III SA/Gd 1040/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 23 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: odmówić uzupełnienia wyroku z dnia 2 lutego 2017 r. W dniu 25 listopada 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 listopada 2016 r. pouczono skarżącego o treści art. 210 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stosowne pouczenie doręczono skarżącemu w dniu 16 grudnia 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez skarżącego – k. 9 akt sprawy). W dniu 24 stycznia 2017 r. doręczono skarżącemu zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 2 lutego 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez skarżącego – k. 17 akt sprawy). W doręczonym zawiadomieniu zawarto ponowne pouczenie o treści art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na rozprawę wyznaczoną na dzień 2 lutego 2017 r. skarżący się nie stawił, co wynika z protokołu rozprawy (k. 18 akt sądowych). Wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego. Odpis wyroku z uzasadnienie doręczono skarżącemu w dniu 14 marca 2017 r. (potwierdzenie odbioru – akta sprawy; k. 49). Pismem z dnia 28 marca 2017 r. skarżący zwrócił się do Sądu z żądaniem uzupełnienia wydanego wyroku poprzez: - orzeczenie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, to jest decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 29 stycznia 2016 r. nr [...]; - orzeczenie na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi zwrotu od organu na rzecz skarżącego należnych kosztów postępowania niezbędnych w celu dochodzenia praw w łącznej wysokości 55 zł; - orzeczenie na podstawie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. wynagrodzenia szkody jaka została skarżącemu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu administracji publicznej. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący wskazał, że decyzja wydana przez organ pierwszej instancji jest w jego ocenie aktem wadliwym. Z uwagi na zaistniałą konieczność uchylenia tej decyzji wyrok wydany przez sąd pierwszej instancji winien być uzupełniony. Skarżący wskazał ponadto, że celem dochodzenia praw przed sądem poniósł koszty postępowania w kwocie 55 zł. Z uwagi na to, że zwrot kosztów postępowania wynika z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi wydany w sprawie wyrok winien być uzupełniony o orzeczenie w przedmiocie kosztów. Niezależnie od powyższego skarżący podniósł, że brak otrzymania pomocy ze strony organów administracji publicznej spowodował wyrządzenie mu szkody. Choroby, na które skarżący cierpi gwałtowanie się pogorszyły. Ponadto skarżący wskazał, że żyje w warunkach poniżej norm odpowiadających godności ludzkiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o uzupełnienie wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W realiach rozpatrywanej sprawy termin do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku został przez skarżącego zachowany. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 14 marca 2017 r. Z kolei wniosek o uzupełnienie wyroku został przez skarżącego wniesiony w dniu 28 marca 2017 r. Odnosząc się do dodatkowych orzeczeń, które w ocenie skarżącego winny być zamieszczone w wyroku z dnia 2 lutego 2017 r. należy zwrócić uwagę na następujące kwestie. W pierwszym z przypadków, o których mowa w art. 157 § 1 p.p.s.a. wyrok może zostać uzupełniony o orzeczenie odnośnie tych aktów lub czynności, które były objęte przedmiotem skargi. Należy jednakże zasygnalizować, ze sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi (zob.: art. 134 § 1 p.p.s.a.). W drugim przypadku sytuacja jest odmienna. Strona może żądać uzupełnienia wyroku o zamieszczenie dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy sąd powinien był zamieścić z urzędu, mimo że takie żądanie nie było objęte zakresem skargi. W niniejszej sprawie Sąd w wyroku z dnia 2 lutego 2017 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Przepisem, który mógł stanowić podstawę dla równoczesnego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji jest art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Mając na uwadze treść art. 135 p.p.s.a. należy wskazać, że sąd administracyjny powinien z urzędu rozważyć, czy nie zachodzą podstawy do zastosowania tego przepisu. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania wskazanej regulacji, a w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wyjaśnił dlaczego uznał za zasadne uchylenie wyłącznie decyzji organu odwoławczego (zob.: s. 6 – 8 uzasadnienia wyroku; k. 32 v. – 33 v.). Należy dodatkowo wskazać, że z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że wydany wyrok nie został przez skarżącego skutecznie podważony (wyrok uprawomocnił się w dniu 2 lutego 2018 r.). Odnosząc się do żądania uzupełnienia wydanego wyroku poprzez orzeczenie zasądzenia na rzecz skarżącego należnych kosztów postępowania wskazać należy, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 209 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez profesjonalnego pełnomocnika sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. W razie uwzględnienia skargi, w której nie zawarto żądania zwrotu kosztów postępowania i gdy takiego wniosku nie zgłoszono również przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia, sąd nie może orzec o zwrocie tych kosztów na rzecz skarżącego. Moment zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia jest bowiem terminem granicznym dla zgłoszenia odpowiednio sformułowanego wniosku o przyznanie należnych kosztów. Mając na uwadze realia rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że skarżący był dwukrotnie pouczony o treści art. 210 § 1 p.p.s.a. Pierwotnego pouczenia dokonano w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 listopada 2016 r. Ponownego pouczenia o treści wskazanego wyżej przepisu dokonano wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 2 lutego 2017 r. (zob.: zwrotne potwierdzenia odbioru podpisane przez skarżącego – k. 9 i 17 akt sprawy). W niniejszej sprawie skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, na którą się nie stawił. Wniosku o zwrot kosztów postępowania nie zawarł zaś w skardze ani w jakimkolwiek piśmie procesowym złożonym do akt sądowych do momentu zamknięcia rozprawy. Skoro skarżący utracił uprawnienie do żądania zwrotu należnych kosztów postępowania (zob. w tej materii: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 czerwca 2017 r.; k. 95 – 97 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2018 r.; sygn. akt I OZ 54/18; k. 207 – 208v. akt sprawy) Sąd nie ma obecnie podstaw aby orzekać o tych kosztach w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o uzupełnienie wyroku. Odnosząc się finalnie do żądania uzupełnienia wydanego wyroku poprzez orzeczenie wynagrodzenia szkody jaka została skarżącemu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu administracji publicznej należy wskazać, że wynikające z art. 45 ust.1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) prawo do sądu wiąże się z domniemaniem właściwości sądów powszechnych, wynikającym z art. 177 Konstytucji. Z art. 177 Konstytucji RP wynika, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Należy podkreślić, że właściwość sądów administracyjnych nie została określona za pomocą tzw. klauzuli generalnej a powierzona sądom administracyjnym kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. W przepisach określających właściwość rzeczową sądów administracyjnych (zob. art. 3 § 2 i art. 4 p.p.s.a.) brak jest regulacji dających sądowi administracyjnemu możliwość orzekania o wynagrodzeniu szkody jaka została skarżącemu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydając wyrok, którego uzupełnienia żąda skarżący nie miał zatem podstaw aby z urzędu orzekać we wskazanym powyżej przedmiocie. Mając na uwadze powyższe okoliczności jak i wskazane regulacje normatywne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił uzupełnienia wyroku z dnia 2 lutego 2017 r., o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 157 § 1 p.p.s.a.