II SO/Gd 21/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego wniosku o wymierzenie grzywny Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego z powodu nieprzekazania skargi w przedmiocie prowadzenia nielegalnego punktu naprawy pojazdów oraz stolarni postanawia odmówić L. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. L. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, wnioskodawca prowadzi pięcioosobowe gospodarstwo domowe, mając na utrzymaniu trójkę dzieci. Źródłem dochodów małżonków są: renta skarżącego w wysokości 698,74 zł netto, dochody z wynajmu lokali mieszkalnych w wysokości 340 zł miesięcznie brutto oraz dochód z umowy o pracę żony wnioskodawcy w wysokości 1 792 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca, wedle oświadczenia, wydaje około 150 zł miesięcznie na leki. Około 4 200 zł rocznie (350 zł miesięcznie) rodzina wnioskodawcy wydaje na ogrzanie domu. Koszt energii elektrycznej stanowi około 200 zł miesięcznie. Oceniając stan swego majątku wnioskodawca podał, że jest właścicielami mieszkania o powierzchni 80 m2, w którym mieszka wraz z rodziną, poza tym posiada lokale mieszkalne o łącznej powierzchni 195 m2 (razem z lokalem, w którym mieszka), które "częściowo wynajmuje lokatorom" oraz działkę rolną o powierzchni 780 m2 oraz działkę budowlaną o powierzchni 535 m2 oraz drogę dojazdową – 204 m2. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 2 kwietnia 2010 r. (doręczonym stronie w dniu 8 kwietnia 2010 r.), wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych: - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, - odpisu zeznania podatkowego złożonego przez wnioskodawcę i jego żonę za rok 2008, - kserokopii umowy najmu części domu i kserokopii nakazów płatniczych dotyczących posiadanych nieruchomości, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości, leki itp.), - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych przez skarżącego pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej). Wezwanie powyższe wnioskodawca odebrał w dniu 8 kwietnia 2010 r. W odpowiedzi na powyższe, nadesłał on do sądu kserokopie odpisów zeznań podatkowych za 2008 rok, z których wynika, że z tytułu stosunku pracy żona wnioskodawcy osiągnęła dochód w wysokości 34 811,19 zł, z tytułu najmu lub dzierżawy – 6 180 zł, dochód małżonka z tytułu renty wynosił 9 394,26 zł. Ponadto, wnioskodawca załączył wyciągi z konta małżonków, które obrazuje operacje dokonywane w okresie ostatnich 3 miesięcy. Z wyciągu wynika, że na konto małżonków wpływają kwoty zadeklarowane na formularzu PPF. Przedłożono nadto kserokopie 3 "tymczasowych umów najmu mieszkania", z których wynika, że z tytułu najmu 3 lokali mieszkalnych wnioskodawca pobiera kwoty miesięcznego czynszu w wysokości za poszczególne lokale: 100 zł, 120 zł i 120 zł, tj. – łącznie 340 zł. Z decyzji w sprawie wymiaru podatków od nieruchomości wynika, że z tego tytułu wnioskodawca jest zobowiązany uiścić rocznie kwotę 177 zł, 67 zł oraz 477 zł (za 3 nieruchomości). Przedłożono kserokopie rachunków: za wywóz nieczystości (234 zł za 3 miesiące), energię (rachunek za okres 2 miesięcy opiewał na kwotę 292,18 zł), leki (rachunki z 19 kwietnia 2010 r. na kwotę 69,15 zł oraz z 8 marca 2010 r. na kwotę 119,93 zł). Ponadto, z oświadczenia z 19 kwietnia 2010 r. wynika, że wnioskodawca i jego żona nie posiadają żadnych kont dewizowych, papierów wartościowych, kosztowności, samochodów, motorów. Powtórzyli też, że na ogrzanie domu wydają 4 200 zł rocznie. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazane przepisy stanowią wyjątek o zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stałe źródło utrzymania wnioskodawcy i jego żony (emerytura, dochody z najmu oraz z umowy o pracę w łącznej kwocie około 2 800 zł miesięcznie netto), w połączeniu z okolicznością, iż posiada on znaczny majątek w postaci domu i lokali mieszkalnych, nieruchomości rolnej, działki budowlanej, nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącego kosztów postępowania w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. W ocenie referendarza, sytuacja majątkowa skarżącego jest dobra, o czym świadczy ilość posiadanych nieruchomości, z których zresztą wnioskodawca czerpie pożytki, wynajmując lokale. W ocenie referendarza jednak, kwoty czynszów, które wnioskodawca uzyskuje są bardzo niskie. Wnioskodawca mógłby uzyskać większe dochody niż to robi, bądź deklaruje. Niezależnie od tego, faktycznie zła sytuacja zarobkowa zmusiłaby go do sprzedaży nieruchomości (np.: budowlanej), czego jednak nie czyni. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. W ocenie referendarza zaś, skarżący – posiadając majątek w postaci domu o powierzchni łącznej 195 m2 i nieruchomości rolnej i nieruchomości budowlanej, uzyskując też wraz z żoną stałe i regularne dochody co miesiąc, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.