III SA/Gd 1101/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca A. R. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni oświadczyła, że zarabia najniższą pensję krajową i ma na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci. Żyje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swymi rodzicami, którzy także nie posiadają dostatecznych środków finansowych. Wysokość stałych miesięcznych zobowiązań i wydatków wnioskodawczyni wyliczyła na kwotę 3630 zł, zaliczając do nich koszty wyżywienia, środków czystości, telefonu, utrzymania mieszkania, energii elektrycznej, telewizji, internetu, zajęć dodatkowych i wydatków szkolnych dzieci, telefonów dzieci, utrzymania samochodu, w tym paliwa, odzieży, obuwia, leków i wizyt lekarskich dzieci, leków i leczenia rodziców wnioskodawczyni. Łączny dochód netto osób pozostających z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawczyni określiła na 4590 zł, w tym wynagrodzenie własne za pracę – 1360 zł, alimenty na dzieci – 900 zł, świadczenia emerytalne rodziców – 1560 zł i 770 zł. We wniosku nadto oświadczono, że wnioskodawczyni jest właścicielem samochodu osobowego o wartości 8600 zł, zaś rodzice wnioskodawczyni są właścicielami mieszkania o wartości 140.000 zł oraz samochodu o wartości 10.000 zł. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, że zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym oznacza, że ciężar kosztów w tym zakresie poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też, stanowiąca pomoc państwa instytucja przyznania prawa pomocy, powinna być stosowana wobec osób ubogich, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną (osób bez dochodów lub o najniższych dochodach, nie posiadających żadnego majątku). Mając na względzie z jednej strony aktualną sytuację materialną wnioskodawczyni przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, z drugiej zaś strony wysokość kosztów sądowych stwierdzić należy, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. W przedstawionych przez wnioskodawczynię okolicznościach stwierdzić należy, że obecna sytuacja materialna jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie należy do wyjątkowo trudnych. Skarżąca oraz jej dzieci i rodzice mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek ruchomy w postaci samochodu osobowego, a rodzice wnioskodawczyni posiadają majątek nieruchomy (mieszkanie) i samochód. Ich sytuacja finansowa jest stabilna, wnioskodawczyni osiąga bowiem dochody z wynagrodzenia za pracę, wypłacane są jej alimenty na dzieci, zaś rodzice skarżącej utrzymują się ze świadczeń emerytalnych. Łączny dochód rodziny przekracza o niemal 1000 zł wykazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy stałe zobowiązania i wydatki na utrzymanie kształtujące się na poziomie ok. 3600 zł. Wnioskodawczyni ma zatem możliwość zaoszczędzenia środków finansowych na pokrycie kosztów wszczętego przez siebie postępowania sądowego. Jako podstawę do ustalenia sytuacji materialnej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, należy przyjąć sumę dochodów uzyskiwanych przez wszystkie osoby pozostające we wspólnym z wnioskodawczynią gospodarstwie domowym. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że skarżąca nie wykazała istnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , orzeczono jak na wstępie.