II SO/Gd 3/18

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 23 lutego 2018 r., złożonym na formularzu PPF, H. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Przedmiotowe żądanie zostało wniesione w związku z zamiarem wniesienia przez wnioskodawcę skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 stycznia 2018 r. wydaną w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego (nr [..]). Zgodnie z art. 243 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką oraz niepełnosprawnym synem. Wnioskodawca posiada dom o powierzchni 110 m2 i wartości 170.000 zł. Innego majątku, w tym oszczędności, nie posiada. Natomiast małżonka oraz syn wnioskodawcy nie posiadają żadnego majątku. Źródłem utrzymania rodziny są emerytury małżonków w łącznej kwocie 6.500 zł netto miesięcznie oraz renta syna w kwocie 700 zł netto miesięcznie. Stałe wydatki związane z utrzymaniem domu i rodziny wnioskodawca określił na poziomie około 3.624 zł miesięcznie. Do kosztów tych wnioskodawca zaliczył opłaty za mieszkanie (1.500 zł) i media (300 zł), wydatki na leczenie małżonków (po 400 zł) i ich syna (300 zł), ubezpieczenie majątkowe (290 zł rocznie) oraz koszty utrzymania niepełnosprawnego syna (1.000 zł). Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy i zarządzeniem z dnia 5 marca 2018 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych przez wnioskodawcę, jego małżonkę oraz syna za 2017 rok (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), jeżeli zostały sporządzone, bądź oświadczenia w przedmiocie źródeł i wysokości dochodów osiągniętych za ten rok; b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków i ich syna rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, maklerskich i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont, których wnioskodawca jest współposiadaczem), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie od 1 grudnia 2017 r.; w przypadku, gdy ww. nie posiadają kont bankowych – złożenia oświadczenia w tym przedmiocie; c/ dokumentów potwierdzających miesięczną wysokość emerytur pobieranych przez małżonków oraz renty inwalidzkiej przyznanej ich synowi (odcinków przekazów pocztowych w przypadku, gdy świadczenia nie jest przekazywane na konta bankowe); d/ dowodów poniesionych przez wnioskodawcę, jego żonę i syna w okresie ostatnich trzech miesięcy opłat związanych z eksploatacją zajmowanej nieruchomości, w tym opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, a także dokumentów potwierdzających pozostałe wydatki (opłaty za usługi telekomunikacyjne, ubezpieczenia majątkowe i na życie, odpłatne leczenie, tj. koszty badań, zabiegów i wizyt lekarskich, które nie są refundowane przez NFZ, zakup leków itp.). Wnioskodawca został poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 8 marca 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 10). Wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. W związku z powyższym należało uznać, że sam wnioskodawca, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej. Jak już wskazano bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Przypomnieć raz jeszcze należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Wnioskodawca tego nie uczynił. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca nie wykazał zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.