III SA/Gd 1064/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 marca 2017 r. w sprawie ze skargi L. S. na postanowienie [...] Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. L. S. wniósł na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie żądając zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku przedstawił argumentację dotyczącą zasadności skargi, a ponadto oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada majątku, w tym nieruchomości, nie posiada oszczędności, ani papierów wartościowych lub innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. Oświadczył, że z tytułu pracy osiąga miesięcznie dochód netto w wysokości 1.900 zł, z którego w całości pokrywa stałe wydatki. Postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący zarzadzaniem z dnia 11 stycznia 2017 r. został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie wymienionych tam dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał kopię potwierdzenia przyjęcia wniosku o zawieszenie działalności gospodarczej, kopie tytułów wykonawczych dotyczących należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz z tytułu kary pieniężnej, kopię zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na kwotę należności w wysokości 10.361,94 zł, a także kopie zeznania podatkowego PIT-36 za 2015 r. oraz informacji PIT/B za ten sam rok, z których wynika kwota przychodu uzyskanego z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 80.017,57 zł oraz kwota kosztów uzyskania tego przychodu w wysokości 342.335,49 zł. Referendarz sądowy uznał, że przedłożone przez skarżącego dokumenty nie pozwalały na dokładne ustalenie sytuacji majątkowej i płatniczej skarżącego. Brak przedłożenia zaświadczenia od pracodawcy o wysokości osiąganego dochodu oraz wyciągów z rachunków bankowych nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie posiada środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Ponadto skarżący nie wyjaśnił, jaka jest wysokość stałych miesięcznych zobowiązań i wydatków, w tym nie wyjaśnił, gdzie zamieszkuje i jakie koszty są z tym związane. Z akt wynikało, że korespondencja jest kierowana do skarżącego na dwa adresy: w M. przy ul. [...] oraz w S., [...]. Skarżący winien zatem przynajmniej wskazać na wysokość kosztów utrzymania nieruchomości, stanowiącej jego miejsce zamieszkania, tak aby możliwe było porównanie tych kosztów z wysokością uzyskanych i udokumentowanych dochodów. Skarżący nie podał przyczyn nieprzedstawienia wszystkich żądnych oświadczeń i dokumentów. Co istotne, przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem wnioskodawcy jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Nienależyte wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Zdaniem referendarza sądowego przedstawione w formularzu urzędowym oświadczenia oraz nadesłane w sposób wybiórczy dokumenty nie pozwalają na zaliczenie skarżącego do grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego wnioskując o przyznanie mu prawa pomocy. Powtórzył, że otrzymuje dochód poniżej 2.000 zł i nie posiada majątku, który mógłby sprzedać. Jego zdaniem skoro nie istniały podstawy do rozpoznania wniosku, powinien on zostać zwrócony, a nie rozpoznany. W takim wypadku skarżący miałby możliwość jego uzupełniania. Nie może być tak, że referendarz wzywa do uzupełniania wniosku i jest on uzupełniany, a następnie stwierdza, że nie doszło od uzupełnienia i mimo to rozpoznawany jest wniosek. Na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 4 maja 2017 r. wezwano skarżącego do przedłożenia: wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, maklerskich i innych, obrazujących historię i salda; odpisu zeznań o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2016 oraz zaświadczenia od pracodawcy o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia z tytułu pracy. W wezwaniu określono termin 7 dni i rygor rozpatrzenia wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 23 maja 2017 r. W zakreślonym terminie skarżący nie nadesłał wskazanych dokumentów ani stosownych oświadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego sąd wydaje postanowienie, w którym postanowienie referendarza zmienia lub utrzymuje w mocy. W ocenie Sądu referendarz sądowy zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użycie w ww. przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, która nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z cytowanych przepisów jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli oświadczenie strony złożone na formularzu jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 p.p.s.a. uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. Skarżący był wzywany dwukrotnie o nadesłanie wskazanych dokumentów i oświadczeń, jednak nie zastosowała się do ich treści i nie przesłał wszystkich dokumentów, o które był wzywany. Należy zatem uznać za w pełni uzasadnione stanowisko referendarza sądowego, że sam wniosek oraz zgromadzone w sprawie dokumenty, oświadczenia nie pozwalały na dokładne ustalenie sytuacji majątkowej i płatniczej skarżącego. Brak przedłożenia zaświadczenia od pracodawcy o wysokości osiąganego dochodu oraz wyciągów z rachunków bankowych nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie posiada środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Skarżący nie wyjaśnił też, jaka jest wysokość stałych miesięcznych zobowiązań i wydatków; gdzie zamieszkuje i jakie koszty są z tym związane. Skarżący winien zatem przynajmniej wskazać na wysokość kosztów utrzymania nieruchomości, stanowiącej jego miejsce zamieszkania, tak aby możliwe było porównanie tych kosztów z wysokością uzyskanych i udokumentowanych dochodów. Z tego względu nie sposób uznać, aby wykazał swoją sytuację majątkową w sposób przekonujący. Nienależyte wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Skarżący został dokładnie poinformowany, jakie oświadczenia i dokumenty oraz w jakim celu ma złożyć, a mimo to nie wykonał należycie nałożonego nań zobowiązania. Przedstawienie przez skarżącego sytuacji majątkowej w sposób niepełny i niespójny oznacza, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. W odniesieniu do argumentacji sprzeciwu Sąd zauważa, że postępowanie referendarza było zgodne z przepisami obowiązującym w zakresie prawa pomocy i nie było podstaw do zwrotu przedmiotowego wniosku. Skarżący miał sposobność - był dwukrotnie wzywany i złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego - do rzetelnego przedstawienia swoje sytuacji finansowej i majątkowej, jednak tego nie uczynił. Zdaniem Sądu trafne jest stanowisko referendarza, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, warunkujące przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji w sposób wyczerpujący i pełny, lecz wybiórczo i fragmentarycznie, w sposób budzący szereg uzasadnionych wątpliwości. Prowadzi to do wniosku, że wnioskodawca unika udzielenia pełnych i rzetelnych odpowiedzi na kierowane do niego wezwania. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, wobec czego nie wykazał on dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Z uwagi na powyższe Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.