III SA/Gd 107/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na informację Komisji Rekrutacyjnej powołanej przez Burmistrza z dnia 27 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie wyników konkursu na kierownicze stanowisko urzędnicze postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący J. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając złożony wniosek ww. wskazał, że w trzech sprawach zainicjowanych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku zobligowany jest do uiszczenia wpisów od skarg w łącznej kwocie 600 zł. W ocenie wnioskodawcy kwota ta przekracza jego możliwości finansowe. W świetle oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką. Dochód rodziny w kwocie łącznej 6.056,83 zł netto miesięcznie kształtują: emerytura otrzymywana przez wnioskodawcę (w wysokości 2.777,64 zł) oraz wynagrodzenie za pracę otrzymywane przez żonę wnioskodawcy (w wysokości 3.279,19 zł). Łączne wydatki miesięczne, w tym wydatki na utrzymywanie studiującej córki, wnioskodawca określił na kwotę 6.038,56 zł. Wnioskodawca wskazał, że w gospodarstwie domowym użytkowane są trzy samochody osobowe. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca ani jego żona nie posiadają jakichkolwiek oszczędności ani papierów wartościowych. W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 14 marca 2016 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: a) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz żonę rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat terminowych, rachunków dewizowych) obrazujących historię (wszystkie wpłaty i wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; jeżeli w okresie ostatnich trzech miesięcy posiadane rachunki bankowe zostały przez wnioskodawcę lub jego żonę zlikwidowane należało przedłożyć dokumenty potwierdzające ich zamknięcie; b) kopii dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania wnioskodawcy oraz osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wysokość płatności publicznoprawnych obciążających wnioskodawcę w okresie ostatnich trzech miesięcy (kopie rachunków dotyczących opłat za wodę, energię elektryczną i gaz, kopia decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za rok 2016). Powyższe wezwanie zostało wnioskodawcy doręczone w dniu 22 marca 2016 r. (dowód: potwierdzenie odbioru podpisane przez wnioskodawcę – akta sprawy) i do dnia wydania niniejszego postanowienia pozostało bez odpowiedzi. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższa regulacja normatywna determinuje przyjęcie, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z oczywistych względów pozytywne rozstrzygnięcie w ww. zakresie zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez podmiot wnioskujący udowodnione. Mając na uwadze powyższą regulację jak i ww. okoliczności faktyczne, w tym fakt braku reakcji na wydane zarządzenie w przedmiocie przedstawienia określonych dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy nie prowadzi dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż podmiot ten uchyla się od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że w ukierunkowanym na weryfikację danych zawartych w formularzu PPF zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 14 marca 2016 r. wskazano precyzyjnie, jakie okoliczności wymagają uzupełnienia poprzez złożenie określonych dokumentów źródłowych. Z uwagi na fakt, iż na stosowne wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca w żaden sposób nie odpowiedział, referendarz nie jest w stanie zweryfikować ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. Nie wiadomo m.in., jak wygląda rzeczywista relacja wysokości aktualnych dochodów wnioskodawcy i jego żony do comiesięcznych kosztów utrzymania. Nie wiadomo ponadto czy wnioskodawca lub jego żona posiadają jakiekolwiek oszczędności pieniężne pozwalające na poniesienie kosztów sądowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższego należy wskazać, że przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz sądowy nie jest związany subiektywną oceną strony co do jej sytuacji materialnej. Referendarz sądowy nie może ponadto sytuacji materialnej wnioskodawcy i osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym w jakikolwiek sposób domniemywać. W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.