III SA/Gd 1053/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi D. D. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. P. z dnia 8 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. P. na rzecz skarżącej D. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 listopada 2013 r. (nr [...]) Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez D. D. od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydanego w dniu 24 września 2013 r. (nr [...]). Rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 24 września 2013 r. wydał orzeczenie (nr [...]), którym zaliczył D. D. (ur. 1 maja 1997 r.) do umiarkowanego stopnia niepełnosprawości do dnia 30 września 2018 r. W orzeczeniu ustalono też, że stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 1 maja 2013 r. D. D. (dalej: "strona", "skarżąca") - reprezentowana przez matkę A. D. - złożyła odwołanie od powyższego orzeczenia, kwestionując pkt 7 i pkt 8 orzeczenia, w których stwierdzono brak wskazań dotyczących konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz brak konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2013 r. (nr [...]) Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] - działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721), art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013, poz. 267) – dalej "k.p.a.", § 19 ust. 3 pkt 2 lit. a/ rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328 ze zm.) - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez stronę od ww. orzeczenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowe orzeczenie organu niższej instancji z dnia 24 września 2013 r. zawiera prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie prawie do wniesienia odwołania w terminie 14 dni od daty jego doręczenia. Na podstawie akt spawy ustalono, że orzeczenie zostało doręczone w dniu 30 września 2013 r., a zatem termin do złożenia odwołania upływał z dniem 14 października 2013 r., natomiast odwołanie zostało złożone w dniu 15 października 2013 r., tj. po upływie wskazanego terminu, kiedy orzeczenie stało się prawomocne. D. D. – reprezentowana przez matkę - zaskarżyła powyższe postawienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o przywrócenie terminu na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W uzasadnieniu wskazała, że stan zdrowia jej córki D. D., chorej od 2008 r. na padaczkę lekooporną po przebyciu zapalenia mózgu, uniemożliwia pozostawienie jej bez opieki. Tym samym nie jest ona w stanie wywiązać się ze wszystkich ciążących na niej obowiązków. To było przyczyną uchybienia terminu do złożenia odwołania, przy czym opóźnienie wynosiło tylko jeden dzień. Dodała, że sprawa jest o tyle złożona, że zaskarżone postanowienie uniemożliwia jej złożenie odwołania od orzeczenia organu pierwszej instancji, gdzie orzeczono, że D. D. ma umiarkowany stopień niepełnosprawności, co skutkuje m.in. stwierdzeniem, że córka na co dzień nie wymaga stałej opieki. Orzeczenie to jest wadliwe, gdyż nie odpowiada stanowi faktycznemu – córka wymaga codziennej opieki. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W uzupełnieniu skargi, w piśmie z dnia 13 stycznia 2014 r. A. D. wyjaśniła, że orzeczenie organu pierwszej instancji z dnia 24 września 2013 r. odebrała jej niepełnosprawna i niepełnoletnia córka, która nie przekazała jej niezwłocznie odebranego pisma ani nie poinformowała jej kiedy zostało ono odebrane. O dacie, w jakiej orzeczenie zostało doręczone jej córce dowiedziała się dopiero w dniu 15 października 2013 r. od urzędniczki Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P., kiedy składała odwołanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej zwanej "p.p.s.a.", polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, m.in. postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty. W zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli było - wydane przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności – postanowienie w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wydanego prze powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Podstawę prawną przedmiotowego postanowienia stanowiły przepisy - wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 6c ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721) – rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328 ze zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem". Należy przyjąć, że to rozporządzenie, jako że określa m.in. tryb postępowania przy orzekaniu o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, stanowi regulację szczególną w stosunku do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013, poz. 267), zwanego dalej "k.p.a.", a zatem – co do zasady – ono stanowi podstawę działania organów w sprawach dotyczących prowadzenia postępowań orzeczniczych przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Zgodnie natomiast z art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w odniesieniu do spraw nieunormowanych przepisami w tej ustawie zastosowanie znajdują przepisy k.p.a. Skoro przepisy k.p.a. znajdują zastosowanie w sprawach nieuregulowanych ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, to przyjąć należy, że znajdują także zastosowanie w sprawach nieunormowanych rozporządzeniem wydanym na podstawie tej ustawy. Mając to na uwadze należy stwierdzić, że stosownie do § 16 ust. 1 rozporządzenia osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może wnieść odwołanie do wojewódzkiego zespołu, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. Podkreślić należy, że powołane rozporządzenie nie wprowadza jakichkolwiek szczególnych uregulowań w zakresie doręczeń orzeczeń wydawanych przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Z tego też powodu należy przyjąć, że w tym zakresie znajdują pełne zastosowanie zasady obowiązujące na gruncie k.p.a. W myśl art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. W rozpoznawanej sprawie stroną postępowania w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności była niewątpliwie D. D., jednakże – jako małoletnia – reprezentowana była przez przedstawiciela ustawowego – A. D. (matkę). Należy zatem przyjąć, że wszelkie pisma wydawane w tym postępowaniu przez organ orzeczniczy (zawiadomienia, orzeczenia, postanowienia), aby można było uznać je za prawnie skuteczne, winny zostać doręczone przedstawicielowi strony czyli A. D. Przepisy k.p.a. statuują zasady doręczenia zastępczego (pod nieobecność adresata). Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, natomiast o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Przepis ten określa bezwzględne wymogi dla przyjęcia, że dokonane w tym trybie doręczenie wywołuje skutek prawny. Jednym z takich warunków jest dokonanie doręczenia za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika. Podmiot doręczający musi zatem wręczyć pismo dorosłemu domownikowi, za którego należy uznać osobę pełnoletnią w rozumieniu art. 10 § 1 kodeksu cywilnego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Poznaniu z dnia 3 grudnia 1993 r., sygn. akt SA/Po 1931/93, ONSA 1995/2/53). W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z treści kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 24 września 2013 r. (nr [...]), pokwitowanie doręczenia tegoż orzeczenia w dniu 30 września 2013 r. zostało dokonane przez D. D., a więc osobę niepełnoletnią, co skutkować musi uznaniem, że doręczenie to było nieprawidłowe. Z tego powodu nie można uznać, że pierwszoinstancyjne orzeczenie zostało w tym dniu skutecznie doręczone A. D. (przedstawicielowi ustawowemu D. D.). Okoliczność ta z kolei ma istotne znaczenie dla oceny kwestii zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania o tegoż orzeczenia zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia. Prekluzyjny termin do wniesienia odwołania – co należy podkreślić - dotyczy osób, którym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało doręczone. Obowiązkiem organu jest zatem należyte zbadanie w postępowaniu wstępnym, czy wniesione odwołanie spełnia prawne wymogi do jego rozpoznania, m.in. to, czy odwołanie wniesione zostało w terminie. Warunkiem bowiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania, jednakże żeby móc przesądzić kwestię, czy odwołanie zostało złożone w terminie, należy znać datę doręczenia orzeczenia stronie, której dotyczy odwołanie i czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za doręczone ze skutkiem prawnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 141/12, LEX nr 1246157). Okoliczności sprawy nie pozwalają przyjąć, że doręczenie w dniu 30 września 2013 r. orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 24 września 2013 r. (nr [...]) nastąpiło ze skutkiem prawnym – było ono nieprawidłowe, skoro dokonano go do rąk osoby nie będącej dorosłym domownikiem. Oznacza to, że nie można z tym zdarzeniem wiązać początku biegu terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Katowicach z dnia 28 sierpnia 1996 r., sygn. akt SA/Ka 2966/95, LEX nr 27283). W tych okolicznościach organ zaskarżonym rozstrzygnięciem orzekł o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W myśl bowiem § 19 ust. 3 rozporządzenia wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, w składzie: przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego zespołu członek zespołu, wydaje m.in. postanowienie w sprawie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (pkt 2 lit. a). W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest wadliwe, gdyż z materiału dowodowego nie można wywieść, że bieg 14-dniowego terminu do złożenia przez stronę odwołania rozpoczął się w dniu 30 września 2013 r. W tym zakresie należy przyjąć, iż momentem otrzymania przez przedstawiciela strony pierwszoinstancyjnego orzeczenia był dzień 3 października 2013 r. (wg treści odwołania), co prowadzi do wniosku, że strona wnosząc w dniu 15 października 2013 r. odwołanie od orzeczenia nie uchybiła terminowi do jego wniesienia. Mając powyższe na uwadze Sąd – na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. § 16 ust. 1 rozporządzenia oraz z art. 40 § 1 i art. 43 k.p.a. – uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ uczyni przedmiotem rozpoznania złożone przez stronę odwołanie od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 24 września 2013 r. (nr [...]).