III SA/Gd 1101/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 4 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia 26 sierpnia 2016 r. Prezydent Miasta na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) po wznowieniu postępowania uchylił decyzję własną z dnia 27 lutego 2012 r., nr [...] w sprawie rejestracji pojazdu marki S. nr nadwozia [...], rok produkcji 2008, nr rej. [...] oraz odmówił A.R. zarejestrowania ww. pojazdu. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 14 lutego 2012 r. A. R. złożyła wniosek o pierwszą rejestrację pojazdu marki S., numer nadwozia [...], rok produkcji 2008, zarejestrowanego wcześniej na terenie H.. Do wniosku załączyła umowę kupna pojazdu z dnia 7 lutego 2012r., [...] dowód rejestracyjny i dokument potwierdzający zapłatę akcyzy z dnia 14 lutego 2012 r.. W związku z powyższym wydano wnioskodawczyni zalegalizowane tablice rejestracyjne o nr [...]. W dniu 27 lutego 2012 r. Prezydent Miasta zarejestrował pojazd marki S. i wydał A. R. stały dowód rejestracyjny serii i numer [...]. W dniu 1 czerwca 2016 r. wpłynął wniosek Prokuratury Rejonowej o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o rejestracji ww. pojazdu. Do wniosku dołączono odpis postanowienia z dnia 30 września 2015 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie dokonanego w nieustalonym miejscu nie później niż do dnia 26 lutego 2015 r. podrobienia lub przerobienia znaków identyfikacyjnych pojazdu samochodowego marki S. o nr rej. [...] tj. o czyn z art. 306 k.k., sygn. sprawy 2Ds. [...]. W toku śledztwa ustalono, że przedmiotowy pojazd posiada niefabryczne oznaczenie VIN co potwierdziła również opinia badań mechanoskopijnych z dnia 7 lipca 2015 r. oraz podrobione dokumenty rejestracyjne. Na podstawie pierwotnego oznakowania VIN ustalono, że samochód pochodzi z przestępstwa kradzieży dokonanego na terenie Hiszpanii w dniu 31 października 2011r. Podrobione zostały również hiszpańskie dokumenty rejestracyjne, które następnie zostały przedłożone do wniosku o pierwszą rejestrację pojazdu. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. R. zarzucając naruszenie art. 9, art. 10 oraz art. 86, art. 89 i 73 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a, naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., oraz naruszenie art. 100 § 1 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową pod sygn. akt 2 Ds. [...] oraz o zawieszenie postępowania i zwrócenie się przez organ do Sądu lub wyznaczenie w tym celu skarżącej stosownego terminu o wydanie orzeczenia wstępnego. Decyzją z dnia 4 października 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy cytowanej wyżej ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Przepisy tego aktu określają zasady rejestracji pojazdów samochodowych i dopuszczenie ich do ruchu. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, właściwy organ administracji publicznej dokonuje rejestracji pojazdu na wniosek właściciela, który zgodnie z art. 72 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów, zobowiązany jest dołączyć do wniosku następujące - w przypadku przedmiotowego pojazdu - dokumenty: dowód własności pojazdu, kartę pojazdu, jeżeli była wydana, dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowód rejestracyjny pojazdu lub inny dokument wydany przez właściwy organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederację Szwajcarską lub państwo członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, potwierdzający W wykonanie oraz termin ważności badania technicznego, 5. tablice (tablicę) rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany. A zatem osoba, na rzecz której rejestruje się pojazd, powinna udokumentować swoje prawa własności do tego pojazdu. Zarejestrowany może być bowiem jedynie pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności. Organy administracji dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą natomiast ani kreować, ani korygować tych stosunków. Ustalenia w przedmiocie istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych (art. 189 k.p.c.). W tej sytuacji, gdy wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu. Jednocześnie organ podkreślił, że w orzecznictwie NSA akcentuje się, że dokument potwierdzający własność pojazdu musi być prawdziwy nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, lecz także zgodny ze stanem faktycznym. Dokumentem własności musi więc być dokument przenoszący w konkretnej sytuacji prawo własności. Za prawdziwy dokument uważa się dokument, który nie budzi wątpliwości co do tego, iż posiada trzy następujące cechy brane łącznie: a) został wystawiony przez osobę lub instytucję, która powinna go wystawić, b) treść dokumentu odpowiada rzeczywistości, c) dokument posiada treść niezmienioną tj. tę którą nadał mu wystawca. Odnosząc się do kwestii, która wyłoniła się w toku postępowania, a mianowicie niefabrycznego numeru VIN oraz podrobionych dokumentów rejestracyjnych będących podstawą pierwszego wniosku o rejestrację pojazdu, organ wskazał, iż istotą postępowania w sprawie rejestracji pojazdu nie może być ingerowanie w prawa właścicielskie pojazdu, gdyż ta sfera leży w wyłącznej kompetencji sądów powszechnych. W sytuacji zatem kiedy wnioskodawca nie przedstawiłby bezspornych dowodów własności pojazdu bądź wszystkich dokumentów potwierdzających fakt przeniesienia prawa własności pojazdu, organ administracji obowiązany byłby odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu. Organy administracji publicznej nie mogą bowiem domniemywać istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego, gdyż kwestie te należą wyłącznie do kompetencji sądu powszechnego. Prawomocny wyrok sądu powszechnego stwierdzający nabycie własności pojazdu przez odwołującego miałby zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie i skutkowałby koniecznością ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji. Z treści odwołania wynika jednak, że postępowanie sądowe nie zostało wszczęte. Skarżąca nie może oczekiwać, że postępowanie takie zostanie zainicjowane przez organ administracji publicznej, lub też, że organ zobowiąże do tego skarżącą. Decyzja o wniesieniu stosownego powództwa leży tylko i wyłącznie w gestii posiadacza pojazdu. Stąd też nie było podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania, albowiem aktualnie nie toczy się żadne inne postępowanie, którego wynik mógłby mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Rola organu administracji publicznej zostaje ograniczona do dokonania wszechstronnej oceny, na mocy art. 7 i 77 k.p.a., czy w świetle przedstawionych dowodów, osoba, która wniosła o dokonanie rejestracji jest właścicielem pojazdu i czy przedstawione dowody są wystarczające do pozytywnego rozpatrzenia sprawy. W orzecznictwie akcentuje się, że dokument potwierdzający własność pojazdu musi być prawdziwy nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, lecz także zgodny ze stanem faktycznym. Dokumentem własności musi więc być dokument przenoszący w konkretnej sytuacji prawo własności. W sytuacji, w której dokumenty rejestracyjne są podrobione, co skutkowało uchyleniem decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i odmowie rejestracji, dowodem przeniesienia własności pojazdu na rzecz odwołującego się mógłby być prawomocny wyrok sądu powszechnego. Na jego podstawie organ administracji mógłby dokonać rejestracji pojazdu. Skargę do Sądu wniosła A. R. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie na podstawie art. 145 a § 1 p.p.s.a. o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji w sposób wskazany przez Sąd tj. zastosowanie art. 100 § 1 k.p.a. oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i zawieszenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie przez organ II instancji art. 140 k.p.a. w zw. z art. 15 p.p.s.a. polegające na powieleniu przez organ argumentacji zawartej w decyzji organu I instancji bez wszechstronnego rozważenia zarzutów zawartych w odwołaniu oraz bez czynienia w tym zakresie ustaleń własnych i poparcia ich stosownym wywodem prawnym. Organ II instancji w ogóle nie odniósł się do zarzutów skarżącej wskazanych w odwołaniu a dotyczących faktu przeprowadzenia postępowania bez jej udziału i z naruszeniem zasady informowania obywateli i udzielenia im niezbędnych wskazówek, informacji i pouczeń, - naruszenie art. 10 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. poprzez niezapewnienie właściwego udziału skarżącej we wznowionym postępowaniu tj: a) przesłaniu skarżącej zawiadomienia wraz ze stosownym postanowieniem o wznowieniu postępowania, b) powiadomienie skarżącej o prowadzonym postępowaniu i umożliwieniu jej zapoznania się z aktami postępowania i złożenia stosownych wyjaśnień i wniosków dowodowych, - naruszenie art. 86, art. 89, art. 73 w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez brak pouczenia skarżącej o możliwości zapoznania się z aktami postępowania i wyznaczenia jej stosownego terminu. Ponadto zdaniem skarżącej powinna zostać ona przesłuchana przez organ I instancji, co nie zostało uczynione, - naruszenie art. 100 § 1 k.p.a. oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i nie zawieszenie postępowania z uwagi na konieczność wydania rozstrzygnięcia wstępnego przez inny podmiot. Prawidłowe działanie organów administracji publicznej powinno polegać na zawieszeniu postępowania i samodzielnym wystąpieniu lub wystąpieniu przez stronę do odpowiedniego organu celem uzyskania orzeczenia prejudycjalnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 73 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5. W myśl art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym rejestracji dokonuje się między innymi na podstawie: 1. dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5, 2. karty pojazdu, jeżeli była wydana, 3. świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu - jeżeli są wymagane; 4. zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego; 5. dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany; 6. dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy; 6a. dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy lub pojazd rodzaju "samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec" (kategoria homologacyjna L7e) lub podrodzaj "czterokołowiec lekki" (kategoria homologacyjna L6e) został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w nadzwyczajnym trybie administracyjnym jakim jest tryb wznowienia postępowania. Podstawą prawną wznowienia postępowania stanowił art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Badając legalność postępowania wznowionego przez organ rejestrujący pojazdy samochodowe, należy przede wszystkim zauważyć, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Po uzyskaniu przez decyzję rejestrującą samochód marki S. z dnia 27 lutego 2012 r. przymiotu ostateczności okazało się bowiem, że numery identyfikacyjne nadwozia przedmiotowego samochodu są przerobione, a co za tym idzie pojazd ma wadę prawną. Organ wznawiając postępowanie na wniosek Prokuratora Rejonowego dysponował opinią Laboratorium Kryminalistycznego KWP w G. z dnia 7 lipca 2015 r. z której wynikało, że numer nadwozia VIN [...] nie jest oznaczeniem pierwotnym (oryginalnym). Powstał on w wyniku uprzedniego zeszlifowania numeru pierwotnego. Osoby, która usunęła oryginalne numery nadwozia pojazdu nie ustalono. Powyższe dowodzi, że dokumenty załączone przez skarżącą przy rejestracji nie odzwierciedlały rzeczywistych cech pojazdu, jako że przedstawiały jego obraz niezgodny z fabryczną numeracją istotnych części rejestrowanego pojazdu. W takim stanie rzeczy ostateczna decyzja administracyjna rejestrująca pojazd samochodowy na podstawie takich dowodów nie mogła pozostać w obrocie prawnym. Dane w dowodzie rejestracyjnym i umowie sprzedaży - odnośnie numerów identyfikacyjnych przedmiotowego pojazdu były niezgodne ze stanem rzeczywistym. Zatem koniecznym stało się uchylenie decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu oraz orzeczenie o odmowie jego rejestracji, ze względu na brak dokumentów, które zawierałyby w swej treści autentyczne, nadane przez producenta numery identyfikacyjne pojazdu. Wśród dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu wymienia się m.in. dowód własności pojazdu, a jeżeli pojazd był już zarejestrowany, także ostatni dowód rejestracyjny. Oba rodzaje dokumentów muszą być oryginalne i zgodne ze stanem rzeczywistym. Skoro numery identyfikacyjne nadwozia przedmiotowego samochodu zastały przerobione, to pojazd miał wadę prawną. Nie spełnił warunku określonego w art. 66 ust 3a pkt.1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym pojazd uczestniczący w ruchu powinien posiadać nadane przez producenta numer VIN albo numer nadwozia, podwozia lub ramy, z zastrzeżeniem przypadków w których decyzję o nadaniu cech identyfikacyjnych pojazdu wydaje starosta (art. 66a). W związku z powyższym na skutek wniosku Prokuratora Rejonowego wobec ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 27 lutego 2012 r., nr [...] o rejestracji na wniosek A.R. pojazdu marki S. o numerze VIN: [...] - decyzja ta została przez Prezydenta Miasta uchylona i jednocześnie odmówiono rejestracji tego pojazdu. W zaistniałej sytuacji Prezydent Miasta w sposób zasadny wydał postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zarejestrowania na wniosek A. R. samochodu osobowego marki S., albowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję ostateczną. Pozostawanie w obrocie prawnym wadliwej decyzji rejestracyjnej zagrażałoby pewności obrotu i podważałoby zaufanie do dokumentów urzędowych. Organy orzekające we wznowionym postępowaniu administracyjnym prawidłowo zastosowały dyspozycję art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., odmawiając rejestracji spornego samochodu. Słusznie bowiem wywiedziono w uzasadnieniach decyzji obu instancji, że dokumenty nieodzwierciedlające rzeczywistych cech pojazdu, a więc jego faktycznych numerów identyfikacyjnych, nie mogły stanowić podstawy do zarejestrowania samochodu - wobec niespełnienia warunku prawnego wskazanego w art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Dane o numerach identyfikacyjnych zawarte w dowodzie rejestracyjnym oraz dowodzie własności pojazdu winny odnosić się do numerów fabrycznych lub nadanych w sposób legalny, wobec przerobienia numerów nadwozia w sposób nielegalny, dotychczasową decyzję o zarejestrowaniu pojazdu należało uchylić i wydać decyzję o odmowie rejestracji przedmiotowego pojazdu. W razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków tj. nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Przy czym wymagane dokumenty muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, lecz także odpowiadać rzeczywistemu stanowi rzeczy, zaś w przedmiotowym przypadku, numer nadwozia został bez wątpienia sfałszowany. Ustalenia, co do istnienia lub nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych (art. 189 k.p.c.), natomiast organy administracji rejestrują pojazdy na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, co oznacza, że nie mogą ani kreować, ani korygować tych stosunków. Zarzut, iż postępowanie wznowieniowe powinno zostać zawieszone do czasu ustalenia prawa własności pojazdu w postępowaniu przed sądem powszechnym, a dopiero następnie po uzyskaniu przez stronę prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego, podjęte i zakończone wydaniem decyzji administracyjnej, jest całkowicie nietrafny bowiem rejestracja przedmiotowego pojazdu dokonana przez Prezydenta Miasta w świetle okoliczności, które wyszły na jaw po wydaniu decyzji o zarejestrowaniu, nie powinna mieć miejsca. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez organy art. 9 i 10 § 1 k.p.a. Wprawdzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uczyniło zadość art. 10 k.p.a., ale nie każde naruszenie tego przepisu skutkuje wadliwością wydanej decyzji. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a.. Takiego wywodu skarżąca nie przedstawiła, tym bardziej, że jak wynika z akt administracyjnych, w postanowieniu z dnia 2 czerwca 2016 r. Prezydent Miasta pouczył stronę o przysługującym jej zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Nadto wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru ww. postanowienia, z którego wynika, że zostało ono doręczone w dniu 7 czerwca 2016 r. w trybie art. 43 k.p.a. dorosłemu domownikowi – tj. matce skarżącej. Tym samym skarżącej umożliwiono zapoznanie się z zebranymi w sprawie dowodami i materiałami, zapewniając jednocześnie możliwość wypowiedzenia się, co do tych dowodów i materiałów. Po dacie wymienionej powyżej żadne dowody nie zostały w sprawie przeprowadzone. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.