III SA/Gd 1087/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi L. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 21 lipca 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego L. H. 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 21 lipca 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 388), Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu L. H. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. R. [...] w G. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją własną z dnia 3 marca 2015 r. odmówił wymeldowania L. H. z pobytu stałego z ww. lokalu. Organ wyjaśnił, że w dniu 23 maja 2016 r. stawiła się żona L. H. – A. H. i złożyła wyjaśnienia, w których podała, że wspólnego gospodarstwa nie prowadzi z L. H. od dnia 5 stycznia 2014 r., tj. od dnia w którym wyprowadził się on z ww. lokalu, zabierając swoje rzeczy i dokumenty. Z kolei z wyjaśnień złożonych przez L. H. wynikało, że w lokalu tym nie przebywa z uwagi na konflikt z żoną. W dniu 5 stycznia 2014 r. nie opuścił lokalu, lecz został z niego wyrzucony. Ostatni raz nocował w nim w lutym 2015 r., po czym wyjechał do N., gdzie zarejestrował się jako bezrobotny i został mu przyznany zasiłek. Aby otrzymywać zasiłek musi większość czasu przebywać w N., jednak nie planuje pozostać tam na stałe. W przedmiotowym lokalu ostatni raz był w dniu 2 czerwca 2016 r. Nie partycypuje w kosztach jego utrzymania, ponieważ go na to nie stać. Organ pierwszej instancji, wskazując na treść art. 35 ustawy o ewidencji ludności, uznał, że zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie, albowiem L. H. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, lokal ten nie stanowi miejsca stałego pobytu strony, w rozumieniu art. 21 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. W ocenie organu fakt zamieszkiwania i pobierania zasiłku w N. świadczy o tym, że to tam strona obecnie koncentruje swoje sprawy życiowe. Organ podkreślił, że w ocenie L. H. lokal nr [...] przy ul. R. [...] w G. nie nadaje się do zamieszkania, przebywa tam sporadycznie, gdyż obawia się agresywnego zachowania żony. Trudno jest zatem zgodzić się ze stanowiskiem strony, że do lokalu tego powróci. Skoro bowiem do tej pory nie miał możliwości zamieszkiwania w spornym lokalu, to nic nie wskazuje na to, że będzie miał taką możliwość w przyszłości. Obecnie z uwagi na wypłacany mu zasiłek w N., nadal ma obowiązek przebywać w N. i nie jest w stanie powiedzieć jak długo potrwa ta sytuacja. Jak wyjaśnił organ pierwszej instancji meldunek ma na celu wyłącznie potwierdzenie faktu pobytu pod wskazanym adresem. Zapis o zameldowaniu musi zatem odzwierciedlać rzeczywiste miejsce i charakter pobytu danej osoby. Do utrzymania meldunku należy stale zamieszkiwać w lokalu z zamiarem stałego pobytu. Ponieważ – w ocenie organu – L. H. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, nie koncentruje w nim swoich spraw życiowych, a lokal (wobec braku podjętych przez niego kroków prawnych) opuścił trwale i dobrowolnie, organ orzekł jak w sentencji. W odwołaniu od powyższej decyzji L. H. zarzucił jej błędną ocenę materiału dowodowego, niewyjaśnienie istotnych okoliczności mających wpływ na podjęcie decyzji, błędne ustalenie stanu faktycznego na dzień podjęcia decyzji, błędy formalne w toku prowadzonego postępowania. Zdaniem skarżącego opisane przez niego okoliczności opuszczenia stałego miejsca zamieszkania w przedmiotowym lokalu w kwietniu 2015 r. wskazują, że miejsca tego nie opuścił dobrowolnie. Wyjaśnił, że do lokalu tego nie został wpuszczony przez żonę. Działania żony uniemożliwiają mu koncentrowanie wszystkich spraw w miejscu zameldowania. Skarżący dodał, że jego pobyt za granicą ma charakter zarobkowy i jest czasowy. Po utracie pracy uzyskał status osoby bezrobotnej poszukującej pracy. W związku z tym musi pozostawać w dyspozycji urzędu pracy w N. Praca i poszukiwanie pracy w N. nie może być traktowane jako zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem pobytu i zamieszkania. Podkreślił, że w stosunku do niego wydano dwie sprzeczne decyzje, przy czym w pierwszej uznano, że praca za granicą usprawiedliwia czasową nieobecność w miejscu zameldowania, a w kolejnej stwierdzono, że poszukiwanie pracy za granicą nie usprawiedliwia tej nieobecności. Skarżący dodał, że ponosi koszty alimentów na rzecz dzieci i żony, a w kwocie alimentów uwzględnione są koszty utrzymania przedmiotowego lokalu. Świadczy to o tym, że nadal koncentruje swoje sprawy w tym lokalu. Z lokalu nie wyprowadził się lecz jedynie zabrał rzeczy potrzebne do wyjazdu za granicę. Decyzją z dnia 12 września 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że skarżący nie mieszka w spornym lokalu i opuścił go w sposób dobrowolny i trwały. Od ponad roku sporny lokal nie stanowi jego centrum życiowego, a z wyjaśnień skarżącego zawartych w aktach sprawy wynika, że skarżący nie widzi na dzień dzisiejszy możliwości w nim zamieszkania, z uwagi na konflikt z rodziną i warunki w nim panujące, przy czym ewentualne w nim zamieszkanie traktuje jako ostateczność w przypadku kiedy pozbawiony zostanie źródła dochodu za granicą. Zdaniem organu odwoławczego nie można utożsamiać sytuacji rodzinnej i mieszkaniowej skarżącego w 2013 roku z obecnym stanem rzeczy, albowiem na dzień dzisiejszy zebrany materiał dowodowy potwierdził trwałość opuszczenia miejsca stałego pobytu przez skarżącego. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że ma dostęp do omawianego lokalu i bywał w nim, co w ocenie organu odwoławczego pozostaje w sprzeczności z twierdzeniem, że nie jest do niego wpuszczany oraz że z uwagi na jego nieobecności w kraju nie podejmował żadnych działań prawnych zmierzających do ponownego zamieszkania w tym lokalu. Nadto w ocenie organu brak działań prawnych, związanych ze złożeniem pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania, jest równoznaczne z dobrowolnym i trwałym opuszczeniem danego lokalu, a jak wynika z akt sprawy, skarżący takich działań nie podejmował. W przypadku skarżącego nie ma mowy o jego stałym zamieszkiwaniu w miejscu pobytu stałego, co obligowało organy meldunkowe do usunięcia fikcji meldunkowej, jaka w stosunku do niego zaistniała. W skardze na powyższą decyzję L. H. wniósł o jej uchylenie, zarzucając decyzji naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez uznanie, że obywatel opuścił miejsce stałego pobytu w sposób dobrowolny i trwały. Zdaniem skarżącego bezprawne postępowanie innych lokatorów, zmierzające do wyrzucenia go z lokalu nie mogą być sankcjonowane w decyzji o jego wymeldowaniu. Dodał, że przed Sądem Rejonowym toczy się z jego powództwa postępowanie o przywrócenie utraconego posiadania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że w postępowaniu o przywrócenie naruszonego posiadania została wyznaczona rozprawa na marzec bieżącego roku. Dodał, że skarżący pracując za granicą mieszka w hostelach, ale zdarzało się , że również wynajmował mieszkanie, przy czym było to warunkiem otrzymania zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W świetle zarzutów w niej podniesionych punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości procedowania przez organy administracji jak i wydanych w toku postępowania aktów administracyjnych stanowić winna wykładnia art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (Dz.U j.t. z 2015r. poz. 388), który w dacie orzekania przez organy administracji stanowił, iż organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Sąd zwraca uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. Zauważyć jednak należy, że ustalenie stanu przebywania na stałe w danym lokalu nie wyłącza możliwości przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, co nie upoważnia jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zachowującym nadal aktualność (por. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex nr 49415) stosowne ustalenia winny się koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Co istotne, takie ustalenia muszą być dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez kodeks postępowania administracyjnego, przy czym organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania, w ocenie Sądu, rodzi wątpliwość w zakresie prawidłowości ustaleń dotyczących trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącego. Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala, zdaniem Sądu, przyjąć, iż w/w opuścił definitywnie przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały w rozumieniu art. 35 cytowanego aktu normatywnego. Wskazać bowiem należy, że organy ustalenia w zakresie przesłanek prawnych istotnych dla sprawy, oparły w całości na wyjaśnieniach uczestniczki postępowania natomiast błędnie zinterpretowały wyjaśnienia skarżącego. Na podstawie dowodów zebranych w sprawie nie sposób ustalić, że skarżący opuścił lokal dobrowolnie i trwale. Przede wszystkim zauważyć należy, że organy w żaden sposób nie wykazały, że na etapie prowadzonego postępowania na skutek wniosku A. H. z maja 2016 roku pojawiły się nowe fakty, które pozwalałyby na poczynienie nowych ustaleń w stosunku do poprzednio prowadzonego postępowania, które zakończyło się decyzją z dnia 3 marca 2015 roku odmawiającą wymeldowania skarżącego z lokalu nr [...] przy ul. R. [...] w G. Nadal bowiem skarżący w lokalu tym nie mieszka, przebywa w nim sporadycznie i wynika to tak samo - jak w poprzednim postępowaniu o wymeldowanie – z konieczności przebywania za granicą gdzie otrzymał zasiłek dla bezrobotnych i gdzie co do zasady nadal poszukuje pracy oraz z konfliktu małżeńskiego między stronami. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że opuszczenia lokalu w związku z awanturami rodzinnymi nie można uznać za dobrowolne, a w sytuacji gdy pobyt za granicą wiąże się z czasowym zarobkowaniem lub poszukiwaniem pracy bez potwierdzenia jakimikolwiek dowodami, że pobyt ten ma charakter stały, nie może być uznane za opuszczenie trwałe. Zwłaszcza, że z powołanych przez organ odwoławczy wyjaśnień skarżącego wynika, że gdy poszukiwania pracy zakończą się negatywnie wróci na stałe do kraju. Wyjaśnić ponadto należy, że toczące się z powództwa L. H. postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania wskazuje również na chęć wykazania przez niego braku dobrowolności opuszczenia lokalu. Jakkolwiek wystąpienie z takim powództwem nie zwalnia organu od obowiązku prowadzenia samodzielnego postępowania nakierowanego na ustalenie, jaki charakter ma opuszczenie lokalu, to jednak, w stanie faktycznym sprawy, materiał dowodowy nie dał podstawy do oceny prawnej jakiej dokonały organy administracji. Reasumując stwierdzić należy, że organy nie wyjaśniając w sposób prawidłowy istotnej dla niniejszej sprawy przesłanki tj. charakteru opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W reasumpcji należało zaskarżone rozstrzygnięcie jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wyeliminować z obrotu prawnego. Stąd też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 507 ze zm.). Na zasądzoną przez Sąd kwotę 580 złotych składa się kwota 100 złotych tytułem wpisu od skargi, kwota 480 złotych tytułem wynagrodzenia dla pełnomocnika z wyboru. W dalszym toku postępowania organy winny uwzględnić w/w rozważania koncentrujące się wokół prawidłowości postępowania dowodowego stanowiącego podstawę wydania poprawnego rozstrzygnięcia administracyjnego.