III SA/Gd 1032/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 9 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. E. S. wnioskiem z dnia 26 czerwca 2013 r. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku stałego dla osoby niepełnosprawnej. Wnioskodawczyni wskazała, że samotnie wychowuje nastoletnią córkę, nie ma źródła stałego utrzymania, a jej jedyny dochód stanowi kwota 706 zł na która składają się zasiłek rodzinny (103 zł) oraz przyznane na dziecko alimenty (600 zł). Decyzją z dnia 16 lipca 2013 r., nr [[...]] Wójt Gminy przyznał E. S. zasiłek stały od dnia 1 czerwca 2013 r. do dnia 30 czerwca 2015 r. w kwocie 103 zł miesięcznie oraz objął wnioskodawczynię ubezpieczeniem zdrowotnym. Jako podstawę prawną wydania decyzji wskazano art. 104 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 39 ust. 1 w zw. z art. 106 ust. 1 ustawy o Pomocy społecznej oraz Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w przedmiocie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W uzasadnieniu zaznaczono, że stosowanie do postanowień art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powody wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie w wysokości 456 zł. W ocenie organu, wskazane warunki zostały spełnione, mając na uwadze, że dochód na osobę w rodzinie ustalono w wysokości 353 zł. Jako pozostałe przyczyny uzasadniające przyznanie zasiłku wskazano: niepełnosprawność, bezrobocie, niepełną rodzinę wnioskodawczyni, długotrwałą chorobę i bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych. Zasiłek ustalono jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, ustalonym zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie (456 zł - 353 zł =103 zł). W złożonym odwołaniu E. S. zakwestionowała sposób wyliczenia świadczenia oraz zaszeregowanie jej według wskazania z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej jako osoby pełnoletniej pozostającej w rodzinie. W ocenie odwołującej się ponieważ jest po rozwodzie i samotnie wychowuje córkę powinna być uznana za osobę samotnie gospodarującą. Zaznaczyła, że wydana decyzja jest szczególnie krzywdząca dla małoletniej córki, ponieważ dochody dziecka zostały podzielone na dwie osoby bez uwzględnienia jakiegokolwiek minimum socjalnego ani kryterium dochodowego dla dziecka i pominięto zgłoszenie córki do ubezpieczenia społecznego. Decyzją z dnia 9 września 2013 r., nr [[...]] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowaną przez E. S. decyzję jako zgodną z prawem. Kolegium podkreśliło, że w sprawie jest bezsporne, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki do przyznania zasiłku stałego. Wbrew przekonaniu wnioskodawczyni zasiłek został przyznany w prawidłowej wysokości, która nie zależy od uznania organu administracji i stosowanie do treści art. 37 ust. 2 ustawy zawsze stanowi uzupełnienie dochodu osoby, do określonego w przepisach kryterium. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania wskazano, że w sprawach z zakresu pomocy społecznej nie mają zastosowania przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. S. opisała przebieg postępowania w sprawie oraz podtrzymała stanowisko o konieczności podwyższenia kwoty zasiłku. Zgodziła się z organem, że w sprawach z zakresu pomocy społecznej nie mają zastosowania przepisy ustawy o zasiłkach rodzinnych, od czego w ocenie skarżącej należy jednak odróżnić zawarte w tej ustawie definicje: w tym definicje rodziny i osoby samotnie wychowującej dziecko. Skarżąca jako osoba rozwiedziona jest matką samotnie wychowującą dziecko, a więc samotnie gospodarującą. Wskazała, że małoletnia córka jest dla niej najważniejsza, podczas gdy wydane przez organy rozstrzygnięcia są wyjątkowo krzywdzące właśnie dla dziecka. W ocenie skarżącej, zasiłek dla osoby niepełnosprawnej, samotnie wychowującej dziecko powinien uwzględniać również dziecko osoby niepełnosprawnej i być naliczony w sposób chroniący jego byt. Zaznaczyła, że nie ma żadnych dochodów, a zasiłek rodzinny i alimenty stanowią faktycznie dochody dziecka, które organ błędnie podzielił na dwie osoby, pozostawiając dziecko bez żadnego kryterium dochodowego, czy minimum socjalnego. Reasumując, skarżąca przedstawiła odmienny od organów sposób wyliczenia świadczenia, wskazując, że dochody dziecka (706 zł) powinny zostać odjęte od podwojonego minimum dla dziecka (529 zł x 2 osoby = 1058 zł) dając kwotę 352 zł. Wydane w sprawie decyzje są krzywdzące dla córki skarżącej również z tego powodu, że N. S. nie została w nich objęta ubezpieczeniem zdrowotnym, które przysługiwało jej w czasie posiadania przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej. Pobieranie zasiłku stałego wiąże się natomiast z koniecznością utraty tego statusu, a tym samym utratą ubezpieczenia dla córki. Skarżąca zaznaczyła końcowo, że w związku z wniesionym w sprawie odwołaniem, a następnie skargą, od 1 sierpnia 2013 r. nie pobiera zasiłku, czekając na wyjaśnienie sprawy. Z tego powodu, bez jej winy, organ pierwszej instancji wszczął na podstawie art. 106a k.p.a. wobec skarżącej postępowanie wyjaśniające przyczynę niepobierania świadczeń. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania tego aktu. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle tych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 września 2013 r., nr [[...]] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 16 lipca 2013 r., nr [[...]] przyznająca E. S. zasiłek stały od dnia 1 czerwca 2013 r. do dnia 30 czerwca 2015 r. w kwocie 103 zł miesięcznie i obejmująca wnioskodawczynię ubezpieczeniem zdrowotnym. Skarżąca kwestionuje wysokość przyznanego jej świadczenia, wskazując, że z uwagi na fakt samotnego wychowywania dziecka w sprawie powinno mieć zastosowanie kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Dodatkowo domaga się aby w związku z przyznanym skarżącej świadczeniem ubezpieczeniem zdrowotnym została objęta także małoletnia córka skarżącej. Organy stoją natomiast na stanowisku, że uwzględniając przepisy ustawy o pomocy społecznej i ustalony w sprawie stan faktyczny, zasiłek musiał być przyznany w kwocie 103 zł. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), dalej jako - "ustawa" oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823). Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy, zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W myśl natomiast art. 37 ust. 2 ustawy, zasiłek stały ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł miesięcznie; 2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 3 ustawy). Wysokość dochodu warunkująca prawo do świadczenia z opieki społecznej oraz zasady ustalania wysokości dochodu w sprawach z zakresu pomocy społecznej zostały uregulowane w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, z uwzględnieniem waloryzacji wysokości świadczenia określonym w przywołanym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 ww. rozporządzenia, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Okoliczności faktyczne sprawy pozostawały poza sporem. Jak wynika z poczynionych ustaleń, skarżąca samotnie wychowuje 13 - letnią córkę, jest zarejestrowana w PUP, nie posiada jednak prawa do zasiłku, zajmuje dom własnościowy zakupiony w 2003 r. o pow. 110m2. W domu tym zamieszkuje również pełnoletnia córka zatrudniona w Urzędzie Gminy, która według oświadczenia prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Orzeczeniem z dnia 23 lipca 2012 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności strona (ur. w 1962 r.) została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, do dnia 30 czerwca 2015 r. Organy prawidłowo przyjęły w niniejszej sprawie, że skarżąca nie jest osobą samotnie gospodarującą. Potwierdzone wywiadem środowiskowym, składane przez skarżącą oświadczenia, że jest po rozwodzie i samotnie wychowuje nastoletnią córkę, jednoznacznie wskazują - że E. S. i N. S. stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem za rodzinę uważa się - osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. E. S. nie spełnia definicji osoby samotnie gospodarującej, za którą na gruncie ustawy o pomocy społecznej uważa się - osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej). Ponieważ ustawa o pomocy społecznej zawiera własne ustawowe definicje m.in.: rodziny, osoby samotnie gospodarującej oraz dochodu, Sąd nie podziela poglądu, aby w sprawie mógł mieć zastosowanie art. 3 pkt 16 i 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, definiujący pojęcie rodziny i osoby samotnie wychowującej dziecko dla potrzeb świadczeń przyznawanych na podstawie odrębnej ustawy. Sąd dostrzega, że skarżąca jako osoba samotnie wychowująca dziecko znajduje się niewątpliwie w trudnej sytuacji życiowej i materialnej. Nie zmienia to jednak faktu, że na gruncie ustawy o pomocy społecznej pojęcie osoby samotnie gospodarującej nie jest tożsame z pojęciem osoby samotnie wychowującej dziecko. W przedmiotowej sprawie matka i córka niewątpliwie wspólnie zamieszkują i gospodarują, a na ich wspólny dochód składają się świadczenia przyznane na rzecz dziecka. W tym miejscu można wskazać, że ustawa o pomocy społecznej definiuje w art. 6 pkt 10) również osobę samotną jako - osobę samotnie gospodarującą, niepozostającą w związku małżeńskim i nieposiadającą wstępnych ani zstępnych. Skarżąca nie jest osobą samotną, gdyż niewątpliwie posiada zstępnych. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że suma miesięcznych przychodów w rodzinie wyniosła 706 zł. Na dochód ten złożyły się alimenty na córkę w kwocie 600 zł oraz zasiłek rodzinny w wysokości 103 zł. Mając na uwadze treść art. 6 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, prawidłowo zatem wyliczono, że dochód rodziny (706 zł) podzielony przez liczbę osób w rodzinie (2) daje dochód na osobę w rodzinie w wysokości 353 zł. Spełnienie przez wnioskodawczynię kryterium dochodowego oraz pozostałych warunków przyznania zasiłku, z uwagi na wskazaną wyżej wysokość dochodu na osobę w rodzinie, istotnie nie mogło zatem spowodować przyznania świadczenia w wyższej wysokości niż 103 zł. Obliczając zasiłek stały w oparciu o art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, organy miały bowiem obowiązek ustalić wysokość świadczenia w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie, wyliczonym zgodnie z kryteriami zawartymi w art. 8 tej ustawy. Mając na uwadze sformułowane w odwołaniu zarzuty Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło skarżącej, że decyzja o przyznaniu zasiłku stałego nie jest decyzją uznaniową i to zarówno, co do faktu jego przyznania, jak i co do jego wysokości. Oznacza to, że organ nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznawania tego świadczenia, którego uzyskanie uzależnione jest jedynie od spełnienia przez osobę ubiegającą się i pozostającą w rodzinie, łącznie przesłanek z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Jego wysokość uzależniona jest natomiast od faktycznie uzyskiwanego dochodu i stanowi uzupełnienie dochodu osoby uprawnionej do określonego w przepisach kryterium. Na marginesie rozważań należy dodać, że objęcie skarżącej ubezpieczeniem zdrowotnym, oznacza że również córka strony będzie mogła korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej jako członek rodziny osoby ubezpieczonej. W konsekwencji poczynionych rozważań, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie może zasługiwać na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzającą nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.