III SA/Gd 1008/16
WyrokWSA w Gdańsku2017-01-26
Skład orzekający: Elżbieta Kowalik-Grzanka, Alina Dominiak, Felicja Kajut
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu pobranej na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny, mimo upływu terminu przedawnienia według przepisów kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że przepis rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, na podstawie którego pobrano opłatę w wysokości 500 zł, został uznany za niekonstytucyjny i wykraczał poza zakres upoważnienia ustawowego. W związku z tym organ administracji powinien dokonać zwrotu nadpłaconej kwoty 425 zł, a zastosowanie przepisów kodeksu cywilnego o przedawnieniu roszczeń jest w tej sprawie niezasadne. Skarga została uwzględniona, a zaskarżony akt uchylony.Stan faktyczny
E. B. wniosła o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej w 2005 roku w wysokości 500 zł. Organ odmówił zwrotu, powołując się na przedawnienie roszczenia według przepisów kodeksu cywilnego. Skarżąca wskazała, że przepis podstawowy został uznany za niekonstytucyjny, a roszczenie nie jest przedawnione według obowiązujących wówczas przepisów prawa administracyjnego. Wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony akt odmowy zwrotu opłaty i uznał obowiązek Starosty dokonania zwrotu kwoty 425 zł na rzecz skarżącej. Zasądził od Starosty na rzecz skarżącej kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi E. B. na akt Starosty [...] z dnia 31 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu 1. uchyla zaskarżony akt; 2. uznaje obowiązek Starosty [...] dokonania na rzecz E. B. zwrotu kwoty 425 (czterysta dwadzieścia pięć) złotych stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Nissan Sunny 1,4 KAT, nr rejestracyjny [...]; 3. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącej E. B. kwotę 680,00 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia 30 marca 2016 r. E. B. zwróciła się o zwrot opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla samochodu o numerze rej. [...].
W odpowiedzi Starosta, pismem z dnia 31 marca 2016 r.
nr [...] podał, że roszczenie zwrotu opłaty jest przedawnione. Wyjaśnił, że okres przedawnienia jest ustalany indywidualnie dla każdego roszczenia i liczony jest od daty uiszczenia opłaty za kartę pojazdu. W przypadku wnioskodawczyni opłata została wniesiona w dniu 18.05.2005 r., a 10-letni okres przedawnienia, wynikający z art. 118 k.c., upłynął w dniu 18 maja 2015 r.
Pismo doręczono skarżącej w dniu 11 kwietnia 2016 r.
E. B. pismem z dnia 29 lipca 2016 r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez zwrot zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu – samochodu [...] nr rej. [...] – w wysokości 425 zł. Podała, że w piśmie Starosty brak jest jakiegokolwiek pouczenia o możliwości odwołania się od odmowy zwrotu opłaty, wobec czego zasadne jest złożenie niniejszego wezwania i przyjęcie go do rozpoznania przez organ. Wskazała, że przepis, na podstawie którego pobrano opłatę, został uznany za niekonstytucyjny, jak też, że roszczenie nie jest przedawnione - ówcześnie obowiązujące przepisy nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie. Wybrała drogę postępowania administracyjnego i winny być brane pod uwagę przepisy tej gałęzi prawa.
Organ pismem z dnia 31 sierpnia 2016 r. odmówił zapłaty z uwagi na przedawnienie roszczenia, powołując się na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r. , [...].
E. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na czynność Starosty z dnia 31 marca 2016 r. nr [...], odmawiającą zwrotu opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla opisanego powyżej samochodu.
Zarzuciła naruszenie przepisów:
– § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, poprzez jego bezzasadne zastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż skutkowało pobraniem opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości 500 złotych, mimo iż koszt ten nie odpowiadał kosztom związanym z jej drukiem i dystrybucją, a zatem opłaty nieekwiwalentnej w stosunku do usługi administracyjnej polegającej na wydaniu karty pojazdu - mimo uznania tego przepisu za niezgodny z Konstytucją RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04;
– § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z dnia 28 marca 2006 r. , poprzez jego niezastosowanie i pobranie opłaty w wysokości 500 złotych za kartę pojazdu, zamiast 75 złotych;
– art. 90 akapit 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) w zw. z art. 2 Traktatu między Królestwem Belgii, (...) a Rzecząpospolitą Polską (...) dotyczący przystąpienia (...) Rzeczypospolitej Polskiej (...) do Unii Europejskiej, podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. (Dz.U. 2004 Nr 90, poz. 864; dalej: Traktat akcesyjny), poprzez naruszenie zasady niedyskryminacji ustanowionej w tym przepisie i nałożenie opłaty za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji w Polsce za samochód używany przywieziony z innego państwa członkowskiego, mimo że za pierwszą rejestrację samochodu nabytego i zarejestrowanego wcześniej w Polsce nie pobiera się takiej opłaty, co winno skutkować odmową zastosowania § 1 ust. 1 § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu;
– art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a., poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w zakresie określenia podstaw dla rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia żądania zwrotu opłaty od organu, w sytuacji, gdy żądanie zwrotu opłaty jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a, a nie sprawą cywilnoprawną, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie;
– art. 8 k.p.a. i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, skoro mąż skarżącej w podobnej sytuacji faktycznej otrzymał zwrot opłaty za kartę pojazdu (uiszczonej w dniu 30 grudnia 2005 r.) od Prezydenta Miasta, zaś skarżąca, która opłatę uiściła w dniu 18 maja 2005 r. takiego zwrotu nie otrzymała, co stoi w sprzeczności z obowiązkiem budowania zaufania do obywateli oraz zasadą ich równości wobec prawa.
Skarżąca wskazała, że w żaden sposób nie została poinformowana o możliwości wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa , a w konsekwencji do złożenia skargi do sądu. Dopiero gdy w dniu 28 lipca 2016 r. zgłosiła się do prawnika dowiedziała się o takiej możliwości i wystosowała takie wezwanie w dniu 29 lipca 2016 r. Powoduje to brak winy w uchybieniu terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.
Wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności i stwierdzenie obowiązku organu dokonania zwrotu 425 zł tytułem nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu.
W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 17 stycznia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem sygn. akt U 6/04 orzekł, że podstawa prawna dla ustalenia opłaty za wydanie karty pojazdu jest niezgodna z Konstytucją RP. Zatem czynność w postaci odmowy zwrotu uiszczonej nadpłaty za kartę pojazdu, w wysokości przekraczającej kwotę 75 złotych, została dokonana bez podstawy prawnej. Przepis nakładający opłatę w wysokości 500 zł z tytułu wydania karty pojazdu w związku z powyższym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego od samego początku jego obowiązywania był niekonstytucyjny, wykraczający poza zakres udzielonej przez ustawodawcę delegacji.
Za zwrotem uiszczonej opłaty przemawia także treść postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2000 r. w sprawie C-134/07 Piotr Kawała vs. Gmina Miasta Jaworzna. ETS wskazał, że nałożenie opłaty za wydanie karty pojazdu na mocy powyższego przepisu jest sprzeczne z art. 90 akapit 1 TWE w zw. z art. 2 Traktatu akcesyjnego, gdyż narusza zasadę niedyskryminacji, skoro nakłada obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji w Polsce za samochód używany, przywieziony z innego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy brak takiego obowiązku przy pierwszej rejestracji samochodu nabytego i zarejestrowanego wcześniej w Polsce.
Zdaniem skarżącej może ona dochodzić swoich praw na drodze administracyjnej, co wynika z treści uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt [...]. Jej roszczenie o zwrot nadpłaty za wydanie karty pojazdu przedawnieniu nie podlega. Przed wejściem w życie ustawy o finansach publicznych przepisy prawa nie przewidywały przedawnienia roszczenia i nie można zastosować nowych przepisów, które takie terminy przewidują. Takie działanie byłoby sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w czasie pobrania opłaty.
W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że właściwość sądów cywilnych w takich sprawach potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 maja 2007 r. sygn. akt [...]. Tym samym istnieje możliwość korzystania z instytucji prawa cywilnego jakim jest przedawnienie. Zgodnie z art. 117 § 1 k.c. roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.
Organ wskazał, w ślad za orzecznictwem sądów administracyjnych, że kwestia zwrotu kwoty nadpłaconej z tytułu opłaty za kartę pojazdu powinna być rozstrzygana przy zastosowaniu przepisów obowiązujących w dacie pobierania tej opłaty, a nie w dacie rozpatrywania wniosku o zwrot takiej nadpłaty. Opłata została pobrana od skarżącej w czasie, gdy obowiązywał § 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. Natomiast orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zostało wydane dużo później – 17 stycznia 2006 r., a nadto z tego orzeczenia wynika, że odroczono termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r. Wobec powyższego do chwili oznaczonej przez Trybunał przepis rozporządzenia uprawniał organ rejestrujący pojazdy do pobrania za wydanie karty pojazdu opłaty w kwocie w nim ustalonej, tj. w wysokości 500 zł. W chwili zatem, kiedy taryfa opłaty obowiązywała, jej pobranie odbyło się na podstawie obowiązującej normy prawnej. W tym znaczeniu nie odpadła ona, ani w momencie pobrania opłaty, ani później - bowiem późniejsze jej uchylenie nie miało znaczenia dla poprawności jej stosowania w 2005 r.
Skoro sądy administracyjne przyjmują , że zwrot nadpłaty pobranej na podstawie §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. nie podlega regulacji zawartej w art. 79 § 2 i art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej z uwagi na termin wejścia w życie przepisów ustawy o finansach publicznych odsyłającej do stosowania działu III ordynacji, to konsekwentnie nie powinny uwzględniać zmian w stanie prawnym powstałym po w/w orzeczeniu Trybunału. Tym samym należało przyjąć, że w świetle przepisów prawa administracyjnego nie istnieje podstawa domagania się zwrotu części opłaty za kartę pojazdu, uiszczonej w okresie obowiązywania przepisów nakazujących pobieranie jej we wskazanej w akcie normatywnym wysokości. Z tej przyczyny organ odmówił dokonania wnioskowanej czynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016r. , poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest zasadna.
Opłata za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki [...], nr rejestracyjny [...] w wysokości 500 zł została pobrana od skarżącej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz.1310).
Kwestia właściwości sądu administracyjnego do orzekania w sprawach dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 w/w rozporządzenia była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt [...]. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie cytowanego przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Tak więc skarżąca może dochodzić ochrony swoich praw przed sądem administracyjnym. Stanowisko , że skarżąca może dochodzić swoich praw jedynie przed sądem powszechnym jest – w świetle treści powyższej uchwały - nieuprawnione.
Wskazać należy, że w myśl art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
W ocenie Sądu uchybienie 14 dniowemu terminowi do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło bez winy skarżącej. W zaskarżonym akcie Starosta [...] nie zawarł żadnych pouczeń dotyczących możliwości i sposobu jego zaskarżenia, a jedyny wskazany przez niego przepis był przepisem kodeksu cywilnego, dotyczącym przedawnienia. Z treści tego aktu nie sposób wywnioskować, że możliwe jest jego zakwestionowanie. Skarżąca podjęła kroki prawne i wówczas niezwłocznie wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa.
Tak więc Sąd, uznając na podstawie art. 52 § 3 zd.2 p.p.s.a., że uchybienie terminu , o jakim mowa w zd.1 tego przepisu, nastąpiło bez winy skarżącej - rozpoznał skargę.
Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zwrot nadpłaty za wydanie karty pojazdu przybiera formę czynności (rozstrzygnięcie dla strony pozytywne) lub aktu (rozstrzygnięcie negatywne) (tak też NSA w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 , sygn. akt [...]).
Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonego aktu odmowy zwrotu części opłaty za kartę pojazdu wskazać należy, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu został uznany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie o sygn. akt U 6/04 za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500,00 zł jest zawyżona, albowiem nie uwzględnia ustawowych wytycznych do określenia wysokości tej opłaty zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Minister ustalając wysokość opłaty nie ograniczył się do uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, lecz ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca w udzielonej mu delegacji nie przewidział. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu rozporządzenia z dniem 1 maja 2006 r.
Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 1 kwietnia 2014r., [...] ( publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych , podobnie jak orzeczenia przywołane w dalszej części uzasadnienia), w którym wyrażono pogląd, że odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej przepisu stanowiącego podstawę pobrania opłaty nie ma znaczenia dla uznania, że opłata została pobrana bez podstawy prawnej. Skoro przepis okazał się niekonstytucyjny, to obowiązkiem organu było rozpatrzenie złożonego wniosku o zwrot części opłaty w stanie prawnym obowiązującym w dacie dokonania czynności pobrania opłaty, z uwzględnieniem konsekwencji wyroku Trybunału dla tego stanu prawnego. Należy bowiem mieć na uwadze treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który wskazuje, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Jeżeli więc została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a w sprawie nie chodzi o decyzję administracyjną, lecz o czynność organu administracji w postaci pobrania opłaty za kartę pojazdu, to w takiej sytuacji trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się powołany art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Tym środkiem w rozpoznawanej sprawie jest właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu i to w trybie przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłoby zniesienie ochrony jednostki, zagwarantowanej w ust. 4 art. 190 Konstytucji.
Należy zauważyć, że w przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał. Natomiast stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym ( por. wyrok NSA z 24 lutego 2009 r., [...]).
W myśl art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sędziowie w zakresie sprawowania swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że sędziowie orzekający w danej sprawie związani są jedynie aktami rangi ustawowej. Przyjmuje się, zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. Wielokrotnie w tej kwestii wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny (zob. w uchwałach NSA z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt. OPK 13/00; z dnia 15 grudnia 2000 r., sygn. akt OPK 20-22/00; z dnia 22 maja 2000 r. sygn. OPS 3/00; czy w wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05). Dokonując zatem, opartej na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji, samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu Sąd stwierdził, że § 1 ust. 1 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.
W ocenie Sądu, podzielającego tok argumentacji Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie, upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 6 w zw. z ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie uprawniało Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej rzeczywiste znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz koszt związany z drukiem i dystrybucją tej karty.
W tej sytuacji istnieją podstawy do odmowy zastosowania przez Sąd przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.
Podstawy te istnieją także z tego względu, że polska regulacja jest sprzeczna z normą prawa wspólnotowego. Przepis § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003r. jest bowiem sprzeczny z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), obecnie z art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 91 Konstytucji oraz w Traktacie akcesyjnym dotyczącym przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu, o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot. Art. 90 TWE stanowił, że żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE była przedmiotem postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 grudnia 2007r. w sprawie C-134/07. W orzeczeniu tym Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że "art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany".
Z uwagi na to, że wydanie karty pojazdu i wniesienie opłaty ewidencyjnej za jej wydanie miało miejsce w 2005 r., czyli przed dniem 1 stycznia 2010 r., rozważenia wymaga, zarzucane przez organ, przedawnienie roszczenia.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie ma zastosowania w niniejszej sprawie wskazany przez organ w zaskarżonym akcie przepis art. 118 kodeksu cywilnego , określający terminy przedawnienia.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( tj. Dz.U. z 2015 r. , poz.613 ze zm.) przewiduje natomiast - w art. 70 § 1 - 5-letni okres przedawnienia.
Od dnia 1 stycznia 2010r. obowiązuje ustawa z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), w której stwierdza się, że środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m.in. dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (art. 60 pkt 7). Wskazano w niej również, że do spraw dotyczących takich należności stosuje się odpowiednio przepisy Działu III Ordynacji podatkowej (art. 67). Z kolei w art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. z 2009r. Nr 157, poz. 1241 ze zm.) zawarto normę intertemporalną, zgodnie z którą do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta nie odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie spraw " w toku", a nie już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał decyzyjnego trybu załatwienia. Powołane przepisy ustawy o finansach publicznych nie mogą znaleźć tutaj zastosowania. Sąd podziela pogląd wyrażony w orzeczeniach NSA (np. wyroki: z dnia 20 grudnia 2012r., I OSK 2192/12; z dnia 21 lutego 2013r., I OSK 692/12; z dnia 21 marca 2013r., I OSK 1243/12; z dnia 13 maja 2014r., I OSK 2529/12, z dnia 4 grudnia 2014 r. I OSK 925/13 ), że gdyby do zwrotu należności pobranej pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i następne ustawy o finansach publicznych, przewidującemu decyzyjny tryb rozstrzygania spraw. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 in fine tej ustawy, odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, co skutkowałoby koniecznością zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to jednak sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które - jak już wskazano - nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia i prowadziło do pogorszenia sytuacji prawnej strony.
Konsekwencją stanowiska, że w odniesieniu do spraw dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej przed dniem 1 stycznia 2010 r. nie mają zastosowania przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa jest konieczność zachowania dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych.
Z kolei konsekwencją uznania przez Sąd orzekający przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej jest ustalenie, że poddany kontroli akt Starosty [...] podjęty został z naruszeniem prawa, bowiem organ ten odmówił skarżącej zwrotu części uiszczonej opłaty za kartę pojazdu, mimo że jej pobranie w wysokości 500,00 zł nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że kwota 425 zł, uiszczona przez skarżącą powyżej należnej kwoty 75 zł za wydanie karty pojazdu, była kwotą niezasadnie uiszczoną i powinna zostać skarżącej zwrócona.
Należy też wskazać, że z treści wyroku z dnia 17 lutego 2010 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt [...] wynika, że w tego rodzaju sprawach należy nie tyle uznać uprawnienie strony do zwrotu opłaty za kartę pojazdu, a obowiązek organu administracji w tym zakresie. Pogląd ten Sąd orzekający podziela.
W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony akt ( pkt 1 wyroku) .
Na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. Sąd uznał obowiązek organu dokonania na rzecz skarżącej zwrotu kwoty 425 zł stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla przedmiotowego samochodu ( pkt 2 wyroku).
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. ( pkt 3 wyroku).
Na zasądzoną kwotę składa się wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł ( § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz.U. z 2015 r., poz.1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło