II SO/Gd 22/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia odmówić S. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. S. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca ma na utrzymaniu syna, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z narzeczoną. Zamieszkuje z rodziną w domu rodziców. Źródłem utrzymania rodziny są dochody wnioskodawcy z tytułu umowy o pracę w wysokości 3916 zł miesięcznie brutto oraz dochody jego narzeczonej z tytułu umowy zlecenia w wysokości 500 zł miesięcznie netto. Wnioskodawca, według oświadczenia nie posiada żadnego majątku. Z nadesłanych na żądanie referendarza dokumentów źródłowych wynika, że wnioskodawca jest właścicielem samochodu [...] z 1994 r. o wartości około 1500 zł oraz motoroweru [...] z 1999 r. o wartości około 1000 zł, zaś jego narzeczona jest współwłaścicielką [...], rocznik 2003, o wartości 12000 zł. Miesięczne wydatki wnioskodawca oszacował, w oświadczeniu z 31 sierpnia 2013 r., na kwotę 2501,65 zł, w tym opłaty – 1401,65 zł oraz rata kredytu hipotecznego – 1100 zł. Jednocześnie w treści tego oświadczenia wnioskodawca zaznaczył, że nie jest współwłaścicielem domu, w którym zamieszkuje z rodziną, lecz jest to dom jego rodziców. Do sądu wpłynęły również wyciągi z rachunków osobistych wnioskodawcy i jego narzeczonej, obrazujące operacje finansowe dokonywane w okresie 3 miesięcy poprzedzających złożenie niniejszego wniosku. Wnioskodawca podkreślił, że z uwagi na sytuację rodzinną i majątkową nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w swojej sprawie, w tym kosztu wpisu od skargi, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – tekst jednolity ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Oceniając przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności, uznać należy, że nie wykazał on, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione przez niego okoliczności dotyczące dochodów w jego gospodarstwie domowym wskazują, że miesięczny dochód rodziny kształtuje się na poziomie co najmniej 3300 zł netto. Wnioskodawca argumentuje, że większość dochodów wydatkuje na media (około 1400 zł miesięcznie) i ratę kredytu hipotecznego, które to wydatki łącznie stanowią kwotę 2500 zł miesięcznie. Oświadczenie to jednak nie jest wiarygodne i nie znajduje potwierdzenia w nadesłanych do sądu wyciągach z kont wnioskodawcy i jego narzeczonej. Z wyciągów wynika jedynie zobowiązanie kredytowe wnioskodawcy związane z miesięczną ratą kredytu w kwocie 272,97 zł oraz wydatek na doładowanie konta telefonicznego w wysokości około 80 zł miesięcznie. Nie kwestionowany jest również wydatek rzędu 600 zł miesięcznie na dziecko. Pozostałe wydatki wyszczególnione oświadczeniu z 31 sierpnia 2013 r., w tym zwłaszcza zobowiązanie w zakresie spłaty kredytu hipotecznego na dom rodziców, nie zostały w sposób wiarygodny udokumentowane. Dla oceny zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy niezbędne jest zestawienie kosztów utrzymania wnioskodawcy i członków jego rodziny w odniesieniu do sumy wszystkich dochodów generowanych przez członków gospodarstwa domowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym ma zaś miejsce, gdy strona w wiarygodny sposób wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów. Taka sytuacja zaś nie ma miejsce w niniejszym stanie faktycznym, gdyż oświadczenie wnioskodawcy w zakresie ponoszonych wydatków jest w dużej mierze gołosłowne. Niezależnie jednak od tego, w ocenie referendarza, biorąc pod uwagę wysokość dochodów gospodarstwa domowego wnioskodawcy, trudno podzielić jego stanowisko, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania koszty te zamykają się w kwocie wpisu sądowego od skargi, który wynosi 100 zł. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, że instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. Skarżący –jest młodą osobą, dysponującą stałymi dochodami w średniej wysokości i trudno uznać go za osobę ubogą. Wskazać przy tym należy, że udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.