III SA/Gd 1086/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w T. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 14 lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za usługi wodne 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w T. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącej "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 4584 zł (cztery tysiące pięćset osiemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. III SA/Gd 561/20 UZASADNIENIE "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w (...) Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 14 lutego 2020 r. nr (...). Decyzją tą nałożono na spółkę obowiązek uiszczenia opłaty stałej za okres od dnia 1 stycznia 2020 r. - 31 grudnia 2020 r. za odprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych w wysokości 32025,00 zł. W skardze zarzucono naruszenie art.35 ust. 1, art. 268 ust 1 pkt 3a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2020r. poz. 310 ze zm.), powoływanej dalej jako Prawo wodne, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż sam fakt posiadania pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzenie wody obiegów chłodzących planowanej do posadowienia elektrowni, w sytuacji niezrealizowania inwestycji głównej, gdy planowane urządzenia wodne są inwestycją liniową, uzasadnia naliczenie opłaty stałej za odprowadzenie ścieków oczyszczonych. Zarzucono w skardze także naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art.311 Prawa wodnego poprzez wydanie decyzji wobec podmiotu, który nie był adresatem wcześniejszej informacji określającej wysokość należnej opłaty stałej oraz art. 273 ust. 9 Prawa wodnego poprzez bezzasadne i bezpodstawne pozostawienie bez rozpatrzenia reklamacji skarżącego z dnia 17 lutego 2020r., która była reklamacją wywiedzioną przez skarżącego od wydanej wobec skarżącego informacji ustalającej wysokość należnej opłaty stałej i która powinna być podstawą do wydania decyzji administracyjnej. Dyrektor Zarządu Zlewni w (...) Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wydał następnie decyzję z dnia 8 kwietnia 2020 r., nr (...), powołując w jej podstawie prawnej przepis art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". W rozstrzygnięciu wskazano, że organ uwzględniając skargę uchylił w całości zaskarżoną decyzje z dnia 14 lutego 2020 r., nr (...) oraz po rozpatrzeniu reklamacji spółki "A" Sp. o.o. z siedzibą w G. z dnia 17 lutego 2020 roku na informację roczną nr (...) z dnia 28 stycznia 2020 roku ustalił opłatę stałą za okres od dnia 1 stycznia 2020 r. - 31 grudnia 2020 r. za odprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych w wysokości 32 025 (słownie zł: trzydzieści dwa tysiące dwadzieścia pięć złotych 00/100). W uzasadnieniu decyzji autokontrolnej organ wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i wyjaśnił, że w zaskarżonej decyzji nie zauważył, że rozpatruje reklamację od informacji rocznej adresowanej do innego podmiotu niż skarżąca spółka oraz rozstrzygnął o obowiązku prawnym innego podmiotu niż wskazany w informacji rocznej. Zgodnie z art. 271 ust. 1 i 6 Prawa wodnego samo przekazanie informacji rocznej wywołuje skutki prawne. Organ wskazał dodatkowo, iż decyzja określająca na nowo opłatę stałą, wobec nieuwzględnienia reklamacji od informacji rocznej, może dotyczyć tylko sprawy tożsamej w zakresie podmiotowym i przedmiotowym. Postępowanie w sprawie opłaty stałej zostało wszczęte wobec innego podmiotu niż skarżąca spółka, której nie ustalono opłaty stałej informacją roczną, a zatem organ nie mógł decyzją orzekać o obowiązku skarżącej do ponoszenia opłaty nałożonej na inny podmiot. W związku z tym zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organ odniósł się do reklamacji spółki "A" z Sp. z o.o. z siedzibą w G. z dnia 17 lutego 2020 r. na informację roczną nr (...) z dnia 28 stycznia 2020 r. stwierdzając, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zgodnie ze zmianami wprowadzonymi do Prawa wodnego ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 poz. 2170) opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę (art. 271 ust. 5a Prawa wodnego). Organ podkreślił, że ogólna zasada dotycząca okresu za jaki ponosi się opłatę stałą za usługi wodne została wyrażona w art. 271 ust. 5a Prawa wodnego. Przepis art. 271 ust. 5b Prawa wodnego stanowi wyjątek od tej zasady i znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy dany podmiot realizuje przedsięwzięcie w zakresie obiektów liniowych. Stosownie do art. 3 ust. 3a ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( t.j. Dz. U. z 2019 roku poz. 1186 ze zm.) przez obiekt liniowy należy rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable w niej zainstalowane oraz kable zainstalowane w kanale technologicznym nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego. Wykładnia celowościowa art. 271 ust. 5b Prawa wodnego wskazuje, iż dotyczy on sytuacji, w których wzmiankowane urządzenie wodne jest użytkowane na potrzeby obiektów liniowych. Organ stwierdził, że powyższego przepisu nie można interpretować rozszerzająco. Organ wskazał, że z decyzji Marszałka Województwa (...) nr (...) z dnia 4 sierpnia 2015 r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzenie ścieków przemysłowych wynika, że głównym przedmiotem planowanego przez Spółkę "A" z siedzibą w G. przedsięwzięcia jest budowa elektrowni konwencjonalnej, natomiast rurociąg awaryjny stanowi jedynie infrastrukturę towarzyszącą. Ścieki odprowadzane wylotem, o którym mowa w decyzji nie powstają w związku z funkcjonowaniem obiektu liniowego (rurociągu którym są przesyłane), ale w związku z funkcjonowaniem elektrowni konwencjonalnej - co zostało wprost wskazane w punkcie 1.2.a. tej decyzji. Zdaniem organu w związku z tym, że elektrownia konwencjonalna nie jest obiektem liniowym, przepis z art. 271 ust. 5b Prawa wodnego nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania. Spółka "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. korzysta z usługi wodnej na podstawie decyzji Marszałka Województwa (...) nr (...) z dnia 4 sierpnia 2015 roku udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzenie ścieków przemysłowych, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego spółka obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne. W rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Zarządu Zlewni w (...) PGWWP do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres 1 stycznia 2020 r. - 31 grudnia 2020 r. za odprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych, która wynosi 32025,00 PLN. Skargę na powyższą, wydaną w trybie "autokontroli" decyzję wniosła "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, prawomocnym wyrokiem z dnia 28 stycznia 2021r. sygn. akt III SA/Gd 561/20 stwierdził nieważność powyższej decyzji. Sąd wskazał, że w skardze wniesionej na decyzję z dnia 14 lutego 2020 r. strona skarżąca podniosła dwa zasadnicze zarzuty. Pierwszy z nich miał charakter procesowy i sprowadzał się do twierdzenia, że organ wadliwie uznał reklamację skarżącej spółki datowaną 30 stycznia 2020r. za wniesioną na informację roczną ustalającą wysokość opłat rocznych z 28 stycznia 2020r., podczas gdy faktycznie dotyczyła ona informacji kierowanej wadliwie do spółki "B" S.A. datowanej 16 stycznia 2020r. W konsekwencji doszło do wydania zaskarżonej decyzji z 14 lutego 2020r. jeszcze przed faktycznym wniesieniem przez stronę datowanej 17 lutego 2020r. reklamacji od informacji z 28 stycznia 2020r. Drugi zarzut miał charakter materialnoprawny, a jego istota dotyczyła tego, że skarżąca spółka nie powinna być obciążona obowiązkiem uiszczania opłat za usługi wodne, skoro inwestycja w związku z którą uzyskała pozwolenie wodnoprawne jeszcze nie powstała, a zatem skarżąca z usług wodnych nie korzysta. Jedynie pierwszy z powyższych zarzutów został uwzględniony przez organ administracji w zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał, że nie stanowi właściwej autokontroli w rozumieniu art. 54§3 p.p.s.a. uwzględnienie jedynie jednego z zarzutów podniesionych w skardze i podtrzymanie dotychczasowego stanowiska organu w pozostałym zakresie, co do innych zarzutów. Rażącym zaś naruszeniem art. 54§3 p.p.s.a. jest wydanie przez organ decyzji w oparciu o ten przepis i równoczesne – wraz z uchyleniem zaskarżonej decyzji ponowne orzeczenie co do istoty identyczne z zaskarżonym do sądu administracyjnego. Oznacza to bowiem, że orzekający w niniejszej sprawie organ administracji wodnej nie uwzględnił w istocie skargi w całości, nie akceptując argumentacji strony skarżącej, co do tego, że niedopuszczalne jest nałożenie na podmiot obowiązku uiszczenia opłaty za usługi wodne w oparciu o samo posiadanie pozwolenia wodnoprawnego, gdy sama inwestycja dla potrzeb których je wydano nie została wykonana. To właśnie stanowisko skarżącej spółki stanowiło istotę jej materialnoprawnych zarzutów. Zaskarżona decyzja "autokontrolna" została zatem wydana z rażącym naruszeniem art. 54§3 p.p.s.a., co skutkowało stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156§1 pkt 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo. Zgodnie z art. 273 ust. 1 Prawa wodnego podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. Przepis art. 273 ust. 6 Prawa wodnego stanowi zaś, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Zatem ustawowa procedura ustalania opłaty za usługi wodne przewiduje w pierwszej kolejności przekazanie informacji o tej opłacie podmiotowi zobowiązanemu do jej uiszczenia, zaś następnie, o ile podmiot ten nie zgadza się z wysokością tej opłaty przysługuje mu prawo wniesienia reklamacji. W wyniku wniesienia reklamacji organ zobowiązany jest wydać decyzję administracyjną – jeśli jej nie uwzględni. Decyzja ustalająca wysokość opłaty za usługi wodne jest zatem ściśle związana z poprzedzającą ją informacją. Orzekający w niniejszej sprawie organ administracji wodnej w wydanej 8 kwietnia 2020r. decyzji autokontrolnej dał wyraz temu, że decyzja z 14 lutego 2020r. była wadliwa, gdyż stanowiła rozstrzygnięcie reklamacji skarżącej spółki od informacji z 28 stycznia 2020r. Ta ocena jest trafna, gdyż w istocie powyższa informacja roczna, skierowana do "A" spółki z o.o. z siedzibą w G. doręczona została skarżącej spółce 3 lutego 2020r. Nie dotyczyła jej zatem wcześniejsza reklamacja datowana 30 stycznia 2020r. Z jej treści wynika zresztą, że odnosi się ona do wcześniejszej informacji – z dnia 16 stycznia 2020r. kierowanej do "B" S.A. Podkreślić należy w tym miejscu, że informację z 16 stycznia 2020r. organ wyeliminował z obrotu prawnego w drodze decyzyjnego rozstrzygnięcia zawartego w piśmie z dnia 28 stycznia 2020r. Właściwą reklamacją, dotyczącą informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za usługi wodne dla skarżącej spółki z 28 stycznia 2021r. była zatem reklamacja datowana 17 lutego 2020r. i ona powinna być przedmiotem rozpoznania przez organ administracji wodnej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiot tej reklamacji został w niej określony jednoznacznie jako informacja dotycząca opłaty stałej z 28 stycznia 2020r. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych uznać należało zaskarżoną decyzję, wydaną w wyniku rozstrzygnięcia reklamacji, która nie była skierowana w stosunku do informacji z 28 stycznia 2020r. określającej opłatę stałą dla skarżącej spółki za rażąco naruszającą prawo w rozumieniu art. 156§1 pkt. 2 k.p.a. Rzeczą organu administracji wodnej po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku będzie rozpoznanie reklamacji skarżącej spółki od informacji z dnia 28 stycznia 2020r. wniesionej pismem datowanym i nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 17 lutego 2020r. Dopiero prawidłowe formalnie rozstrzygniecie sprawy w drodze decyzji administracyjnej, odnoszącej się do zarzutów podniesionych w wymienionej wyżej reklamacji, umożliwi sądowi administracyjnemu (o ile od decyzji zostanie wniesiona skarga) odniesienie się do materialnoprawnych zarzutów skargi. W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156§1 pkt 2 k.p.a. jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi w całości. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), zgodnie z którym: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś sytuacja związana z pandemią COVID 19 i ograniczone możliwości techniczne Sądu uzasadniają stwierdzenie, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość.