miasta i Gminy Miasta. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nieruchomości wskazane we wniosku, a stanowiące jego własności, zmieniły przeznaczenie (były pierwotnie przeznaczone pod inwestycje) i zostały przeznaczonego pod drogę. W związku z tym, na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wnioskodawca zwrócił się do Gminy Miasta z żądaniem wykupu tychże nieruchomości, lecz – jak twierdzi – Gmina wykupu nie dokonała, jak również nie podjęła innych czynności związanych z załatwieniem podania strony przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wnioskodawca podkreślił, że jego wniosek nie dotyczy żądania wykupu nieruchomości, bowiem to żądanie zostało już załatwione przez organ w trybie tzw. milczącego załatwienia sprawy (art. 122a § 2 k.p.a.). Pomimo tego organ uchyla się od wykonania obowiązku wykupu, w terminie 6 miesięcy od daty złożenia wniosku, do czego obliguje go art. 37 ust. 9 u.p.z.p. Odnosząc się do treści korespondencji z organem wnioskodawca nie zgodził się, aby ww. przepis podlegał właściwości sądu powszechnego. W tym zakresie wyjaśnił, że użyte w art. 37 ust. 10 u.p.z.p. sformułowanie "spory w sprawach, o których mowa w art. 36 ust. 1-3 i ust. 5, rozstrzygają sądy powszechne" odnosi się jedynie do powstałych sporów i to w ściśle określonym zakresie, nie przewidując rozpatrywania tych spraw na podstawie Kodeku cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sądowej kontroli administracji określony został w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej od aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Na podstawie art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Pismem wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne może być skarga lub wniosek. Z art. 63 p.p.s.a. wynika bowiem, że postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek, jeżeli ustawy tak stanowią. Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1073), zwanej dalej u.p.z.p., jeżeli, w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę lub wykupienia nieruchomości lub jej części. W oparciu o powyższy przepis właściciel, który na skutek wejścia w życie nowych aktów podjętych w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie może korzystać ze swojej nieruchomości w dotychczasowy sposób, a chce z tego tytułu uzyskać stosowne odszkodowanie lub żąda od gminy wykupienia nieruchomości, może dochodzić swoich praw przed sądem powszechnym. Przepis art. 37 ust. 9 u.p.z.p. przewiduje, że wykonanie obowiązku wynikającego z roszczeń, o których mowa w art. 36 ust. 1-3, następuje w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku, chyba że strony postanowią inaczej. W przypadku opóźnienia w wypłacie odszkodowania lub wykupie nieruchomości właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu nieruchomości przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie. Zgodnie zaś z ust. 10 tego przepisu spory w sprawach, o których mowa w art. 36 ust. 1-3 i ust. 5 u.p.z.p., rozstrzygają sądy powszechne. Zdaniem Sądu, pismo skarżącego stanowi w istocie żądanie wszczęcia postępowania sądowego opartego na powyższych przepisach ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które nie mieści się w katalogu spraw określonych w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., a podlegających rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Odnosząc się do argumentacji zawartej we wniosku wskazać należy, że ustawodawca treścią przepisu art. 37 ust. 9 u.p.z.p. niejako dyscyplinuje gminę, nakazując jej wykonanie obowiązku wynikającego z roszczeń, o których mowa w art. 36 ust. 1–3 u.p.z.p., w terminie sześciu miesięcy od dnia złożenia wniosku precyzującego żądanie właściciela lub użytkownika wieczystego. Przez wykonanie obowiązku należy rozumieć podjęcie przez gminę właściwych czynności polegających na dokonaniu oceny zasadności i prawidłowości roszczenia z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy, a następnie na zrealizowaniu roszczenia (np. na wykupie nieruchomości albo wypłacie odpowiedniego odszkodowania). Podejmowane w tym zakresie czynności należy zaliczyć do czynności materialno-technicznych (wypłata odszkodowania), względnie czynności o charakterze cywilnoprawnym (umowa wykupu nieruchomości; por. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski (red.), Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, LEX/el. 2018). W sytuacji zaś, gdy gmina nie zaspokaja ww. roszczeń, wnioskujący może wystąpić na drogę sądową przed sądem powszechnym, a roszczenie to ma charakter cywilnoprawny. Jeżeli treścią zgłoszonego na podstawie art. 36 u.p.z.p. żądania był wykup nieruchomości, wnioskodawca może w drodze powództwa cywilnego na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego domagać się złożenia przez gminę oświadczenia woli, w oparciu o które własność nieruchomości zostanie na gminę przeniesiona. Powyższe potwierdza art. 37 ust. 10 u.p.z.p., zgodnie z którym spory w sprawach wymienionych w art. 36 ust. 1 - 3 u.p.z.p., a więc również kwestie związane z wykonaniem obowiązku wynikającego z roszczenia wykupu nieruchomości lub jej części przez gminę, rozstrzygają sądy powszechne. Należy dodać, że z przepisów p.p.s.a. nie wynika również, aby sąd administracyjny był właściwy do prowadzenia postępowania mającego na celu nakazanie Gminie wypłaty ustawowych odsetek za niewykupienie nieruchomości w terminie, czy też do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie, czy funkcjonariusze publiczni zatrudnieniu w Urzędzie Miejskim przestrzegają przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a tym bardziej do wyciągania – jak żąda tego wnioskodawca – konsekwencji dyscyplinarnych i karnych wobec pracowników organów administracji oraz samego organu. Skoro, jak wynika z powyższego, przedmiot żądania nie mieści się w dyspozycji powołanego przepisu art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., wniosek M. B. należało ocenić jako niedopuszczalny ze względu na brak właściwości sądu administracyjnego w tak przedstawionej sprawie. Z tych względów wniosek M. B. jako niedopuszczalny należało odrzucić na podstawie art. 64 § 3 w związku z art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Przepis art. 64 § 3 p.p.s.a. stanowi bowiem, że do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika zaś, że sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zwrócił wnioskodawcy ze Skarbu Państwa wpis sądowy uiszczony od wniosku.