III SA/Gd 1032/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF, uzupełnionym przez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów, skarżący J. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca oświadczył, że pozostaje w gospodarstwie domowym z małoletnim synem, nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 5000 zł. Nie posiada mieszkania, tuła się po działkach, a czasami jest doraźnie przyjmowany do mieszkań znajomych, by móc się umyć i przespać. Dodał, że jest schorowany, zmuszony do korzystania z leków. Z dochodu wnioskodawcy z emerytury potrącane są należności alimentacyjne w wysokości 2.553,69 zł. Do wypłaty pozostaje świadczenie w kwocie 929,42 zł. Wnioskodawca przedłożył kserokopię potwierdzenia wypłaty emerytury w podanej wysokości z dnia 25 listopada 2016 r., jak również zaświadczenie Komornika Sądowego z dnia 11 sierpnia 2016 r. o dokonanych wpłatach na poczet egzekwowanych roszczeń alimentacyjnych. Wnioskodawca dodał, że posiada także inne zobowiązania sięgające setek tysięcy złotych. Nie przedstawił przy tym swych zobowiązań i stałych wydatków, o których mowa w rubryce nr 11 formularza urzędowego PPF. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączone do niego dokumenty były niewystarczające dla oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2016 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: przedłożenie następujących dokumentów i oświadczeń: a) odpisów złożonych zeznań podatkowych za rok 2015 a w przypadku nieskładania za ww. rok zeznań podatkowych - stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, z uwzględnieniem wykazania stosownych rozliczeń – jeśli skarżący prowadzi lub prowadził działalność gospodarczą; b) oświadczenia, czy pod adresem przy ul. [...], wnioskodawca zamieszkuje, czy lokal ten jest jego własnością, czy też jest to miejsce wykonywania działalności gospodarczej pod nazwą "A"; jeżeli wnioskodawca prowadzi jakąkolwiek działalność gospodarczą – przedłożenia dokumentów wskazujących wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu w okresie ostatnich trzech miesięcy; c) oświadczenia czy korzysta z form pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w razie zamknięcia rachunku bankowego zaświadczenia z banku o zamknięciu rachunku; e) oświadczenia o nieruchomościach będących własnością wnioskodawcy lub innych nieruchomościach zamieszkiwanych przez wnioskodawcę; f) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy stałych kosztów utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, lekarstwa, inne); g) wobec twierdzenia, że nie posiada mieszkania, oświadczenia, czy wraz z wnioskodawcą zamieszkuje jego małoletni syn J. K., który - według oświadczenia zawartego w formularzu PPF – pozostaje z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym; h) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); i) oświadczenia, czy względem wnioskodawcy prowadzona jest aktualnie egzekucja sądowa bądź administracyjna; jeżeli tak wnioskodawca winien przedłożyć wszelkie dokumenty obrazujące jej stan i dokonane czynności egzekucyjne. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, zawartej w pismach z dnia 3 i 11 stycznia 2017 r., wnioskodawca wyjaśnił, że jest emerytem, nie składał zeznań podatkowych, od wielu lat nie wykonuje pracy zarobkowej, działalności gospodarczej nie prowadzi, nie korzysta z pomocy społecznej w żadnej formie. Nie posiada żadnych oszczędności na rachunkach bankowych, jak również pojazdów mechanicznych. Nie jest właścicielem żadnej nieruchomości, zaś pod adresem przy ul. [...] w latach 1998-2020 prowadził działalność gospodarczą. Nie posiada mieszkania, zaś małoletni syn mieszka przy matce. Wnioskodawca wyjaśnił też, że korzysta z pomocy znajomych nie ponosząc opłat za energię elektryczną, gaz i ogrzewanie. Ponosi jedynie koszty opłat za telefon i zakupu leków. Przedłożył dowody dokonania przelewów na rzecz operatora telefonii komórkowej za miesiące październik-grudzień 2016 r. (odpowiednio 171,58 zł, 220,78 zł i 340,44 zł). Nadesłał ponadto następujące dokumenty: (-) zajęcie świadczeń emerytalno-rentowych z dnia 21 stycznia 2015 r. dotyczące kwoty 8.435,78 zł należności głównej, (-) skierowanie sprawy do windykacji bezpośredniej z dnia 5 lutego 2015 r. dotyczące B z o.o. w G. – tj. firmy, której wnioskodawca – według swych wyjaśnień, nie zdołał uruchomić, (-) wezwanie od komornika sądowego z dnia 27 maja 2015 r. do złożenia oświadczenia w trybie 827 k.p.c. z wezwaniem do uregulowania zadłużenia w kwocie 3.571,21 zł, (-) zajęcie świadczeń emerytalno-rentowych z dnia 17 lipca 2015 r. dotyczące kwoty 277 zł należności głównej. W tym stanie uznano, co następuje. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, którym referendarz sądowy dał wiarę, wynikało, że opisana sytuacja majątkowa wnioskodawcy dawała podstawy do uwzględnienia wniosku w żądanym zakresie. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do kosztów wpisu od skargi, a nadto ewentualnie wpisu od skargi kasacyjnej oraz opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, co łącznie stanowi kwotę 400 zł. Biorąc pod uwagę wysokość dochodów osiąganych przez wnioskodawcę (929,42 zł), jak również jego trudną sytuację materialną polegającą na braku stałego miejsca zamieszkania, brak innych składników majątkowych, a nadto ilość wykazanych dokumentami prowadzonych przeciwko wnioskodawcy egzekucji, w tym dotyczących zobowiązań alimentacyjnych, należało uznać, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść wskazanych kosztów sądowych bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Wnioskodawca wykazał bowiem dostatecznie, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani też majątkiem, którego ewentualne zbycie lub obciążenie prawem na rzecz osoby trzeciej mogłoby przynieść dochód pozwalający na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania. W powyższej sytuacji odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oznaczałaby zamknięcie wnioskodawcy prawa do sądu gwarantowanego w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.