II SO/Gd 8/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawie z wniosku G. S. w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przejętą z mocy prawa na własność Skarbu Państwa postanawia: oddalić wniosek G. S. o przyznanie prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 11 lipca 2014 r. złożonym na urzędowym formularzu G. Sz. wniosła o przyznanie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazała w uzasadnieniu, że utrzymuje się z emerytury w kwocie 1633 zł. Po wykupieniu lekarstw i zakupie żywności nie pozostaje wiele środków. Wskazała, że niczego nie posiada. Do wniosku dołączyła decyzję o waloryzacji emerytury do kwoty 1633,99 zł netto z informacją o potrąceniach komorniczych w wysokości 408,49 zł. W związku z wątpliwościami co do rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawczyni zarządzeniem z dnia 16 lipca 2014 r. wezwano ją do przedłożenia szeregu dokumentów i złożenia wyjaśnień celem ustalenia, czy istnieją podstawy do pozytywnego rozpoznania złożonego wniosku. W złożonym do sprawy piśmie skarżąca wyjaśniła, że zameldowana jest w [...], gdzie mieszka razem z bratem, który jest najemcą lokalu komunalnego. Osoby z którymi zamieszkuje nie wyraziły zgody na ujawnienie ich danych osobowych, majątku i dochodów. Skarżąca wskazała, że nie ponosi kosztów mieszkaniowych jedynie 100 czy 200 zł za zużyte media, za okres zamieszkiwania. Przedłożyła nadto dokumenty dotyczące umów kredytowych: z dnia 12 października 2010 r. na kwotę 23.705 zł, której nie spłaca, z dnia 14 marca 2011 r. w [...] Bank, gdzie pozostała do spłaty kwota 960 zł, [...] z dnia 5 listopada 2011 r. na kwotę 3000 zł. Nadto skarżąca oświadczyła, że nie posiada lokat bankowych, kont i lokat dewizowych oraz pojazdów mechanicznych. Złożyła natomiast wyciąg z rachunku bankowego w [...] i w [...] Bank. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów ani oświadczeń dotyczących pozostałych kosztów utrzymania. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżąca nie wykazała, że konieczność poniesienia przez nią kosztów zainicjowanego postępowania mogłoby spowodować uszczerbek dla jej koniecznego utrzymania. Skarżąca wniosła w ustawowym terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym -art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), dalej zwana p.p.s.a. Art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, a zatem wszyscy obywatele. Dlatego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych wskazanych w art. 84 Konstytucji, czego wyrazem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest regulacja zawarta w art. 199 i art. 214 (por. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2005 – LEX). Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, przyznanie prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W niniejszej sprawie skarżąca domagała się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, a więc w zakresie całkowitym. Zatem rzeczą skarżącej było wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Tym samym, to na niej spoczywał ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Skarżąca winna była zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W niniejszej sprawie pomimo wezwania Sądu skarżąca nie nadesłała wskazanych w nim dokumentów, jak również nie złożyła wymaganego oświadczenia, które pozwoliłyby na wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących jej aktualnej sytuacji finansowej. Z oświadczenia skarżącej zawartego w sprzeciwie wynika jedynie, że nie posiada lokat bankowych, kont i lokat dewizowych oraz żadnych pojazdów mechanicznych. Nie wiadomo jakie koszty utrzymania skarżąca ponosi. Sąd zaś nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie. W tej sytuacji stwierdzić należy, że nie zostały wykazane przesłanki przyznania skarżącej prawa pomocy ani w zakresie całkowitym, ani też w zakresie częściowym. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącej na podstawie art. 246 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.