III SA/Gd 104/17

WyrokWSA w Gdańsku2017-03-09

Skład orzekający: Felicja Kajut, Alina Dominiak, Jolanta Sudoł

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jednemu z rodziców, jeśli drugi rodzic w tym samym okresie pobierał zasiłek dla opiekuna z tytułu opieki nad inną niepełnosprawną osobą (matką jednego z rodziców), a nie nad tym samym dzieckiem?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli inny członek rodziny sprawujący opiekę ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Sąd uznał, że żona skarżącego pobierająca zasiłek dla opiekuna na swoją matkę (teściową skarżącego) spełniała negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co wykluczało przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu na opiekę nad synem, ponieważ matka teściowej nie jest członkiem rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy, a zatem nie można mówić o opiece nad dwiema niepełnosprawnymi osobami wchodzącymi w skład jednej rodziny.
Stan faktyczny
Skarżący ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad synem. Organ pierwszej instancji przyznał świadczenie na okres od czerwca 2016 r. do lipca 2017 r., ale odmówił przyznania go za okres od czerwca 2015 r. do maja 2016 r. Odmowa wynikała z faktu, że żona skarżącego w tym samym okresie pobierała zasiłek dla opiekuna na swoją matkę (teściową skarżącego). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący zaskarżył decyzję, argumentując, że przepis wykluczający przyznanie świadczenia dotyczy sytuacji, gdy opieka sprawowana jest nad tą samą osobą, a nie nad różnymi członkami rodziny.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 8 listopada 2016 r. nr [..] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 29 czerwca 2016 r. nr [...] Burmistrz przyznał R. K. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy z tytułu opieki nad synem K. K. od dnia od dnia 1 czerwca 2016 r. do dnia 31 lipca 2017 r. w wysokości 1.300 zł miesięcznie (w punkcie pierwszym), oraz odmówił tego świadczenia na okres od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 31 maja 2016 r. (w punkcie drugim). Jako podstawę rozstrzygnięcia podano art. art. 17 ust. 1, 1b, 3, 4, 5 pkt 4, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 2a, 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 114) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1964r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23; dalej powoływanej jako: "k.p.a."). Organ wskazał w uzasadnieniu, że w dniu 10 czerwca 2016 r. R. K. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ uznał, że strona spełnia kryteria przyznania świadczenia za okres od dnia 1 czerwca 2016 r. do dnia 31 lipca 2017 r. Odnośnie odmowy przyznania świadczenia za wcześniejszy okres organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostaje złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej w części dotyczącej pkt II tj. odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 31 maja 2016 r., zarzucając naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 4 ww. ustawy. Wskazała, że w rodzinie są dwie niepełnosprawne osoby wymagające opieki i żona J. K. uprawniona była w spornym okresie do pobierania zasiłku dla opiekuna, z uwagi na znaczną niepełnosprawność swojej matki B. R. Zdaniem skarżącego przepis ten dotyczy sytuacji, gdy członek rodziny wnosi o świadczenie w związku z opieką nad tą samą osobą, na którą już zostało przyznane świadczenie, albo gdy wnosi o świadczenie nad dwoma osobami wymagającymi tej opieki. W takich sytuacjach, przysługuje tylko jedno świadczenie, albowiem ustawodawca wykluczył pobierane świadczenia na tą samą, a nie różne osoby wymagające opieki, jak w jego przypadku. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 listopada 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu, że o tym, iż osoba inna niż ubiegający się o świadczenie jest członkiem rodziny oraz że jej prawo do świadczenia wyklucza przyznanie prawa dla innej osoby w rodzinie, decyduje definicja zawarta w art. 3 pkt 16 powoływanej ustawy. Ustawodawca ustanowił zasadę, zgodnie z którą na jedną rodzinę przysługuje jedno prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zasady tej nie uchyla ani większa liczba dzieci, czy też innych osób, spełniających warunki wymagane dla nabycia takiego prawa, ani też to, że sam ubiegający się spełnia wraz z dzieckiem te warunki, ale w ubieganiu się o to samo prawo uprzedziła go inna osoba z rodziny. Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, o której wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2014 r. SK 7/11, że art 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do 13 października 2011 r., w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzicowi (opiekunowi faktycznemu), który rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad niepełnosprawnym dzieckiem, w sytuacji, gdy drugi z rodziców (opiekunów faktycznych) ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inne dziecko w rodzinie, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji. Na poparcie swojego stanowisk organ odwoławczy przytoczył też fragmenty uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 października 2009 r. sygn. akt II SA/Go 548/09. R. K. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając "przyznania świadczenia pielęgnacyjnego". Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię, w sposób sprzeczny z celem i funkcją ustawy, a w szczególności w sposób sprzeczny z Konstytucją, polegającą na przyjęciu, że świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawne dziecko w okresie od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 31 maja 2016 r. nie przysługuje, w sytuacji gdy żona skarżącego w tym czasie była uprawniona do zasiłku dla opiekuna na inną osobę - niepełnosprawną matkę, podczas gdy powołany przepis dotyczy sytuacji, gdy dana osoba wnioskuje o przyznanie świadczenia na tą samą osobę wymagającą opieki, na którą ustalone już zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz innego członka rodziny. Z treści wskazanego przepisu wynika, że intencją ustawodawcy było wprowadzenie uregulowania polegającego na tym, iż w sytuacji, w której na jedną osobę w rodzinie wymagającą opieki (tj. osobę legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych lub dziecko, którym opiekuje się matka lub ojciec w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - art. 10 ust. 1 ustawy), osobie w rodzinie ustalone zostało już prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego, to inny członek rodziny nie może uzyskać takiego samego świadczenia w związku z opieką nad tą samą osobą, tj. niedopuszczenie do sytuacji, w której dana osoba wnioskuje o przyznanie świadczenia z uwagi na sprawowanie opieki nad osobą, na którą już zostało ustalone prawo do jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy, oraz że jedna osoba w rodzinie sprawująca opiekę nad dwiema osobami tej opieki wymagającymi w rozumieniu art. 17 ust. 1, lub art. 10 ustawy może pobierać wyłącznie jedno świadczenie, tj. albo dodatek, o którym mowa w art. 10 ustawy, albo świadczenie pielęgnacyjne, albo zasiłek dla opiekuna (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 maja 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 130/15). W innym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że jeżeli osoba w rodzinie ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na daną osobą wymagającą opieki, to inny członek rodziny nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad tą sama osobą. Uprawnionemu do opieki może ponadto przysługiwać jedynie jedno świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezależnie od liczby osób, nad którymi sprawuje on opiekę (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2201/14). Żona skarżącego pobierała zasiłek dla opiekuna z tytułu opieki nad swoja matką (a teściową skarżącego), natomiast skarżący ubiega się o inny rodzaj świadczenia i na inną osobę - świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad dzieckiem i rezygnacji w związku z tym z zatrudnienia. Skarżący przyznał, że art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa negatywną przesłankę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważył jednak, że wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na syna i nie przysługuje mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na jakąkolwiek inną osobę wymagającą opieki. Faktem jest, że założeniem ustawodawcy było wprowadzenie zasady, iż w rodzinie może być pobierane tylko jedno świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jednakże powołany przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy sytuacji, gdy dana osoba wnioskuje o przyznanie świadczenia na osobę wymagającą opieki, na którą ustalone już zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz innego członka rodziny, ewentualnie sytuacji, gdy wnioskodawca ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz innej osoby wymagającej opieki. Innymi słowy jeżeli osoba w rodzinie ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na daną osobą wymagającą opieki, to inny członek rodziny nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad tą samą osobą. Uprawnionemu do opieki może ponadto przysługiwać jedynie jedno świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezależnie od liczby osób, nad którymi sprawuje on opiekę. Żadna z przedstawionych sytuacji nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Reasumując, zdaniem skarżącego nie zachodzi negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a interpretacja przepisu dokonana przez organy jest wadliwa i narusza prawo. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego związane jest z realną potrzebą opieki w relacji opiekun - podopieczny, gdy ten pierwszy opiekuje się krewnym lub małżonkiem i nie może zarobkować. Nie rządzi tutaj zasada kto pierwszy ten lepszy. To że małżonka skarżącego jako pierwsza otrzymała zasiłek dla opiekuna na innego krewnego nie mogło stanowić przeszkody do przyznania świadczenia dla skarżącego. Pozbawienie go prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres 12 miesięcy sprawiło, że obecnie jego rodzina dotknięta problemem niepełnosprawności została bez środków pozwalających na rehabilitację małoletniego syna. Ponadto organy pominęły wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonaną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2014 r. sygnatura akt SK 7/11. Ustawa uchwalona dnia 20 maja 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów weszła w życie z dniem 1 stycznia 2017 roku i jest realizacją powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W ustawie z dnia 20 maja 2016 r. uchylono pkt 4 ust. 8 art. 16a (odnoszący się do specjalnego zasiłku opiekuńczego) oraz pkt 4 ust. 5 art. 17 (odnoszący się do świadczenia pielęgnacyjnego). Jednocześnie, w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów dodano przepis, zgodnie z którym ustalenie członkowi rodziny osoby sprawującej opiekę prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego lub świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad inną osobą nie powoduje utraty prawa do zasiłku dla opiekuna. Należy uznać zatem, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od wyroku TK do jego realizacji oznacza bezpodstawne pokrzywdzenie opiekunów osób niepełnosprawnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodało, że zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych dokonane ustawą z dnia 20 maja 2016 r. weszły w życie w dniu 1 stycznia 2017 r. i tym samym nie mogą dotyczyć decyzji wydanych wcześniej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 listopada 2016 r., która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza z dnia 29 czerwca 2016 r. w części odmawiającej skarżącemu R. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem K. K. na okres od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 31 maja 2016 r.. Przypomnieć należy, że skarżący odwołał się od decyzji organu pierwszej instancji w zakresie jej pkt II. Postępowanie w niniejszej sprawie zainicjował wniosek skarżącego z dnia 10 czerwca 2016 r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518), zwanej dalej "ustawą". W myśl art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jak wynika z brzmienia powyższego przepisu, przesłankami pozytywnymi przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie określonych przesłanek podmiotowych przez wnioskodawcę i przez osobę wymagającą opieki oraz okoliczność niepodejmowania lub rezygnacji przez wnioskodawcę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą jej wymagającą. Dodatkowo podkreślić należy, że wyczerpujący katalog przesłanek wykluczających uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego zawarto w art. 17 ust. 5 ustawy. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. W myśl zaś art. 3 pkt 16 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Zgodzić się trzeba z organami administracji publicznej rozpoznającymi niniejszą sprawę, że powołany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 4 określający negatywną przesłankę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wyklucza możliwość przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad synem K. K. na okres od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 31 maja 2016 r.. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że w jego przypadku ww. negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy nie zachodzi oraz, że interpretacja przepisu dokonana przez organy jest wadliwa i narusza prawo. Skarżący stwierdził przy tym, że organy pominęły wykładnię ww. przepisu dokonaną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2014 r. sygnatura akt SK 7/11. W wyroku z dnia 18 listopada 2014 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 13 października 2011 r., w zakresie w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzicowi (opiekunowi faktycznemu), który rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, w sytuacji, gdy drugi z rodziców ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inne dziecko w rodzinie. Oceniając zgodność regulacji ustawowej ze standardami konstytucyjnymi Trybunał zwrócił uwagę na obowiązek Państwa względem rodzin w trudnej sytuacji społecznej, w szczególności z powodu niepełnosprawności więcej niż jednego dziecka. Naruszenie zasady konstytucyjnej Trybunał dostrzegł zatem w regulacji ograniczającej pomoc państwa rodzinom w sytuacji trudnej ze względu na obecną w niej niepełnosprawność dotykającą większą ilość osób wymagających opieki. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 3244/14 - odnosząc się do stanowiska Trybunału prezentowanego w powołanym wyżej wyroku – stwierdził, że nie można przyjąć, że utrata mocy obowiązującej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy nastąpiła poza zakresem określonym w wyroku Trybunału, to jest odnoszącym się do rodziny i mającego w jej ramach zbiegu przypadków niepełnosprawności. Sąd wskazał, że nie ma miejsca zbieg przypadków niepełnosprawności, o której mowa w wyroku Trybunału, gdy dwie osoby wymagające opieki wspólnie z osobami ją sprawującymi nie tworzą jednej rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy. Z tego powodu wyrok TK sygn. SK 7/11 nie może znaleźć zastosowania i skutkować pominięciem przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 jako sprzecznego z Konstytucją w przypadku, gdy opieka nie jest sprawowana nad dwiema niepełnosprawnymi osobami wchodzącymi w skład jednej rodziny. Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela. Podziela również prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że powołany przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy sytuacji, gdy dana osoba wnioskuje o przyznanie świadczenia na osobę wymagającą opieki, na którą ustalone już zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz innego członka rodziny, ewentualnie sytuacji, gdy wnioskodawca ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz innej osoby w rodzinie wymagającej opieki. Innymi słowy, jeżeli osoba w rodzinie ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na daną osobą wymagającą opieki, to inny członek rodziny nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad tą samą osobą. Uprawnionemu do opieki może ponadto przysługiwać tylko jedno świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezależnie od liczby osób w rodzinie, nad którymi sprawuje on opiekę. Podkreślenia wymaga jednak, że w każdym z ww. przypadków chodzi o opiekę sprawowaną w rodzinie w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy. Odnosząc powyższe do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że żona skarżącego J. K. w okresie od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 31 maja 2016 r. miała ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z koniecznością opieki nad matką B. R. Z definicji rodziny zawartej w art. 3 pkt 16 ustawy wynika, że B. R. nie jest członkiem rodziny skarżącego, co umknęło uwadze skarżącego. W skardze twierdził on bowiem, że "w rodzinie państwa K. są dwie niepełnosprawne osoby wymagające opieki". Skoro małżonka skarżącego, jako członek jego rodziny, miała w okresie od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 31 maja 2016 r. ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką, to spełniona jest przesłanka negatywna przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innemu członkowi rodziny. W takim przypadku nie można bowiem mówić, że opieka jest sprawowana nad dwiema niepełnosprawnymi osobami wchodzącymi w skład jednej rodziny. Nie ma również, z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy, znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy fakt, że żonie skarżącego przysługiwało prawo do zasiłku dla opiekuna zaś skarżący ubiegał się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, co podnoszono w skardze. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Nie może dokonanej przez Sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonych zmienić fakt, że z dniem 1 stycznia 2017 r., a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji, weszła w życie ustawa z dnia 20 maja 2016 r. zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. 972). Na mocy art. 1 pkt 2 ww. ustawy art. 17 ust. 5 pkt 4 został uchylony, tym samym zniknęła przeszkoda dla przyznania świadczeń opiekuńczych w sytuacji, gdy jeden z członków danej rodziny pobiera już świadczenie rodzinne w związku z opieka nad inna osobą. Nie można jednak pomijać, że zgodnie z zasadą praworządności organy administracji obowiązane są orzekać o obowiązkach i uprawnieniach według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło