III SA/Gd 113/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. sprawy ze skargi Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 13 grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w związku z przekroczeniem limitu punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego oddala skargę. Na wniosek [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji [...] Starosta [...] w dniu 11 grudnia 2006 r. wydał decyzję o skierowaniu E. P. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami. Decyzja została wydana w związku z przekroczeniem przez wymienionego ilości punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Decyzja ta stała się ostateczna. E. P. nie zdał egzaminu sprawdzającego, a Starosta [...] decyzją z dnia 16 lutego 2007 r. cofnął mu uprawnienia do kierowania pojazdami. W odwołaniu od decyzji E. P. wskazał m.in., że w lipcu 2006 r. poddał się szkoleniu w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w S. mając na celu zmniejszenie ilości punktów karnych, jakie zostały naliczone za wykroczenia drogowe. W dniu 11 września 2006 r. otrzymał z Sądu Rejonowego wezwanie do zapłacenia grzywny za wykroczenie, które miało miejsce w dniu 31 maja 2006 r. W konsekwencji przyznano mu dodatkowy 6 punktów karnych. Wobec przekonania, że wcześniej - po szkoleniu - odjęto mu punkty i nadal nie przekracza dopuszczalnej liczby punktów, był zaskoczony wnioskiem o skierowanie na sprawdzenie kwalifikacji. W piśmie z dnia 24 kwietnia 2007 r. podniósł, że procedura naliczania mu punktów karnych została zainicjowana przez Straż Gminną. Do pisma załączył mandat karny wystawiony za wykroczenie popełnione w dniu 23 czerwca 2005 r. Po rozpatrzeniu dowołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 21 maja 2007 r. uchyliło w całości decyzje Starosty z dnia 16 lutego 2007 r. powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2007 r. U 1/07 (Dz. U. Nr 53, poz. 359). W wyroku tym Trybunał stwierdził brak kompetencji straży miejskich/gminnych do używania urządzeń samoczynnie rejestrujących przekroczenie dozwolonej prędkości. W dalszym toku postępowania Starosta [...] decyzją z dnia 2 sierpnia 2007 r. ponownie cofnął E. P. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B. Strona odwołała się od tej decyzji. W dniu 10 września 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowiło przekazać pismo odwołującego się z dnia 24 kwietnia 2007 r., jako wniosek o wznowienie postępowania, organowi pierwszej instancji. Jednocześnie kolejnym postanowieniem Kolegium zawiesiło postępowanie odwoławcze w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty z dnia 11 grudnia 2006 r. Postanowieniem z dnia 15 października 2007 r. Starosta [...], w oparciu o art. 149 § 1 w związku z art. 145a k.p.a., wznowił postępowanie zgodnie z wytycznymi organu odwoławczego. Następnie Starosta wydał decyzję z dnia 7 listopada 2007 r., którą odmówił uchylenia swojej decyzji ostatecznej z dnia 11 grudnia 2006 r., W podstawie prawnej powołał się na art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145a k.p.a., art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.). W uzasadnieniu organ podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2007 r. nie może mieć bezpośredniego skutku dla orzeczeń kierujących na egzamin sprawdzający kwalifikacje do prowadzenia pojazdów. Decyzje takie są następstwem wniosku komendanta wojewódzkiego Policji, składanego w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na postawie art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Organ wydający decyzję nie jest uprawniony do oceny zasadności przyznania punktów, co może nastąpić wyłącznie w postępowaniu mandatowym. Wpisy o ukaraniu punktami E. P. nie zostały wzruszone, wobec czego organ nie znalazł podstaw do uchylenia swojej decyzji o skierowaniu na egzamin sprawdzający. Po rozpatrzeniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 13 grudnia 2007 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję oraz w pkt 2 uchyliło decyzję Starosty [...] z dnia 11 grudnia 2006 r. i odmówiło uwzględnienia wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 22 listopada 2006 r. o skierowanie E. P. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami samochodowymi, w związku przekroczeniem limitu punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy opisał przebieg postępowania, a następnie stwierdził, że wniosek [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 22 listopada 2006 r. obejmował wykroczenie z dnia 23 czerwca 2005 r., stwierdzone przy użyciu fotoradaru przez funkcjonariuszy Straży Gminnej w P. Uwzględniając to wykroczenie w chwili wniesienia wniosku stronie naliczono 26 punktów karnych. Już po egzaminie sprawdzającym nastąpiła taka zmiana stanu prawnego, która upoważniała kierowcę do żądania wznowienia postępowania w sprawie. Mianowicie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 marca 2007 r. U 1/07 stwierdził, że stanowiący postawę prawną działań straży gminnych przepis § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz ust. 2 w zakresie czynności wskazanych w § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego jest niezgodny z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1977 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji. Powyższe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie z dniem 28 marca 2007 r., natomiast wniosek zawierający żądanie wyeliminowania decyzji z dnia 11 grudnia 2006 r. został złożony w dniu 24 kwietnia 2007 r. Prawidłowo zatem wniosek skarżącego został zakwalifikowany jako żądanie wznowienia postępowania. W ocenie organu odwoławczego nie można zgodzić się z treścią rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, gdyż dowód potwierdzający popełnienie wykroczenia uzyskany w sposób niezgodny z prawem nie może wywołać ujemnych dla sprawcy skutków prawnych. Wprawdzie słuszny jest pogląd, że ani organy administracji ani też sądy administracyjne nie są uprawnione do oceny zasadności uznania przez działające w granicach przysługujących im uprawnień organy kontroli ruchu drogowego faktu, że kierowca przekroczył przepisy ruchu drogowego, to samo dotyczy prawidłowości zakwalifikowania wykroczenia i zastosowania w związku z wykroczeniem ilości punktów karnych, jednak zasada ta ma zastosowanie wyłącznie do takich działań organów kontroli ruchu drogowego, które podejmowane były w ramach przysługujących tym organom uprawnień. W rozpatrywanej sprawie działania Straży Gminnej nie dawały podstaw do naliczenia punktów karnych. Wykroczenie z dnia 23 czerwca 2005 r. stwierdzone zostało przez organ, którego kompetencje do badania prędkości pojazdów i nakładania mandatów karnych w związku z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie może być lekceważone przez żaden organ administracyjny. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożył Komendant Wojewódzki Policji [...]. Jego zdaniem powyższa decyzja organu odwoławczego narusza art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu Komendant podniósł, że organ nieprawidłowo zinterpretował wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2007 r. Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast jak wynika z § 4 ust. 1 powoływanego rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r., wpisu ostatecznego dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądów o warunkowym umorzeniu postępowania albo nakazami lub mandatami karnymi. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do wydanego prawomocnie wyroku sąd może przywrócić termin lub wznowić postępowanie, a w przypadku prawomocnego mandatu sąd może wydać postanowienie o jego uchyleniu. Punkty karne są integralną częścią zarówno postępowania mandatowego jak i przed sądem w związku z popełnionym wykroczeniem lub przestępstwem drogowym i nie jest dopuszczalne rozdzielenie obu spraw. Zdaniem skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest organem upoważnionym do uchylania mandatów karnych i nie może decydować o usunięciu z ewidencji punktów karnych przyznanych na podstawie wpisów ostatecznych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podkreślił, że nie dokonywał oceny zasadności ukarania kierowcy mandatem, a jedynie stwierdził, że mandat został nałożony z pogwałceniem przepisów ustawy. Naliczone w oparciu o taki dowód punkty karne nie mogły prowadzić do wydania skierowania na egzamin sprawdzający. Na poparcie swego stanowiska organ wskazał, że sądy powszechne respektowały wyrok Trybunału Konstytucyjne i w przypadku zaskarżenia wyroków nakazowych umarzały postępowania wobec sprawców nieprawidłowo stwierdzonych wykroczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W niniejszej sprawie została wydana decyzja dotycząca dwóch rodzajów materii. Pierwsza decyzja wydana z upoważnienia Starosty [...] z dnia 12 grudnia 2006 r. Nr [...] dotycząca skierowania na egzamin teoretyczny i praktyczny za przekroczenie 24 punktów w związku z naruszeniem przepisów ruchu drogowego. Druga z decyzji z dnia 16 lutego 2007 r. wydana przez Starostę [...] w sprawie [...] orzekała o cofnięciu E. M. P. uprawnienia kategorii B do prowadzenia pojazdów. Przedmiotem postępowania w przedmiotowej sprawie jest problematyka związana ze skierowaniem E. P. na badanie kontrolne sprawdzające kwalifikacje do prowadzenia pojazdów w związku z przekroczeniem limitu punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W wyniku wznowienia postępowania Starosta [...] decyzją z dnia 7 listopada 2007 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Starosty [...]z 11 grudnia 2006 r. uzasadniając swoje stanowisko tym, iż nie jest władny do weryfikacji ilości punktów karnych ponieważ mimo orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wpisy dotyczące ilości punktów nie zostały wzruszone. Powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2007 r. sygn. U 1/07 ogłoszona w dzienniku ustaw Nr 53/ poz. 359 z dnia 28 marca 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] uchyliło zaskarżoną decyzję wydaną po wznowieniu postępowania jak i ostateczną decyzja Starosty [...] z dnia 11 grudnia 2006 r. odmówiło uwzględnienia wniosku Komendanta Wojewódzkiej Policji [...] z dnia 22 listopada 2006 r. o skierowanie E. P. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami samochodowymi w związku z przekroczeniem limitu punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Ponad wszelką wątpliwość Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności przepisów stanowiącej podstawę prawną działań straży gminnej wskazując, iż przepis § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz ust. w zakresie czynności wskazanym w § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. Nr 14 poz. 144 z 2003 r. z późn. zm.) jest niezgodny z art. 131 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108 poz. 908 z 2005 r. z późn. zmianami) oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji R.P. Słusznie zauważa Samorządowe Kolegium Odwoławcze że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie może być zlekceważone przez żaden organ. Konsekwencje niekonstytucyjnego przepisu, zdaniem Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, nie mogą obciążać strony. To czy skarżący podjął starania o wyeliminowanie z obrotu prawnego mandatu za przekroczenie szybkości wystawionego przez organ nieupoważniony czy nie, nie może decydować o dalszych niekorzystnych dla niego konsekwencjach jakimi są - sprawdzenie jego kwalifikacji do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Wprowadzenie do rejestru punktów karnych określonych pozycji jest jedynie czynnością materialno - techniczną którą usunąć z rejestru można poprzez dokonanie stosownej uwagi o orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego opublikowany został 28 marca 2007 r. i z tą datą przepisy rozporządzenia w oparciu o które wymierzono skarżącemu punktu karne a następnie skierowano na egzamin sprawdzający utraciły moc. Po tej dacie straż miejska nie obsługiwała już fotoradarów w oparciu o cytowane wyżej rozporządzenie. Zdaniem Sądu kierowanie na kontrolne sprawdzanie kwalifikacji na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy o ruchu drogowym w oparciu o mandaty wydane na podstawie niekonstytucyjnego rozporządzenia jest nieuprawnione. Mając powyższe rozważania na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podtrzymując wywody zawarte w rozporządzeniu organu II instancji stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. DSz