III SA/Gd 1017/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 27 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 września 2014 nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 23 października 2013 r. znak [...] Prezydent Miasta przyznał K. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres 1 października 2013 r. – 30 września 2014 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Pismem z dnia 11 września 2014 r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wezwał K. P. do dostarczenia zaświadczenia szkolnego o podjęciu przez niego nauki w roku szkolnym 2014/2015. Stosowne wezwanie zostało wysłane na podany adres do korespondencji. Zwrotne potwierdzenie odbioru podpisał w dniu 12 września 2014 r. ojciec beneficjenta świadczeń – Z. P. W dniu 15 września 2014 r. Z. P. złożył pisemne oświadczenie, że jego syn K. od dnia 1 września 2014 r. nie podjął nauki i nie składał dokumentów na wyższą uczelnię. Decyzją z dnia 29 września 2014 r. znak [...] skierowaną do K. P. Prezydent Miasta działając na podstawie art. 104 i art. 163 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 21 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) orzekł o wstrzymaniu od dnia 1 września 2014 r. wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznanego decyzją z dnia 23 października 2013 r. znak [...]. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że ww. decyzją z dnia 23 października 2013 r. przyznano beneficjentowi świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres 1 października 2013 r. – 30 września 2014 r. Pismem z dnia 11 września 2014 r. wezwano K. P. do dostarczenia zaświadczenia szkolnego o podjęciu nauki w roku szkolnym 2014/2015 jednakże ww. wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego wstrzymuje się jeżeli osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu: - odmówili udzielenia lub nie udzielili, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń, - odmówili udzielenia organowi prowadzącemu postępowanie egzekucyjne informacji mających wpływ na skuteczność egzekucji lub udzielili informacji nieprawdziwych, - nie podjęli świadczeń przez trzy kolejne miesiące kalendarzowe. Z uwagi na niedostarczenie ww. zaświadczenia organ zobligowany był wstrzymać wypłatę świadczeń z dniem 1 września 2014 r. Decyzją z dnia 27 października 2014 r. nr [...] wydaną w następstwie odwołania K. P. od ww. decyzji Prezydenta Miasta Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ odwoławczy przywołał art. 2 ustawy z dnia 2 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, art. 21 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836 ze zm.). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną orzekania w rozpatrywanej sprawie stanowi art. 21 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w świetle którego wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego wstrzymuje się jeżeli osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego odmówili udzielenia lub nie udzielili, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń. W ocenie Kolegium wstrzymanie wypłaty świadczenia jest instytucją służącą zapobieżeniu podjęcia przez uprawnionego świadczenia nienależnego, to jest świadczenia wypłaconego w czasie, w jakim nie istniała przesłanka do jego nabycia albo też pojawiła się prawna przeszkoda w korzystaniu z niego. W realiach sprawy organ pierwszej instancji działając na podstawie § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego wezwał odwołującego się do dostarczenia zaświadczenia szkolnego o podjęciu nauki w roku szkolnym 2014/2015. Z akt sprawy wynika, że w dniu 15 września 2014 r. ojciec odwołującego Z. P. złożył oświadczenie zawierające informację, że jego syn K. od dnia 1 września 2014 r. nie podjął nauki i nie składał dokumentów na wyższą uczelnię. Z akt sprawy wynika ponadto, że odwołujący jest osobą pełnoletnią. Tym samym świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują mu do ukończenia 25 roku życia gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej. Z chwilą zaprzestania kontynuowania nauki K. P. stracił status ucznia – studenta. Tym samym prawo do świadczeń alimentacyjnych nie przysługuje mu od dnia 1 września 2014 r. Zasadne było zatem wydanie przez organ pierwszej instancji orzeczenia o wstrzymaniu wypłaty ww. świadczeń. W skardze na ww. decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. P. reprezentowany przez pełnomocnika Z. P. zakwestionował wydane w jego sprawie rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Uzupełniająco organ odwoławczy wskazał, że orzekając w sprawie kierował się treścią art. 21 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podstawą uznania wstrzymania wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego było bowiem zaistnienie okoliczności powodującej wstrzymanie wypłaty świadczenia, a mianowicie zaprzestanie kontynuowania nauki w szkole lub w szkole wyższej przez K. P., który ukończył 18 lat i jest osobą pełnoletnią. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, rozstrzygając w granicach danej sprawy (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Ponadto, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej może nastąpić jedynie wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ww. ustawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona w niniejszej sprawie w oparciu o ww. kryterium, wykazała że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa, co oznacza, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu pierwszej i drugiej instancji stanowił przepis art. 21 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), dalej zwanej ustawą, w myśl którego wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego wstrzymuje się, jeżeli osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego: odmówili udzielenia lub nie udzielili, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji uznał, że skarżący mimo wezwania z dnia 11 września 2014 r. do uzupełnienia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego poprzez dostarczenie zaświadczenia szkolnego o podjęciu nauki w roku szkolnym 2014/2015 nie zgłosił się w wyznaczonym terminie. Natomiast organ odwoławczy ustalił na podstawie akt sprawy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że już w dniu 15 września 2014 r. organ pierwszej instancji dysponował oświadczeniem ojca skarżącego, zawierającego informację, że skarżący od 1 września 2014 r. nie podjął nauki i nie składał dokumentów na wyższą uczelnię. Sąd zauważa, że prawidłowo ustalony przez organ drugiej instancji stan faktyczny w sprawie uniemożliwiał organom rozstrzyganie na podstawie powołanego przez nie przepisu prawa materialnego. Przypomnieć wypada bowiem, że wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego wstrzymuje się, jeżeli osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie udzielili, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń. Skoro w wyznaczonym terminie organy uzyskały żądane informacje, mające niewątpliwie wpływ na prawo do świadczeń, to wstrzymując wypłatę świadczenia na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy naruszyły ten przepis prawa materialnego. Na marginesie jedynie dodatkowo wskazać trzeba, że zaprezentowane w odpowiedzi na skargę powiązanie art. 21 ust.1 z art. 9 ust.1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest całkowicie wadliwe. Wykładnia językowa art. 21 ust.1 ustawy nie budzi żadnych wątpliwości. Wynika z niej, że tylko nieudzielenie w wyznaczonym terminie wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń umożliwia zastosowanie powołanego przepisu. Sytuacja taka nie miała jednak miejsca w tej sprawie, gdyż wyjaśnienie w żądanym przez organ terminie i przedmiocie zostało złożone przez osobę z najbliższej rodziny skarżącego zaś do wiarygodności tych wyjaśnień organy nie miały żadnych zastrzeżeń. Oczywiście nie jest rzeczą Sądu w tej sprawie wskazywać organom, jakie przepisy prawa materialnego powinny znaleźć zastosowanie w ustalonym przez organy stanie faktycznym. Biorąc zatem pod uwagę, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiada prawu, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.