III SA/Gd 1030/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia 26 lipca 2016 r. nr [...]. Decyzją z dnia 26 lipca 2016 r. Burmistrz odmówił przyznania M. K. świadczenia wychowawczego, wnioskowanego na syna M. K., z uwagi na przekroczenie o 67,25 zł. kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania tego świadczenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. K. podnosząc, że kwota przekroczenia jest bardzo niewielka, a z powodu choroby dziecka jest zmuszona podejmować prace dodatkowe, by pozyskać środki niezbędne na rehabilitację. Decyzją z dnia 15 września 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. art. 2 pkt 1, 2 i 4, art. 4 ust. 2 i 3, art. 5 ust. 1 i 3, art. 48 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 w/w ustawy, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie - art. 5 ust. 1 ustawy. Przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł (art. 5 ust. 4 ustawy). M. K. złożyła w dniu 9.05.2016 r. wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna M. K. ur. dnia 21.12.2006 r, który jest jej pierwszym dzieckiem. W takiej sytuacji warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego gdy dziecko jest niepełnosprawne jest nie przekroczenie przez rodzinę kryterium dochodowego w wysokości 1200 zł miesięcznie na osobę w rodzinie. M. K. orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 4.09.2013 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych; orzeczenie wydano do dnia 31.10.2016 r. W skład rodziny wchodzą 2 osoby, a dochód wynosi 1.267,25 zł na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 48 ust. 1 i 2 ustawy w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. W 2014 r. wnioskodawczyni osiągnęła dochód w kwocie 30.075,47 zł. Po odliczeniu od w/w dochodu zgodnie z treścią art. 3 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należnego podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenia społeczne i składki na ubezpieczenie zdrowotne organ I instancji prawidłowo ustalił, iż w 2014 r. wnioskodawczyni osiągnęła dochód w kwocie 30.414,05 zł. (w tym dochód z tytułu alimentów na syna - 5.619,00 zł). Dochód ten w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie miesięcznie wyniósł 1.267,25 zł. Skoro dochód rodziny przekroczył określone w art. 5 ust. 4 ustawy kryterium dochodowe, tj. kwotę 1.200 zł na osobę w rodzinie, organ I instancji prawidłowo odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. K. wniosła o ponowne rozpoznanie jej wniosku. Jest samotną matką i wychowuje niepełnosprawnego syna. Otrzymywane od państwa pieniądze w wysokości 153 zł nie są wystarczające, aby zapewnić synowi właściwą terapię, dlatego stara się pracować. Zasądzone przez sąd alimenty otrzymuje nieregularnie i w dużo niższej wysokości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko Na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. skarżąca zarzuciła zaskarżonym decyzjom błędne wyliczenie dochodu, bowiem przy jego obliczaniu nie powinny być uwzględnione umowy zlecenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") stanowi z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotowe decyzje dotyczyły przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko skarżącej. Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. Dz.U. z 2016r., poz.165), zwana dalej "ustawą" , która weszła w życie w dniu 1 kwietnia 2016 r. stanowi w art. 4 ust.2 , że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, wówczas – zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy - świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł. Sytuacja ta dotyczy skarżącej , której syn zaliczony został do osób niepełnosprawnych orzeczeniem z dnia 4 września 2013 r. Zgodnie z art. 48 ust.1 ustawy, pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust.2 ustawy). Z uwagi na datę złożenia przez skarżącą wniosku - 9 maja 2016 r. – dotyczył on pierwszego okresu ( w rozumieniu ustawy), na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W myśl art. 2 pkt 1 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Z kolei dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 ustawy). Przepis art. 7 ustawy ma brzmienie następujące: 1. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. 2. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. 3. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Zauważyć należy, że "zatrudnienie" lub "inna praca zarobkowa" oznaczają wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą, a także wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy o dzieło, czy umowy zlecenia. Gdy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia wychowawczego utraci jedno z wyżej wymienionych źródeł dochodu , wówczas może odliczyć dochód utracony. Z zaskarżonych decyzji wynika, że organy swe ustalenia dotyczące wysokości dochodu rodziny skarżącej oparły na informacji o dochodzie uzyskanej z bazy Ministerstwa Finansów, nie dokonując głębszej analizy, co na ten dochód się składa i czy możliwe jest dokonanie odliczeń dochodu utraconego. W aktach administracyjnych znajdują się umowy zlecenia z 2013 r. i 2014 r., których stroną była skarżąca. W toku postępowania sądowoadministracyjnego przedłożyła ona ponadto umowę zlecenia z dnia 14 października 2014 r., obowiązującą do dnia 30 czerwca 2015 r. Brak szczegółowych ustaleń i oceny zawartych przez skarżącą umów zleceń w kontekście utraty przez skarżącą dochodu sprawia, że skargę należało uwzględnić. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. i c. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uzupełnią materiał dowodowy w zakresie umów zawartych przez skarżącą w istotnym dla sprawy okresie i dokonają jego ponownej oceny ze szczególnym uwzględnieniem przepisów dotyczących dochodu utraconego.