III SA/Gd 1042/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 25 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 29 lutego 2016 r. nr [...] Decyzją z dnia 29 lutego 2016 r. Wójt Gminy, na podstawie art. 2, art. 3, art. 7 pkt 6, art. 8 ust. 1 punkt 1 i ust. 3, art. 38 ust. 1 punkt 1 i art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako "k.p.a."), odmówił A. M. przyznania zasiłku okresowego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z dnia 29 stycznia 2016 r. skierowanym do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej A. M. zwrócił się o przyznanie pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego. W złożonym wniosku A. M. wskazał, że jest osobą samotnie gospodarującą, znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej. Wnioskodawca wskazał przy tym, że cierpi na długotrwałe, nie rokujące poprawy stanu zdrowia choroby, wymagające stałych wizyt specjalistycznych oraz stałego przyjmowania różnych rodzajów leków. Do wniosku dołączono kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz kserokopię zaświadczenia lekarskiego dotyczącego stanu zdrowia wnioskodawcy. W trakcie aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 23 lutego 2016 r. wnioskodawca wskazał, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest kawalerem, nie ma dzieci. Mieszka w domu będącym jego własnością wraz z siostrą i jej dzieckiem, która prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Z informacji uzyskanych z Powiatowego Urzędu Pracy wynika, że jest on zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od dnia 13.11.2015 r. Wysokość zasiłku za grudzień 2015 r. wynosiła 717,30 zł netto. Dochód strony wyniósł łącznie 717,30 zł netto i kwota ta przekroczyła kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej o 83,30 zł, wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W odwołaniu od wyżej wskazanej decyzji A. M. wniósł o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania A. M. przytoczył szereg regulacji zawartych w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego wskazując, że prowadzone postępowanie dotknięte jest wadami, które uzasadniają konieczność zakwestionowania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Odnosząc się do materiału dowodowego zgromadzonego w toku prowadzonego postępowania odwołujący się wskazał, że jedyną kwotę jaką otrzymał w miesiącu grudniu 2015 r. stanowił przelew z PUP w wysokości 450,21 zł a nie jak wskazał organ w wysokości 717,30 zł. Decyzją z dnia 25 maja 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4, art. 36 pkt 1 lit. b), art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 oraz 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego nie mają oparcia w zebranym materiale dowodowym a podjęta przez organ pierwszej instancji decyzja jest zgodna z prawem. Organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na złożenie przez skarżącego wniosku w dniu 29 stycznia 2016r., do podstawy obliczeń przyjęto dochód z grudnia 2015r. Ustalono, iż dochód wnioskodawcy w grudniu 2015 r. wyniósł 717,30 zł, zatem przekroczył kryterium dochodowe przewidziane dla osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotę 634 zł. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawa o pomocy społecznej nie rozstrzyga wprost, czy do ustalenia sytuacji dochodowej bierze się pod uwagę faktyczne uzyskanie dochodu, czy też nabycie do niego prawa. Zdaniem organu dla uzyskania dochodu znaczenie ma data nabycia do niego uprawnień, a wypłatę traktuje się jako czynność materialno-techniczną, urzeczywistniającą te uprawnienia. Zatem zasiłek z tytułu pozostawania bez pracy uzyskany w grudniu 2015 r. winien był być uwzględniony w dochodzie tego miesiąca, mimo, że jego wypłata nastąpiła dopiero w styczniu 2016 r. Organ podał ponadto, że z uwagi na ograniczone środki finansowe nie można zaspokoić potrzeb wszystkich podopiecznych i to w oczekiwanym przez nich zakresie. W skardze na wyżej wskazaną decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. M. wniósł o uchylenie wydanych w jego sprawie rozstrzygnięć. Decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący zarzucił naruszenie: - art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3, art. 7 punkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 punkt 1, art. 38 ust. 1 punkt 1 i art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej; - art. 7, art. 8, art. 10 § 1 i § 3, art. 35 § 3, art. 36 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego; - art. 30 i art. 71 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.); - Europejskiej Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1998 r., Nr 147, poz. 962 ze zm.), W uzasadnieniu skargi wskazano, że rozstrzygniecie zawarte w zaskarżonej decyzji jako rażąco naruszające szereg obowiązujących regulacji prawnych jest zaprzeczeniem idei pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Dodatkowo skarżący w piśmie z dnia 1 lutego 2017 r. podniósł, że organ błędnie doliczył do dochodu w grudniu 2015 r. kwotę 717,30 zł. W miesiącu tym otrzymał na rachunek bankowy kwotę 450,21 zł i była to kwota niższa od kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Podał ponadto, że kwoty zasiłku dla bezrobotnych zostały mu wypłacone, mimo że decyzja przyznająca mu zasiłek dla bezrobotnych została uchylona decyzją Wojewody z dnia 11 stycznia 2016 r. Zarzucił też, że organ odwoławczy, który uzyskał informacje dotyczące wysokości środków finansowych, jakimi organ I instancji dysponuje na daną formę pomocy oraz o wysokości przyznanej pomocy, nie skierował do niego żadnego pisma, by zapoznał się z tymi informacjami i wypowiedział się co do materiału zgromadzonego w sprawie. Zdaniem skarżącego organ I instancji dysponował środkami na realizację pomocy, a organ odwoławczy zaaprobował decyzję tego organu, mimo że była ona dowolna i przekraczała granice uznania administracyjnego. Zarzucił ponadto, że organ odwoławczy otrzymał odwołanie 8 kwietnia 2016 r., a rozpoznał je w dniu 25 maja 2016r., przekraczając termin określony w art. 35 § 3 k.p.a. i nie zawiadamiając go o przyczynach zwłoki i nie wskazując nowego terminu załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Skarżący A. M. złożył wniosek o przyznanie przedmiotowego zasiłku okresowego w styczniu 2016 r. Nie było sporne, że jest on osobą samotnie gospodarującą. Zgodnie z art. 36 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm., dalej jako "ustawa"), zasiłek okresowy jest jednym ze świadczeń z pomocy społecznej, który - w myśl art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy, może być przyznany ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Art. 8 ust. 3 ustawy stanowi natomiast, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o (...). Kwestią sporną w niniejszej sprawie było, jakiej wysokości dochód uzyskał skarżący w grudniu 2015 r., czyli w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 23 lutego 2016 r., którym dysponowały organy obu instancji wynikało, że za listopad 2015 r. przysługiwał skarżącemu zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 450,21 zł netto i że przelew na tę kwotę na rzecz skarżącego nastąpił w grudniu 2015 r. Z zaświadczenia tego wynikało ponadto, że za grudzień 2015 r. przysługiwał skarżącemu zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 717,30 zł netto i że przelew na tę kwotę nastąpił w styczniu 2016 r. Organy obu instancji uznały, że za dochód skarżącego w grudniu 2015 r. należy uznać kwotę 717,30 zł, czyli kwotę przysługującą skarżącemu za grudzień 2015 r. Skarżący stoi natomiast na stanowisku (pomijając w tym miejscu jego zarzut, że zasiłek dla bezrobotnych w ogóle mu nie przysługiwał), że jego faktycznym dochodem była kwota, którą realnie otrzymał w tym właśnie miesiącu, czyli kwota 450,21 zł, nie przekraczająca kryterium dochodowego. Z poglądem skarżącego należy się zgodzić. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2802/13 stwierdził : "definicja z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uznaje nie przychód należny za dany miesiąc, ale przychód z miesiąca, niezależnie od tytułu i źródła uzyskania. Przychód ten ma być uzyskany, co wskazuje na faktyczny aspekt sytuacji majątkowej strony. Rozwiązanie to podkreśla uzależnienie pomocy społecznej od faktycznego stanu majątkowego i faktycznych dochodów uzyskanych w danym okresie, nie zaś dochodów nominalnie należnych. Roszczenie o wypłatę świadczenia nie może być traktowane jak przychód" (tak też NSA w wyroku z dnia 5 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2916/13, oba orzeczenia opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten podziela. W ocenie Sądu organy obu instancji wadliwie ustaliły dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, bowiem wzięły pod uwagę kwotę, której w grudniu 2015 r. skarżący jeszcze nie uzyskał. Stwierdzić należy, że w ten sposób organy naruszyły art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Biorąc pod uwagę fakt, że wyliczona w sprawie wysokość dochodu skarżącego przekraczała kryterium dochodowe, uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze względu na to, że wypłacona skarżącemu w grudniu 2015 r. kwota zasiłku dla bezrobotnych nie przekraczała kryterium dochodowego, nie było podstaw do odnoszenia się do zarzutu skarżącego, opartego na uchyleniu decyzji o przyznaniu tego zasiłku. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 35 i 36 k.p.a., które dotyczą terminu załatwienia sprawy oraz obowiązków organów w przypadku ich przekroczenia stwierdzić należy, że uchybienia tym przepisom, choć nie powinny mieć miejsca, nie wpłynęły na merytoryczne rozstrzygnięcie, nie stanowią wobec tego przyczyny uwzględnienia skargi. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uwzględnił skargę. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą mieć na uwadze powyższe stanowisko Sądu i powyższe wskazania.