III SA/Gd 1097/20
WyrokWSA w Gdańsku2021-04-20
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Krzysztof Przasnyski, Ewa Wojtynowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo odmówił odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika za nieuzupełnienie zgłoszenia SENT o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji, mimo że przewoźnik posiadał wymagane dokumenty i mógł być wprowadzony w błąd przez konstrukcję formularza?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wadliwie zinterpretował przepisy dotyczące odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Sąd stwierdził, że w okolicznościach sprawy, gdzie przewoźnik posiadał wymagane dokumenty, a błąd w zgłoszeniu mógł wynikać z nieprecyzyjnej konstrukcji formularza SENT, należało odstąpić od nałożenia kary ze względu na interes publiczny i ważny interes przewoźnika. Odmowa odstąpienia od kary naruszała zasady sprawiedliwości społecznej, zaufania do organów państwa oraz proporcjonalności kary.Stan faktyczny
Funkcjonariusze celno-skarbowi zatrzymali pojazd przewożący benzynę, stwierdzając, że zgłoszenie w systemie SENT nie zostało uzupełnione o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji. Pomimo posiadania przez kierowcę zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne i twierdzeń strony o nieobowiązkowości tego pola w formularzu, organy nałożyły karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. Po wielokrotnych postępowaniach i uchyleniach decyzji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał karę w mocy, uznając, że nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od jej nałożenia. Strona wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi B.N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z niewykonaniem przez przewoźnika obowiązku wynikającego z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.) dalej O.p. oraz art. 5 ust. 4 pkt 1, art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 859 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B.N. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" B.N., od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno- Skarbowego z dnia [...] 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
W dniu 3 sierpnia 2017 r. na drodze publicznej w miejscowości G. funkcjonariusze służby celno- skarbowej zatrzymali środek transportu o nr rej. [...]. W wyniku kontroli ustalono, że przewóz towaru w postaci benzyny bezołowiowej (pozycja CN:2710), w ilości 32.000 l., odbywał się wg numeru zgłoszenia [...].
W konsekwencji sprawdzenia ww. zgłoszenia stwierdzono, że przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia
9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U.
z 2017 r. poz. 708 ze zm.), tj. o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji
w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm.) dalej u.t.d.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno- Skarbowego (dalej Naczelnik, organ pierwszej instancji) wszczął wobec B.N. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" B.N. (dalej strona, skarżący), jako przewoźnika przedmiotowego towaru, postępowanie w sprawie naruszenia przepisów ustawy o SENT.
W piśmie z dnia 25 września 2017 r. strona podała, iż nie dokonała uzupełnienia zgłoszenia o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji
w rozumieniu przepisów u.t.d., ale kierujący pojazdem posiadał w trakcie przewozu zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne. Strona uznała, że skoro
w systemie zgłoszeń SENT nie pojawiła się informacja odnośnie braków wypełnionego zgłoszenia to oznaczało, że zgłoszenie było kompletne i prawidłowo wypełnione.
Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] 2017 r. o numerze [...] nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 5.000 zł za naruszenie polegające na nieuzupełnieniu zgłoszenia o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów u.t.d.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej Dyrektor Izby, organ odwoławczy) decyzją znak [...] z dnia [...] 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Wyrokiem z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 359/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby, uznając ten organ za niewłaściwy w sprawie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ drugiej instancji w szczególności wskazał na konieczność zebrania i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, na okoliczność ewentualnego zaistnienia przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Naczelnik [...] Urzędu Celno- Skarbowego decyzją z dnia [...] 2019 r. nr [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za naruszenie polegające na nieuzupełnieniu zgłoszenia o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów u.t.d., wskazując w uzasadnieniu między innymi na brak zaistnienia okoliczności umożliwiających odstąpienie od wymierzenia kary.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w konsekwencji rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] 2019 r. nr [...] uchylił decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego z dnia [...] 2019 r nr [...] do ponownego rozpatrzenia, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał na zasadność przeprowadzenia postępowania mającego za przedmiot analizę przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika.
Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji zgromadził materiał dowodowy odzwierciedlający kondycję finansową strony w tym osiągane dochody za lata 2017 i 2018.
Na podstawie danych uzyskanych z dostępnych systemów ustalono ilość posiadanych pojazdów samochodowych, wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej oraz ilość wykonywanych przewozów w aspekcie obowiązków wynikających z ustawy o SENT.
W następstwie analizy zebranego materiału dowodowego, organ pierwszej instancji nie dopatrzył się przesłanek uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary, zarówno ze względu na ważny interes przewoźnika jak i interes publiczny. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] 2020 r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno - Skarbowego nałożył karę pieniężną w wysokości 5.000 zł w związku z niewykonaniem przez przewoźnika obowiązku wynikającego z art. 22 ust.2 ustawy o SENT nieuzupełnieniem zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust.4 pkt 6 ww. ustawy.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, decyzją z [...] 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego.
Zdaniem Dyrektora Izby, na podstawie obowiązujących przepisów intertemporalnych, które wprowadzano w związku ze zmianami ustawy, do stanu faktycznego sprawy należy stosować przepisy w brzmieniu obowiązującym z dnia kontroli przewozu drogowego. Stąd też w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r. poz 708 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że system teleinformatyczny stworzony na potrzeby dokonywania zgłoszeń SENT, pełni funkcję uniwersalną, przeznaczoną dla wszystkich zainteresowanych. Został przystosowany zarówno dla przewoźników posiadających stosowne "zezwolenia" (zaświadczenia lub licencje) jak i tych, do których przepisy u.t.d. nie mają zastosowania. Z tych to względów brak uzupełnienia rubryki dotyczącej wskazania numeru zezwolenia nie może komunikować użytkownikowi błędu i skutkować odrzuceniem zgłoszenia. System został tak skonstruowany, aby dać możliwość uzupełnienia formularza, zarówno przez podmioty posiadające jak i te nieposiadające zezwolenia (zaświadczenia lub licencje), o którym mowa art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy.
Wbrew stanowisku strony, system informatyczny obsługujący operacje
i kontrolujący formalną poprawność procedury zgłoszeniowej nie odrzuca niekompletnych i niewypełnionych zgłoszeń, ponieważ rubrykę dotyczącą wpisania numeru zezwolenia należało wypełniać obligatoryjnie tylko w sytuacji posiadania stosownego zaświadczenia lub licencji.
Dyrektor Izby odnotował, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej uwarunkowane ważnym interesem przewoźnika czy też interesem publicznym. Wskazał także, że strona pomimo wielokrotnego wezwania do przedłożenia wszelkich dowodów odzwierciedlających sytuację ekonomiczną, nie wykazała w tym zakresie aktywności dowodowej.
W konsekwencji organy dokonały analizy finansowej strony na podstawie dostępnych danych. Z przedłożonych deklaracji podatkowych w Urzędzie Skarbowym wynika, że przychód strony z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2017 r. wyniósł 34.243.300,80 zł, a w 2018 r. wyniósł 37.261.064.10 zł, co stanowiło około 9% wzrostu w stosunku do roku 2017. Dochód strony w 2017 r. wyniósł 1.003.156,00 zł a w 2018 r. wyniósł 758.304,99 zł, co potwierdzało, że strona poniosła większe koszty w roku 2018, nie powodując zachwiania sytuacji finansowej. Ponadto organ korzystając z dostępnych systemów (baza CEPiK) stwierdził, że na dzień kontroli tj. 3 sierpnia 2017 r. i na dzień zapytania do przedmiotowej bazy tj. 19 marca 2020 r. skarżący była właścicielem 2 cystern drogowych, 1 naczepy cysterny, 1 samochodu ciężarowego, 1 ciągnika siodłowego, 4 samochodów osobowych,
1 przyczepy lekkiej oraz współwłaścicielem samochodu osobowego. Na podstawie danych zawartych w systemie SENT, przeliczono ilość wykonywanych przewozów przez przedsiębiorstwo skarżącego w przedziale czasowym od 18 kwietnia 2017 r. (dzień wejścia w życie ustawy o SENT) do 19 marca 2020 r. (przyjęty przez organ dzień graniczny). Ustalono wykonanie 1293 przewozów.
Uznano, iż przedstawiona sytuacja finansowa, posiadane mienie ruchome,
a także aktywność na rynku transportowym dają pewność kontynuacji prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej, a zapłata kary pieniężnej nie wpłynie na kondycję finansową przedsiębiorstwa. Okoliczności tej nie zmienia zaistnienie zagrożenia epidemiologicznego spowodowanego skutkami Covid-19, w sytuacji gdy strona nie przedstawiła żadnej dokumentacji potwierdzającej spadek obrotu w roku 2020.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia interesu publicznego, organ odwoławczy podkreślił, że ustawodawca w ramach podjętych działań osłonowych, kierując się interesem publicznym przewidziałby z pewnością regulację prawną, która umożliwiłaby odstąpienie od wymiaru kary pieniężnej wobec wszystkich zainteresowanych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej p.p.s.a., skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dwóch dokumentów załączonych do skargi.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu strona skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 120 O.p. poprzez przyjęcie jako podstawy prawnej, w tej sprawie, przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
z brzmieniu pierwotnym tj. z dnia 9 marca 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 708), podczas gdy ustawa była wielokrotnie zmieniana, a przepisy ustawy obecnie obowiązującej są "korzystniejsze dla skarżącego";
b) art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 183, art. 187 O.p.:
- poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, w szczególności pozyskania informacji o spadku obrotów w przedsiębiorstwie skarżącego, a zatem i pogorszeniu jego sytuacji finansowej w związku z lockdownem COVID-19;
- tym samym niewyjaśnienie w całości stanu faktycznego sprawy, a w szczególności wcześniej zgłaszanego zarzutu nierozpatrzenia możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;
c) oparcie decyzji na protokole kontroli nr [...] z kontroli przewozu towarów z 3 sierpnia 2017 r., ukierunkowanego na nałożenie zamknięć urzędowych, co pozostaje w sprzeczności z treścią postanowienia, o wszczęciu postępowania z 29 sierpnia 2017 roku.
2. skutkiem błędnego zastosowania wskazanych wyżej przepisów postępowania naruszenie przepisu art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust.3 ustawy o SENT poprzez jego niezastosowanie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje:
Skarga B.N. okazała się zasadna.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów w wersji obowiązującej w dniu kontroli, tj. 3 sierpnia 2017r. (Dz. U. 2017 r. poz. 708), dalej ustawa o SENT.
Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru,
o którym mowa w ust. 1 (tj. przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju), przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o:
1) dane przewoźnika obejmujące:
a) imię i nazwisko albo nazwę,
b) adres zamieszkania albo siedziby;
2) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej;
3) numery rejestracyjne środka transportu;
4) datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru;
5) planowaną datę zakończenia przewozu towaru;
6) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy
z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935
i 1948), o ile są wymagane;
7) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju;
8) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.
Zgodnie zaś z art. 22 ust. 2 ustawy o SENT, w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.
Jak wynika z niespornego stanu faktycznego sprawy, zgłoszenie w części dot. numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji pozostało niewypełnione,
a w stosunku do badanego przewozu realizowanego kontrolowanym środkiem transportu było wymagane.
Odnosząc zatem przytoczone regulacje do stanu faktycznego sprawy zauważyć należy, że treść cytowanych przepisów obligowała organy do nałożenia na skarżącego kary w kwocie 5.000 zł na podstawie przepisu art. 22 ust. 2 ustawy
o SENT. Brzmienie przepisu wskazuje, że zarówno wydanie decyzji nakładającej karę jak i jej wysokość, nie zależą od uznania organu, bowiem w przepisie tym wyraźnie wskazano "nakłada się karę". Nadto nakładając karę, organ nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których przewoźnik nie wpisał wymaganych danych do zgłoszenia, bowiem nie jest ona uzależniona od wystąpienia przesłanki winy.
W związku z powyższym Sąd uznał, że stan faktyczny, prawidłowo ustalony przez organ w zakresie przesłanek z art. 22 ust. 2 ustawy o SENT, dawał podstawy do zastosowania tego przepisu.
W sprawie istotne znaczenie ma jednak możliwość odstąpienia od nałożenia kary przewidziana przez ustawodawcę w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, który stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Ostatni powołany przepis stanowi zaś, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1) nie stanowi pomocy publicznej albo
2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych
w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
W tym zakresie organy obu instancji w uzasadnieniach swych decyzji uznały, że w sprawie nie wystąpił ani ważny interes przewoźnika, ani ważny interes publiczny.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, stanowiska organów celnych nie podziela.
Zauważyć bowiem należy, że nieuzupełnienie zgłoszenia przewozu o numer zaświadczenia (w sytuacji, gdy przewoźnik posiadał nr zaświadczenia przy sobie i został on okazana podczas kontroli) uzasadnia odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny, zwłaszcza jeśli zważy się na treść art. 121 § 1 O.p., zgodnie z którym postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że pojęcie interesu publicznego winno być wykładane z uwzględnieniem wartości takich jak sprawiedliwość, zaufanie do organów państwa.
Natomiast strona twierdziła, że niewypełnienie pola przeznaczonego na numer zezwolenia, zaświadczenia czy licencji było spowodowane faktem, że było to pole nieobowiązkowe. W przekonaniu tym upewnił ją fakt, że możliwe było zamknięcie formularza SENT bez uzupełnienia tego pola.
Organy nie kwestionowały, że opisana przez skarżącego sytuacja mogła mieć miejsce. Argumentowały, że niewpisanie przez przewoźnika w zgłoszeniu numer zezwolenia, zaświadczenia czy licencji nie wpływało na możliwość zamknięcia zgłoszenia, gdyż - jak wynika z zapisów ustawy o SENT - nie zawsze takie dokumenty będą wymagane.
W ocenie Sądu nie istniała, żadna inna przyczyna niewpisania przez przewoźnika do zgłoszenia SENT numeru licencji, którą rzeczywiście posiadał,
w sytuacji, gdy brak ten narażał go na dotkliwe konsekwencje finansowe,
a zaniechanie takie nie mogło przynieść żadnych nieuprawnionych korzyści. Działanie takie byłoby oczywiście sprzeczne z interesem każdego racjonalnie działającego podmiotu.
Wskazywana przez stronę okoliczność w połączeniu z faktem zmiany opisu formularza przez ustawodawcę od 4 października 2017r., a więc już po kontroli, prowadzi do wniosku, że wartości takie jak sprawiedliwość i zaufanie do organów wskazują na konieczność odstąpienia od nałożenia kary. To bowiem organy państwowe, a nie użytkownicy, są odpowiedzialne za prawidłowe opracowanie
i funkcjonowanie systemu tj. takie, które nie będzie stanowiło pułapki dla uczciwych przedsiębiorców. Natomiast nieskorzystanie z możliwości odstąpienia od wymierzenia kary wskazuje, że mimo, iż początkowy brak precyzji formularza był spowodowany wadliwą konstrukcją formularza czyli działaniem ustawodawcy, to już negatywne skutki tego braku precyzji zostały w całości przerzucone na przewoźnika.
Powyższe skutkuje naruszeniem przez organ art. 22 ust. 3 ustawy o SENT przez wadliwą wykładnię powołanego przepisu, a także art. 121 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów i art. 120 O.p. stanowiącego, że organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Przez tę dyrektywę należy bowiem rozumieć, że organy w swym działaniu stosują prawo w jego całokształcie, a nie że co prawda ich działanie znajduje oparcie
w przepisach, ale stosują tylko normy o charakterze profiskalnym, pomijając regulacje korzystne dla strony.
Zdaniem Sądu, interes adresatów norm prawnych wymaga, aby reakcja Państwa na popełnione przez nich uchybienia była adekwatna do owego uchybienia, innymi słowy, aby była do niego proporcjonalna.
Zasada proporcjonalności wywodzona jest z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Wynika z niej nakaz użycia jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Oznacza to, że organy państwa mają osiągać cel, który służy społeczeństwu, jak najmniejszym jego oraz poszczególnych jednostek kosztem, a surowość kary wymierzonej przez organ administracyjny nie może być nieproporcjonalna do przewinienia, którego kara dotyczy. Wymóg stosowania zasady proporcjonalności powinien być traktowany jako kolejny argument przemawiający za tym, aby nakładać kary pieniężne na podstawie przepisów ustawy o SENT (tj. nie korzystając z możliwości odstąpienia od ich wymierzenia) tylko wówczas, gdy naruszenie przez określony podmiot obowiązków nałożonych przez racjonalnego ustawodawcę ma charakter na tyle istotny, że może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu Państwa lub powstaniem innych niekorzystnych,
a istotnych następstw. Zdaniem Sądu, nakładanie znacznych kar pieniężnych
(w niniejszej sprawie 5.000 zł) na podstawie przepisów ustawy o SENT w związku
z uchybieniem formalnym podmiotu, który działał w usprawiedliwionym okolicznościami przekonaniu, że prawidłowo wypełnia swe obowiązki w zakresie SENT narusza tę zasadę. Owymi okolicznościami w ocenie Sądu są treść formularza zamieszczonego wszak przez organy Państwa i możliwość jego zamknięcia pomimo niewypełnienia nr. licencji w sytuacji, gdy niewypełnienie innych pól na takie zamknięcie nie pozwalało.
Wreszcie organy powinny były uwzględnić, że ustawa o SENT weszła w życie 18 kwietnia 2017 r., z wyjątkiem przepisów dotyczących nakładania na podmioty kar pieniężnych i mandatów, które zaczęły obowiązywać z dniem 1 maja 2017 r. Kontrola drogowa w sprawie miała zaś miejsce 3 sierpnia 2017r. Dla adresatów powyższego aktu prawnego, w tym skarżącego, rozwiązania w niej przyjęte stanowiły oczywistą nowość. Rejestracja transportu następuje w elektronicznym systemie, zatem również program komputerowy obsługujący system SENT wymagał od przewoźników zdobycia pewnego doświadczenia, co do stosowania go w praktyce prowadzonej działalności. Gdy nowym regulacjom prawnym towarzyszy uruchomienie programu komputerowego, np. w postaci określonego graficznego formularza elektronicznego, to powinien on zawierać oznaczenia rubryk podlegających wypełnieniu przez przewoźnika w taki sposób, aby nie rodziły żadnych wątpliwości, a w sytuacji, gdy ustawa przewiduje obligatoryjne podanie określonych danych, niewypełnienie określonego pola z obowiązkowymi danymi nie powinno pozwolić na zamknięcie dokumentu elektronicznego z informacją o kompletności statusu zgłoszenia (por. wyrok WSA w Krakowie z 17 września 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 734/18).
Sąd miał na uwadze interpretację pojęć "interes publiczny" i "ważny interes strony", dokonaną z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120 oraz art.121 §1 Op. Czyniąc to uwzględnił podane przez skarżącego okoliczności niedochowania obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o nr licencji przed rozpoczęciem przewozu, ocenił okoliczności rozpoznawanej sprawy w świetle podstawowych zasad i wartości demokratycznego państwa prawa i zasady sprawiedliwości społecznej oraz celu wprowadzenia w ustawie o SENT kar pieniężnych. Zważył, czy w interesie publicznym leży nakładanie wielotysięcznych kar pieniężnych na podmioty, które dopuściły się wyłącznie uchybień formalnych związanych z naruszeniem obowiązków przewidzianych w ustawie o SENT, skoro nie doszło ani nawet potencjalnie nie mogło dojść do uszczuplenia dochodów budżetu Państwa. Uwzględnił fakt, że nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w okolicznościach sprawy nie realizuje celu ustawy o SENT, którym jest walka z nadużyciami podatkowymi i szarą strefą, a nie generowanie wyłącznie doraźnych dochodów budżetowych. Wreszcie wziął pod uwagę, że wymierzona kara pieniężna narusza zasadę proporcjonalności wywodzoną z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu.
W interesie publicznym jest bowiem budowanie u adresatów norm prawnych zaufania do organów państwa, a ewentualne błędy w funkcjonowaniu programu komputerowego do obsługi systemu SENT nie powinny powodować u skarżącego - zobowiązanego do korzystania z takiego programu – negatywnych konsekwencji prawnych i finansowych.
Również ważny interes strony wymaga, aby represja, z jaką spotyka się ze strony Państwa była proporcjonalna do popełnionego naruszenia porządku prawnego, a które w przedmiotowej sprawie było wręcz marginalne i zupełnie nieistotne.
Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 18 maja 2020 r. o sygn.
II GSK 220/20, gdzie stwierdził, że "przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny, należy bowiem również uwzględnić, czy podmiot odpowiedzialny za naruszenie prowadził działalność zgodną z prawem i czy w związku z tym naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków. Nie jest bowiem w interesie publicznym działanie organów polegające na nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a dokonały jedynie nieistotnych (z punktu widzenia również podatkowego) omyłek czy błędów w zgłoszeniu SENT (por. wyrok NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 1133/19, wyrok WSA we Wrocławiu z 6 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 423/18). Takie działanie organów nie powodowałoby budowania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a także mogłoby stanowić nadmierny legalizm." Dalej Sąd stwierdził, że "nie ma interesu publicznego w tym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, jeżeli uchybienia te nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa w postaci możliwości uszczuplenia dochodów budżetowych i zostały usunięte w całości lub w znacznej części w toku kontroli (por. wyrok WSA w Krakowie z 11 września 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 450/19).
Powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd orzekający
w pełni podziela i przyjmuje za własny.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło