III SA/Gd 1058/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2018 r. sprawy ze skargi R. T. na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 23 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów oddala skargę. R. T., doktorant czwartego roku Środowiskowych Studiów Doktoranckich prowadzonych na Wydziale Oceanografii i Geografii Uniwersytetu [...] pismami z 5 i 6 października 2017 r. wniósł do Rektora Uniwersytetu [...] (dalej w skrócie - "Rektor UG") o przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów w roku akademickim 2017/2018. Swoje żądanie motywował m.in. leczeniem stomatologicznym zakażenia penicyliną i opium, a także koniecznością uzupełnienia wniosku o informacje dotyczące publikowania w naukach przyrodniczych, które są odmiennie traktowane niż oceanograficzne. Postanowieniem z 9 listopada 2017 r., nr [...] Rektor UG odmówił wnioskodawcy przywrócenia terminu do złożenia tego wniosku. Na to postanowienie R. T. wywiódł zażalenie, wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie w/w stypendium. Podniósł, że uzasadnienie odnosi się do kwestii posiadania czy też nie posiadania wniosku, a przecież wskazywał na leczenie bólu i jego nie zakończenie. Postanowieniem z 23 listopada 2017 r., nr [...] Rektor UG na podstawie art. 59 § 1, art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) i art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.) nie uwzględnił wniesionego zażalenia i utrzymał w mocy swoje postanowienie z 9 listopada 2017 r. o odmowie przywrócenia terminu. W uzasadnieniu Rektor UG wskazał, że zażalenie R. T. należało uznać za wniesione wyłącznie w drodze administracyjnej, a nie sądowoadministracyjnej, zgodnie z art. 59 § 1 k.p.a. Powołując się na treść § 9 ust. 2 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów w Uniwersytecie [...], załącznik nr 1 do zarządzenia Rektora UG nr [...], tekst ujednolicony z dnia 16 sierpnia 2016 r., stanowiący załącznik do zarządzenia Rektora UG nr [...] w sprawie Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów w Uniwersytecie [...] - dalej: Regulamin) wskazał, że wniosek o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów doktorant składa do Rektora, za pośrednictwem właściwej wydziałowej komisji stypendialnej w terminie do 4 października roku akademickiego. Do tego dnia R. T. nie złożył takiego wniosku, wobec czego uchybił terminowi wskazanemu w w/w § 9 ust. 2 Regulaminu. W dniu 5 i 6 października 2017r. wniósł prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium. Zdaniem Rektora UG, żadna z okoliczności podniesionych przez doktoranta nie uzasadnia przywrócenia terminu, a wina w uchybieniu terminu pozostaje wyłącznie po jego stronie. Organ podniósł, że w trakcie biegu terminu do złożenia wniosku, pomimo podnoszonych dolegliwości, R. T. nie przebywał w szpitalu lub na zwolnieniu lekarskim związanym z jednoczesnym zwolnieniem z obowiązku uczestnictwa w zajęciach dydaktycznych na studiach doktoranckich. Świadczenia opieki zdrowotnej związane z leczeniem zakażenia zęba nie były udzielane mu nieprzerwanie. Jednocześnie, co zaznaczył sam doktorant w swoich pismach, w tym czasie przygotowywał wniosek o przyznanie mu stypendium, dokonując w nim stosownych zmian. Dalej, organ argumentował, że w dniu 4 października 2017 r. R. T. zmienił swój wniosek, co miało mu zająć kilka godzin. Jednakże po uzupełnieniu wniosku świadomie tego dnia nie złożył go, ani nie wysłał przesyłką pocztową, pomimo tego, że miał taką możliwość. Wniosek złożył 5 października. W związku z tym Rektor UG nie dopatrzył się podstaw do uchylenia swojego postanowienia z 9 listopada 2017 r. Od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł R. T. wskazując, że przysługuje mu pomoc stypendialna, której nie dostaje, co wynika wprost z regulaminu doktoranta. Nadto, powołał się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 16/11, z którego to wynikało, że został przyjęty na studia doktoranckie z prawem do otrzymywania pomocy stypendialnej włączywszy pomoc na zakwaterowanie dla zamiejscowych. Skarżący podniósł, że od trzech lat nie otrzymuje od UG pomocy dofinansowania na zakwaterowanie, a od dwóch lat nie otrzymuje pomocy stypendialnej. W każdym z tych lat kierował odpowiednie prośby o pomoc w zakwaterowaniu i o stypendium doktoranckie, a także o zapomogę ze względu na bardzo trudną sytuację losową, ciężką chorobę jego mamy, jej śmierć w sierpniu 2017 r. Wcześniej uniemożliwiono mu otrzymanie stypendium, przez ustalenie terminu przyjmowania prośby o stypendium doktoranckie przed terminowym rozliczeniem się ze studiów. W 2017 r. termin do składania wniosków o stypendia określono na 4 października. Skarżący wskazał, że leczenie w przychodni dentystycznej Akademii Medycznej nastąpiło ze skierowania z Przychodni dla Studentów na Politechnice w maju 2017 r. Leczenie było wykonane w sposób, które spowodowało zakażenie zagrażające życiu i było leczone opium i penicyliną. Leczenie nie jest zakończone i jest kontynuowane nadal w Przychodni Akademii Medycznej w G.. R. T. wskazał, że ma trwałe inwalidztwo z ogólnego stanu zdrowia wynikającego ze złego stanu po operacji na gruźlicę. Obejmuje niejedną, ale kilka operacji i kilka dysfunkcji. W dalszej części skargi wniósł o udzielenie mu pomocy w przeniesieniu na inny Wydział lub Uniwersytet. W odpowiedzi na skargę Rektor UG wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz argumentację na jego poparcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako - "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 23 listopada 2017 r., nr [...], którym nie uwzględnił zażalenia, odmawiając R. T. (dalej - "strona" lub "skarżący") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów w roku akademickim 2017/2018. Zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz ustalony w oparciu o te dowody stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości Sądu. Nie był także kwestionowany przez stronę. Bezspornym było w sprawie, że zgodnie z § 9 ust. 2 ww. Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów w Uniwersytecie G. wniosek o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów doktorant składa do Rektora, za pośrednictwem właściwej wydziałowej komisji stypendialnej, w terminie do dnia 4 października roku akademickiego. Poza sporem było, że skarżący nie złożył do dnia 4 października 2017 r. wniosku o przyznanie przedmiotowego stypendium doktoranckiego i tym samym uchybił terminowi do jego złożenia. W związku z czym skarżący zwrócił się z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów. Stosownie do treści art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako - "k.p.a.") w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Warunkiem przywrócenia terminu jest łączne spełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w art. 58 k.p.a. Ponadto zgodnie z art. 59 § 1 k.p.a. o przywrócenie terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Rektor UG odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu przywołał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powyższą regulację, stwierdzając jednocześnie, że podniesione we wniosku, jak i w zażaleniu okoliczności, nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu przez skarżącego. Brak było zatem podstaw, aby przyjąć, że uchybienie terminu, nie zostało zawinione przez stronę, a tym samym do uznania, aby skarżący zachował staranność jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Ponadto w judykaturze powszechnie przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (gdyż tylko wówczas można mówić o braku winy w uchybieniu terminu). Przywrócenie terminu jest zatem dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, Rektor UG prawidłowo przyjął, że nie można uznać, aby skarżący zachował należytą staranność i dbałość w prowadzeniu swoich spraw. Podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mogą być uznane za przeszkody, których strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do takich przeszkód nie można zaliczyć leczenia stanu zapalnego zęba (zakażenia). Tym bardziej, że jak zauważył organ świadczenia związane z leczeniem nie były udzielane nieprzerwanie, a strona nie przebywała w szpitalu lub na zwolnieniu lekarskim (chociaż i w takim przypadku istnieje możliwość skorzystania z pomocy osoby trzeciej). Także treść załączonych przez skarżącego dokumentów, tj. skanów anglojęzycznych recept z czerwca 2017 r. i potwierdzeń wizyt lekarskich w dniach 4, 7 i 12 września 2017 r. oraz jednej zaplanowanej dopiero na 9 października 2017 r. wraz z dwoma paragonami, nie mogą uprawdopodobnić braku winy. Trafnie podkreślono, że zainteresowany sam przyznał, że zasadniczą przyczyną uchybienia była konieczność uzupełnienia wniosku o "brakujące w drukach informacje dotyczące publikowania w naukach przyrodniczych, a które są inaczej traktowane niż oceanograficzne" oraz że "wprowadzenie zamian dla moich publikacji zajęło mi kilka godzin". Z treści wniosku wynika jednoznacznie, że skarżący samodzielnie i świadomie podjął decyzję o osobistym złożeniu wniosku dnia następnego. W okolicznościach niniejszej sprawy, nie wystąpiła też nagła i nieusuwalna przeszkoda do dokonania czynności. Tym bardziej, że skarżący w dniu 4 października 2017 r. złożył w terminie inny wniosek, a mianowicie wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego. Jednak pomimo prawidłowej oceny braku podstaw do przywrócenia terminu, organ nie powinien rozpoznawać przedmiotowego wniosku, gdyż termin, którego przywrócenia się skarżący domagał, nie był terminem prawa procesowego. W ocenie Sądu orzekającego, termin określony w § 9 ust. 2 ww. Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów w Uniwersytecie [...] jest terminem prawa materialnego, i jako taki nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów k.p.a. Jednolite jest bowiem stanowisko doktryny i judykatury, że tylko terminy procesowe mogą podlegać w przypadku ich uchybienia przywróceniu, natomiast terminy materialne, od których zachowania zależy możliwość dochodzenia przez stronę określonego uprawnienia nie podlegają przywróceniu, bowiem uprawnienie strony obwarowane określonym terminem, do którego może ona wszcząć postępowanie administracyjne z upływem przewidzianego terminu wygasa (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2005, s. 333). Oznacza to, że w przypadku niezachowania terminu materialnego strona nie może skutecznie domagać się jego przywrócenia w oparciu o uregulowania art. 58 i art. 59 k.p.a., zaś upływ terminu, w którym strona mogła skutecznie wszcząć postępowanie administracyjne winien skutkować wydaniem negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. A zatem w przypadku złożenia wniosku wynikającego z § 9 ust. 2 Regulaminu z uchybieniem terminu, organ nie może orzekać w przedmiocie jego przywrócenia, ponieważ termin ten z uwagi na swój materialnoprawny charakter nie podlega przywróceniu na podstawie art. 58 k.p.a. Stosując kryterium możliwości przywrócenia uchybionego terminu, terminy klasyfikować można na: 1) terminy przywracalne, są to terminy procesowe ustanowione dla strony lub uczestników postępowania, które przywracalne są w trybie art. 58 k.p.a., 2) terminy nieprzywracalne, które w razie uchybienia przez stronę nie mogą być przez organ administracji publicznej przywrócone w trybie unormowanym w art. 58 k.p.a Jak podnosi się również w orzecznictwie, wobec niedopuszczalności przywrócenia takiego terminu prawidłowe i racjonalne działanie organu w takim przypadku winno prowadzić do wydania orzeczenia w przedmiocie zgłoszonego żądania strony i rozstrzygać je negatywnie z uwagi na niezachowanie terminu warunkującego skuteczność dochodzenia danego żądania obwarowanego terminem (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2009 r. I OSK 95/09 - dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Mimo istnienia wskazanego powyżej uchybienia, zaskarżone postanowienie odpowiada jednak prawu. Złożony bowiem wniosek nie może wywołać skutku, jakiego oczekuje skarżący, a mianowicie w postaci jego uwzględnienia poprzez przywrócenie terminu, któremu uchybił (termin nieprzywracalny). Negatywne więc rozstrzygnięcie Rektora UG dotyczące wniosku skarżącego jest w konsekwencji prawidłowe. Tym samym brak było podstaw do jego uchylenia. Dlatego mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.