III SA/Gd 100/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 6 lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu M. Ł. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), zawierającą należny podatek od towarów i usług- tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia 6 lutego 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 2 ust. 1 pkt.2, art. 3 ust. 1 i 3, art. 5 ust. 1 pkt. 2 i ust. 4, art. 6 ust. 2 pkt. 2, ust. 4 i 4a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71 poz. 734 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 3 października 2006 roku w sprawie dodatku mieszkaniowego dla H. J.-K. Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następujących ustaleń: decyzją z dnia 3 października 2006 roku organ I instancji przyznał H. J.-K. dodatek mieszkaniowy w wysokości 39,32 zł miesięcznie. Organ ustalił, że wnioskująca prowadzi 2 - osobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w lokalu o pow.48,80 m2, a dochód rodziny to 1321, 66 zł mies. Do obliczania wydatków przyjęto stawkę 289,83 zł (kwota potwierdzona przez zarządcę). Różnicę wyliczono jako różnicę między wydatkami na normatywną powierzchnię mieszkalną, a wydatkami ponoszonymi na ten cel przez wnioskodawczynię, z zastosowaniem 15% wydatków gospodarstwa domowego. Od decyzji odwołała się wnioskodawczyni. Rozpatrując odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 5 stycznia 2007 r. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] oraz przyznało H. J.-K. dodatek mieszkaniowy w wysokości 98,32 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 listopada 2006 roku do 30 kwietnia 2007 roku. Decyzją z dnia 15 lutego 2007 roku w sprawie [...] Kolegium stwierdziło nieważność decyzji z dnia 5 stycznia 2007 roku. Powodem stwierdzenia nieważności było niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia 5 stycznia 2007 roku Kolegium ponownie rozpatrzyło odwołanie H. J.-K. Decyzją z dnia 15 marca 2007 roku wydaną w sprawie [...] orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 3 października 2006 roku. Wyrokiem z dnia 12 września 2007 roku w sprawie III SA/Gd 203/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję SKO z dnia 15 marca 2007 roku. Sąd stwierdził, że w postępowaniu nie wyjaśniono sprzeczności w oświadczeniach składanych przez skarżącą odnośnie dochodu otrzymywanego przez syna skarżącej w okresie lipiec-sierpień 2006 roku. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym – m. inn. – w lokalach spółdzielczych oraz – mających określone w przepisach ustawy dochody. Skarżąca spełnia ustawowe kryteria do otrzymania dodatku mieszkaniowego, a sporną kwestią pozostaje jego wysokość. Do dalszych wyliczeń wysokości dodatku Kolegium przyjęło kwotę dochodów miesięcznych jako – 1321,30 zł na rodzinę i 660,65 zł miesięcznie na osobę. Nie dano przy tym wiary oświadczeniom, iż syn wnioskującej – Ł. K. nie uzyskał w ciągu trzech miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku żadnych dochodów. Po wyroku Sądu Kolegium zwróciło się do Ł. K. o wyjaśnienie sprzeczności w składanych przez niego oświadczeniach. Pismem z dnia 7 stycznia 2008 roku Ł. K. oświadczył, że w lipcu i sierpniu 2006 roku nie pracował i pozostaje na utrzymaniu matki. Jednak korzystając z prawa do swobodnej oceny dowodów, jakie daje organowi art. 80 kpa, Kolegium dało wiarę oświadczeniu Ł. K. z dnia 2 października 2006 roku, które dołączone zostało do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, przy czym Kolegium wyjaśniło, jakimi kierowało się przesłankami. Kwotę wydatków mieszkaniowych przyjęto jako kwotę 286,07 zł miesięcznie, przy czym Kolegium szczegółowo wyjaśniło, jakie wydatki wzięto pod uwagę ( uzasadnienie decyzji str.3). Normatywna powierzchnia mieszkalna dla dwóch osób to 40 m kw., a wnioskodawczyni zajmuje wraz z synem lokal o pow. 48,80 m kw., należy przyjąć, że wydatki na normatywną powierzchnię mieszkalną zamykają się w kwocie 234,48 zł. Ponieważ średni miesięczny dochód wnioskodawczyni jest wyższy od najniższej emerytury (w dniu złożenia wniosku – 597 zł), dlatego dodatek mieszkaniowy to w niniejszej sprawie różnica między sumą wydatków mieszkaniowych (czyli – kwotą 234,38 zł), a kwotą stanowiącą 15% miesięcznego dochodu rodziny (tj.15% z 1321,29 zł = 198,19 zł) czyli – 36,28 zł. Zatem w decyzji organu I instancji przyznano wnioskującej dodatek mieszkaniowy w wysokości nieco wyższej, niż wynika z wyliczenia Kolegium ( organ I instancji przyznał kwotę 39,32 zł). Na koniec wyjaśniono, że Kolegium nie podzieliło zarzutów strony odnośnie wysokości uzyskiwanych dochodów, nie wzięło również pod uwagę argumentów zawartych w piśmie z dnia 28 stycznia 2008 r., albowiem dołączone do tego pisma dokumenty mogą być ewentualnie wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku na kolejny okres. Organ dopełnił wymogów kpa odnośnie zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, niezwłocznie po wpływie akt z sądu wezwał strony do uzupełnienia materiału dowodowego. Wyjaśniono również stronie, co oznacza stwierdzenie, że decyzja jest ostateczna. W skardze na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 6 lutego 2008r. roku H. J.-K. wniosła o : - uchylenie decyzji i przyznanie dodatku w kwocie 98,32 zł tzn. wg kryteriów nie uwzględniających dochodów syna, - zwolnienie od kosztów sądowych i przydzielenie adwokata z urzędu i - zwrot kosztów postępowania. Uzasadniając wnioski skargi skarżąca zarzuciła, że decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji zawierającą pomyłki i błędy, naruszającą prawo i nieuzasadnioną w świetle materiału dowodowego sprawy. Jesienią 2006 roku, gdy skarżąca występowała o dodatek mieszkaniowy, miesięczne dochody rodziny wynosiły we wspólnym gospodarstwie domowym 1154,63 zł brutto a netto 979,52 zl. Decyzją organu I instancji z dnia 22.02.2006 roku przyznano skarżącej dodatek mieszkaniowy w wysokości 89,46 zł, a decyzja z dnia 6.11.2007 r – w kwocie 105,53 zł, a warunki rodzinne wnioskodawczyni są takie same. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] unieważniło swoją decyzję, mocą której przyznano skarżącej w tym okresie dodatek mieszkaniowy w wysokości 98,32 zł. W wyroku uchylającym decyzję Kolegium Sąd wskazał na niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Skarżąca uważa, że aktualnie zaskarżona decyzja Kolegium również narusza prawo i jest niezgodna z wytycznymi Sądu. Przy rozpatrywaniu sprawy nie wzięto pod uwagę, że syn skarżącej ma ograniczoną zdolność do podejmowania czynności prawnych bez zgody przedstawiciela ustawowego – matki. Dopuszczono się czynu niedozwolonego wpisując do dochodów rodziny 500 zł bez zawiadomienia o tym skarżącej. Organy nie biorą pod uwagę stanu zdrowia psychicznego syna skarżącej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 29 lipca 2008 roku (data wpływu), skarżąca wnosiła o wzięcie pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy prawa osób niepełnosprawnych do zabezpieczenia społecznego i konieczność ponoszenia zwiększonych wydatków z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Do pisma dołączone zostało orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności H. J.-K. z dnia 5.10.1998 r. Do kolejnych pism procesowych skarżąca dołączyła zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia syna Ł. i orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności Ł. K. z dnia 21.08.2008r. Wyznaczony z urzędu pełnomocnik H. J.-K. w piśmie procesowym z dnia 6.10.2008r.(data wpływu) poparł skargę, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i podniósł następujące zarzuty: wysokość dodatku mieszkaniowego w spornym okresie, którą kwestionuje skarżąca, wyliczona została przez organy m.in. na podstawie dokumentu zawierającego oświadczenie syna skarżącej, iż w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku zarobił 500 zł z tytułu drobnych prac dorywczych. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych posługuje się pojęciem dochodu. Syn skarżącej oświadczył w powoływanym dokumencie, że zarobił łącznie 500zł, ale – zdaniem pełnomocnika skarżącej – pojęcia "uzyskać dochód" i "zarobić" nie są tożsame. Ponadto organ nie wyjaśnił, jaki był sposób zarobkowania syna skarżącej, być może polegał on na otrzymywaniu od skarżącej drobnych kwot tytułem tzw. kieszonkowego. Organy nie wyjaśniły dokładnie tej kwestii i dowolnie przyjęły tożsamość sformułowań "zarobek" i "dochód". Nie można ocenić takiego postępowania jako swobodnej oceny dowodów, gdyż w istocie organ orzekający nie dysponował dowodem na tę okoliczność. Jednocześnie organ orzekający nie przywiązał dostatecznej uwagi do informacji, że syn skarżącej Ł. jest osobą niepełnosprawną i zbyt formalistycznie traktuje nieumiejętność wytłumaczenia przez Ł. K. sprzeczności w udzielanych wyjaśnieniach. Takie postępowanie organu stoi w sprzeczności z zasadą prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie mogła zostać uwzględniona i jako niezasadna podlegała oddaleniu. Sprawa o przyznanie dodatku mieszkaniowego należy do kategorii spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, w której zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 k.p.a. zastosowanie mają przepisy tego kodeksu W myśl art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Organy administracji, podejmując decyzję w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, zobowiązane są do zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i do jego rozpatrzenia oraz wszechstronnej oceny, czy ustalone dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione (art. 77 § 1 k.p.a.). W sprawie niniejszej, po uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 15 marca 2007 roku wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 września 2007 roku w sprawie sygn akt IIISA/Gd 203/07, organ odwoławczy ponownie rozpatrzył sprawę wysokości dodatku mieszkaniowego przyznanego skarżącej na czas od 1 listopada 2006 roku do 30 kwietnia 2007 roku, kwestionowanego odwołaniem. W uzasadnieniu do wyroku Sąd wskazał, że niedostateczne wyjaśnienie i rozważenie stanu faktycznego sprawy i ujawnienie okoliczności istniejących w dniu podjęcia decyzji, a nie rozważonych przez organ uzasadniają zarzut, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Realizując wytyczne Sądu dotyczące wyjaśnienia rozbieżności w oświadczeniu Ł. K. na temat wynagrodzenia za wykonywanie drobnych prac dorywczych w miesiącach od lipca do września 2006 roku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] pismem z dnia 14 grudnia 2007 roku wezwało Ł. K. do złożenia pisemnego oświadczenia na ten temat (k-25 akt adm.). Czynności dokonano na podstawie art. 50 w zw. z art. 86 kpa, przewidujących, że dla wyjaśnienia okoliczności istotnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy organ może wezwać osobę do złożenia pisemnych wyjaśnień. Należy w tym miejscu wskazać na nieprawidłowe postępowanie organu polegające na braku uprzedzenia świadka o prawie odmowy zeznań w tym przypadku (art.83 § 1,2 i 3 kpa). Odpowiadając na wezwanie organu odwoławczego Ł. K. w dniu 7 stycznia 2008 roku oświadczył, że w lipcu, sierpniu i wrześniu 2006 roku nie pracował. W odpowiedzi na zawiadomienie organu o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, H. J. pismem z dnia 28 stycznia 2008 roku wniosła o odniesienie się, przy rozpatrywaniu sprawy, do aktualnych dochodów i wydatków mieszkaniowych strony ( k-35 akt adm.). Tak uzupełniony materiał dowodowy został tym razem starannie i wszechstronnie rozważony przez organ orzekający, a jego ocena zawarta jest na strona drugiej uzasadnienia do zaskarżonej decyzji. We wskazywanej części uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wyjaśniło, dlaczego nie dało wiary oświadczeniu Ł. K. z dnia 7 stycznia 2008 roku, a oparło się na treści oświadczenia świadka z dnia 2 października 2006 roku. Dokonana ocena mieści się, zdaniem Sądu w składzie orzekającym, w przyznanym organowi prawie swobodnej oceny dowodów, a dokonanej ocenie nie można zarzucić braku logiki bądź błędu. Należy podkreślić, że wiedza organu o uzyskaniu przez syna skarżącej zarobku w czasie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku oparta jest nie tylko na oświadczeniach Ł. K., lecz również – na deklaracji o dochodach rodziny, wypełnionej, podpisanej i złożonej przez skarżącą ( k- 5 odwrót akt adm. organu I instancji), a jak wyjaśniał organ w zaskarżonej decyzji, oświadczenia tego skarżąca początkowo nie kwestionowała. Podnoszone przez skarżąca zarzuty, że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę aktualnych dochodów i wydatków mieszkaniowych strony oraz, że późniejsze w czasie decyzje przyznają dodatek mieszkaniowy w innej (wyższej) wysokości, nie mają znaczenia dla oceny legalności kontrolowanej decyzji, odnoszącej się do ściśle określonego czasu, uzyskiwanych wówczas dochodów i ponoszonych wydatków. Nie są również uzasadnione pozostałe zarzuty podnoszone przez stronę skarżącą. W szczególności z akt sprawy nie wynika, by Ł. K. był niezdolny do bycia świadkiem w toku postępowania (art. 82 kpa), a stan zdrowia członków rodziny skarżącej nie ma wpływu na wysokość należnego dodatku mieszkaniowego. Jeśli zaś chodzi o przyjęcie przez organy orzekające, że określenie zarobienia pieniędzy tożsame jest z uzyskaniem przez rodzinę dochodów, to odparcie tego zarzutu nastąpiło częściowo w zamieszczonych wyżej wyjaśnieniach, iż to skarżąca umieściła kwotę 500 zł, zarobioną przez syna, w deklaracji o dochodach rodziny w miesiącach lipiec-wrzesień 2006 roku, a częściowo wyjaśnia to treść art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (publ. jw.), który stanowi, że w rozumieniu przepisów ustawy za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania /....../. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że organ orzekający nie uchybił zasadzie swobodnej oceny dowodów w postępowaniu administracyjnym, określonej w art. 80 k.p.a. stanowiącym, że organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd nie dostrzegł również innych naruszeń prawa materialnego bądź naruszeń przepisów postępowania, które miały lub mogły mieć wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Spowodowało to oddalenie skargi jako nieuzasadnionej na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 242 i 250 tej ustawy.