III SA/Gd 103/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 stycznia 2010 r. nr w przedmiocie stypendium szkolnego o charakterze socjalnym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia 7 grudnia 2009 r. nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja może być wykonana Decyzją z dnia 7 grudnia 2009 r. nr [...] Burmistrz Miasta działając na podstawie art. 90b ust. 1, 3 i 4, art. 90c ust. 1 i 2 pkt 1, art. 90d ust. 1, 5, 7, 8, 9 i 10, art. 90m, art. 90n ust. 1 i 2, art. 90o ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.) oraz uchwały nr XXXVIII/341/05 Rady Miejskiej z dnia 10 listopada 2005 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym, po rozpoznaniu wniosku A.M. przyznał pomoc materialną o charakterze socjalnym w formie stypendium szkolnego M. M.w wysokości po 100 zł za miesiące grudzień 2009 – marzec 2010. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w gospodarstwie domowym w/w zamieszkuje 6 osób, a dochód na członka gospodarstwa domowego zgodnie z zaświadczeniem z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej spełnia kryterium dochodowe gdyż nie przekracza 351 zł. Tym samym spełnione zostały przesłanki warunkujące przyznanie w/w stypendium. Mimo, iż przepisy określają maksymalny termin pobierania stypendium wynoszący 10 miesięcy organ orzekł o przyznaniu stypendium na 4 miesiące mając na uwadze ilość środków otrzymanych w 2009 r. oraz ilość środków zaplanowanych na w/w cel w budżecie miasta. W następstwie odwołania od w/w decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 90d ust. 1, 7 i 10 ustawy o systemie oświaty uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej okresu, na jaki zostało przyznane stypendium i orzekło o przyznaniu tego świadczenia od 1 stycznia 2010 r. do 30 czerwca 2010 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy odnosząc się do regulacji normatywnej dotyczącej przyznawania pomocy socjalnej o charakterze materialnym oraz orzecznictwa sądowego wskazał, że okres przyznawania stypendium nie jest pozostawiony uznaniu organu. Tym samym skracanie przez organ decyzyjny, w ramach uznania administracyjnego okresu, na jaki przyznawane jest stypendium szkolne, jest niedopuszczalne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. i J. M. wskazali, że przyznanie stypendium na 7 miesięcy roku szkolnego nie rozwiązuje sprawy gdyż niezasadnie pominięte zostały miesiące wrzesień – październik 2009 r., kiedy to wydatki na przybory i pomoce szkolne są największe. W ocenie skarżących stypendium powinno być przyznane na cały rok szkolny, tj. na okres 10 miesięcy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując w uzasadnieniu, że wydane rozstrzygnięcie zostało błędnie oparte na brzmieniu art. 90d ust. 10 ustawy o systemie oświaty obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę na decyzję administracyjną nie jest związany granicami skargi, a jedynie zakresem rozstrzygnięcia objętego decyzją. W myśl art. 90 d ust. 1ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty ( tj. z 2004r. Dz.U nr 256, poz.2572 z późn. zm.) stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe (...). Stypendium szkolne może być udzielane uczniom w formie: 1/ całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą; 2/ pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników. W myśl art. 90d ust. 10 w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2008 roku zmienionym przez art.1 pkt 36 ustawy z dnia 25 lipca 2008 roku (Dz.U z 2008r. nr 145 poz. 917) stypendium szkolne jest przyznawane na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danym roku szkolnym, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych - na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 9 miesięcy w danym roku szkolnym. Ustawa w art. 90f stanowi, że rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w którym określa w szczególności: 1/ sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust.1; 2/ formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy; 3/ tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego; 4/ tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego. Wskazać należy, iż w sprawie sporny był jedynie okres przyznania stypendium. Odnosząc się do obowiązującego stanu prawnego w dacie wydania decyzji, podkreślić przede wszystkim trzeba, iż wobec zmiany przepisu ust. 10 art.90d nie jest aktualny dotychczasowy dorobek orzecznictwa sądowoadministracyjnego wypracowany na podstawie tego przepisu w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2008 roku, zgodnie z którym okres przyznania stypendium nie był pozostawiony uznaniu organu, który mógł przyznać stypendium czasowe od września do czerwca – na cały rok szkolny, nie dłużej niż od września do czerwca. Natomiast od 1 września 2008 roku, stypendium nie musi być przyznawane na cały rok szkolny a w sytuacji dzieci skarżących, winno być "przyznawane na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danym roku szkolnym". Tym samym zarzut skarżących prezentujących stanowisko, iż stypendium ich małoletniemu dziecku organ winien przyznawać na cały rok, popierany decyzją SKO z 2007 roku, w aktualnym stanie prawnym uznać należy, że całkowicie chybiony. Sąd zwraca uwagę, że organ pierwszej instancji, w odróżnieniu od organu odwoławczego, zastosował przepis art.90d ust. 10 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji. Oznacza to, że przyznanie stypendium na okres powyżej miesiąca ale krótszy niż 10 miesięcy, pozostawione jest uznaniu administracyjnemu, charakteryzującego się tym, iż po ustaleniu przez organ spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek normatywnych warunkujących wydanie decyzji, po stronie organu administracji brak jest obowiązku orzeczenia zgodnie z wnioskiem. Występuje natomiast możliwość wyboru konsekwencji stosowanej przezeń normy prawnej. W przypadku uznania administracyjnego decyzja zgodna z prawem powinna być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia. Wyposażenie organu w luz decyzyjny oznacza, iż Sąd administracyjny, badając zgodność z prawem, nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Stwierdzić należy, że w omawianej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo przytoczył przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty, mające zastosowanie w sprawie natomiast nie wskazał w oparciu o jaki przepis rozstrzygał na podstawie uchwały nr XXXVIII/341/05 Rady Miejskiej z dnia 10 listopada 2005 roku w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym, ograniczając się w uzasadnieniu decyzji do lakonicznego stwierdzenia, iż stypendium przyznaje się na wskazany w niej okres " ze względu na ilość otrzymanych środków w 2009 roku oraz ilość zaplanowanych w budżecie miasta środków na ten cel w roku 2010". Takie uzasadnienie w tej części nie spełnia wymogów procedury administracyjnej tj. art.107 § 3 kpa. Uzasadnieniem tym organ nie wyjaśnił powodów podjętego rozstrzygnięcia albowiem stopień ogólności uniemożliwia jego zrozumienie. Brak jakiegokolwiek odniesienia do kryteriów, które zadecydowało o takim podziale tych środków stanowi o naruszeniu w/w przepisu postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wyżej wskazano organ miał prawo przyznać stypendium na okres krótszy niż 10 miesięcy natomiast uzasadnienie powinno dokładnie wyjaśniać jakimi środkami dysponował wobec osób uprawnionych do pomocy materialnej o charakterze socjalnym na terenie objętym swoją właściwością i jakie kryteria zdecydowały, że stypendium małoletniemu dziecku skarżących przyznane zostało na taki okres. Z kolei organ odwoławczy naruszył przepis prawa materialnego tj. art. 90d ust.10 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (Dz.U z 2004r.nr 256 poz.2572) albowiem zastosował go w brzmieniu nie obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji powinny mieć na uwadze powyższe rozważania. Na podstawie art. 152 w/w ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja może być wykonana. Z tych względów, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.