III SA/Gd 114/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak ( spr. ) Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia części należności pieniężnej z tytułu kary za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia 3 października 2011r. nr [...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 64 ust. 1 i art. 60 w zw. z art. 55 i art. 57 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. , nr 157, poz. 1240 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku M. W., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A"" Usługi Transportowe w Ch., odmówił (w pkt 1) umorzenia części należności pieniężnej do kwoty 10 000 zł nałożonej decyzją administracyjną z dnia 19 sierpnia 2011r. nr [...], oraz (w pkt 2) rozłożył na raty spłatę należności pieniężnej w wysokości 21 900 zł nałożonej ww. decyzją, pod warunkiem terminowego uiszczania rat. W uzasadnieniu organ wskazał, że M. W. wnioskował o umorzenie należności pieniężnej- nałożonej kary pieniężnej do kwoty 10.000 zł oraz o rozłożenie nałożonej należności na raty. Organ stwierdził, że sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek umorzenia kary pieniężnej. Z przedstawionych przez stronę dokumentów wynika, że przedsiębiorca posiada majątek ruchomy oraz nieruchomość, z których istniejące zobowiązanie mogłoby być wyegzekwowane. Zgodnie z zeznaniem rocznym PIT- 36 w 2010 r. przedsiębiorca osiągnął przychód w wysokości 737 858,88 zł, w tym dochód 174 305,57 zł. W roku 2011r. w okresie od stycznia do sierpnia przychód wyniósł 446 276,66 zł, zaś dochód 46 261,54 zł. Zdaniem organu zasadne było natomiast rozłożenie nałożonej należności pieniężnej na raty. W odwołaniu od w/w decyzji M. W. zakwestionował powyższą decyzję w części dotyczącej odmowy częściowego umorzenia nałożonej na niego kary pieniężnej. Podniósł, iż sytuacja finansowa jego firmy nie jest tak dobra, jak wskazywał organ, a koszty utrzymania rodziny i prowadzonej działalności gospodarczej są tak wysokie, że uiszczenie kary pieniężnej pozbawi go środków do życia. Wskazał ponadto, że dom, w którym mieszka, nie jest jego własnością. Decyzją z dnia 8 grudnia 2011 r. znak [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 57 pkt 1 oraz art. 56 ust. 1 w zw. z art. 55 oraz 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy umorzenia należności w części, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest podstaw do umorzenia należności pieniężnej w części, bowiem w ocenie organu strona posiada możliwości płatnicze pozwalające na uiszczenie kary pieniężnej w ratach. Organ wskazał, że przychód strony z tytułu prowadzonej działalności wyniósł 737 858,88 zł., zaś dochód 446 276,66 zł. Zgodnie z księgą przychodów i rozchodów dochód strony za 01.01.2011-31.01.2011 r. wyniósł 46 261,54 zł, a przychód 446 276,66 zł. Strona posiada cztery pojazdy samochodowe, kredyt obrotowy w kwocie 100 000 złotych oraz kredyt na pojazd ciężarowy 37 601,76 zł. Strona na rachunku kredytowym posiada debet w kwocie 64 297,61 zł. Zgodnie z umową kredytową strona jest zobowiązana do uiszczana raty kredytowej w kwocie 1 504,07 do dnia 28 sierpnia 2013 r. Ponadto strona złożyła oświadczenie, iż jej tabor samochodowy jest w znacznym stopniu wysłużony, co w konsekwencji zmusi ją do zaciągnięcia nowych zobowiązań kredytowych. Organ wskazał, że zła sytuacja materialna strony sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie przedmiotowej ulgi, a okoliczności uzasadniające jej stosowanie muszą charakteryzować się wyjątkowością. W ocenie organu w sprawie niniejszej brak jest takiej wyjątkowości. M. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję ( skarga sprecyzowana pismem skarżącego z dnia 6 marca 2012 r. , k.18) podając, że niezasadnie nie uwzględniono jego prośby o częściowe umorzenie nałożonej kary pieniężnej. Skarżący zarzucił, że organ błędnie przyjął jego dochód za rok 2010 w kwocie 446 276,66 zł. Skarżący podkreślał także, iż trudno jest mu utrzymać płynność finansową z uwagi na trudną sytuację na rynku. W roku 2011r. musiał zmieniać charakter swojej pracy z uwagi na zmianę sytuacji w branży. W dalszym ciągu ma ograniczone możliwości płatnicze. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Organ podniósł, że omyłka organu odwoławczego we wskazaniu dochodu skarżącego w roku 2010 była oczywistą omyłką pisarską i nie miała wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie podkreślenia wymaga, że przedmiotem rozpoznania przez Sąd w niniejszej sprawie jest decyzja organu II instancji odnosząca się wyłącznie do rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia ( odmowy umorzenia) w części nałożonej na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa. Tryb i zasady umarzania lub rozkładania na raty kar pieniężnych nałożonych przez inspektorów transportu drogowego regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz. U. Nr 157, poz.1240 ze zm.) ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2011 r. sygn. akt II GZ 420/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Z treści art. 64 w zw. z art. 60 pkt 7 i art. 55 przywołanej ustawy wynika, że kary pieniężne, nakładane na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2007 r. nr 125, poz.874 ze zm.), mogą być umarzane w całości lub w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Z kolei art. 57 ustawy o finansach publicznych stanowi, że na wniosek dłużnika: 1) należności mogą być umarzane w części, 2) mogą zostać odroczone terminy spłaty całości lub części należności, 3) płatność całości lub części należności może zostać rozłożona na raty - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa. Wynika z powyższego, że możliwości płatnicze dłużnika należą, z woli ustawodawcy, do tych względów społecznych i gospodarczych, które uzasadniać mogą zastosowanie przewidzianej w omawianym przepisie ulgi. Z przepisu tego nie wynika jednak, by koniecznym warunkiem zastosowania ulgi była wyjątkowość sytuacji lub brak zawinienia dłużnika w pogorszeniu możliwości płatniczych, choć niewątpliwie czynniki takie musiałyby zostać wzięte pod uwagę przez organ działający w sprawie na zasadzie uznania administracyjnego. Dla prawidłowej oceny wniosku dłużnika konieczne jest, w każdym przypadku, właściwe wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz wszechstronne zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego ( art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 kpa (patrz wyrok NSA z dnia 22 marca 1996r., sygn. akt SA/Wr 1996/95; ONSA 1997, Nr 1, poz. 35). Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Z powyższego wynika więc, że decyzja organu odwoławczego ma charakter ponownej decyzji merytorycznej. Należy także zwrócić uwagę, że do decyzji organu odwoławczego stosuje się także regulację art. 107 § 3 kpa, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia i ma na celu wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia określonej treści. Przedstawionych wymogów zaskarżona decyzja nie spełniała. Organ odwoławczy dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącego podał w uzasadnieniu decyzji , że skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychód w wysokości 737 858,88 zł oraz dochód w wysokości 446 276,66 zł nie wskazując, jakiego okresu dane te dotyczą, zaś z dokumentów wynika, że kwota 446 276,66 zł to nie dochód za 2010 r. , a przychód za styczeń- sierpień 2011r. Organ błędnie też podał, że dochód skarżącego za styczeń 2011 r. wyniósł 46.261,54 zł , gdy według dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych dochód taki uzyskał skarżący nie w ciągu jednego miesiąca, a przez osiem miesięcy 2011 r. Uzasadnienie decyzji zawiera błędy merytoryczne, a sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego nie została prawidłowo ustalona i oceniona przez organ odwoławczy. W ocenie Sądu dyskwalifikuje to zaskarżoną decyzję. Nie do przyjęcia, w ocenie Sądu, są twierdzenia organu odwoławczego zawarte w odpowiedzi na skargę, że wskazanie dochodu skarżącego za rok 2010 r. w wysokości 446.276,66 zł zamiast 174305,57 zł było omyłką pisarską, nie mającą wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie. W sprawie niniejszej, z uwagi na wyżej opisane błędy merytoryczne i ogólnikowe przedstawienie stanu finansowego skarżącego nie wiadomo, jakie wielkości dochodu i przychodu skarżącego i za jakie okresy organ odwoławczy miał na uwadze przy ocenie zasadności wniosku skarżącego, wobec czego zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli Sądu orzekającego w niniejszej sprawie. Mając powyższe na względzie Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego, wydaną po rozpoznaniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej umorzenia części należności pieniężnej , na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie wskazać należy, że organ odwoławczy nieprawidłowo sformułował rozstrzygnięcie "utrzymuję zaskarżoną decyzję w zaskarżonym w mocy". Uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, jednak świadczy o braku precyzji organu w redagowaniu orzeczenia. Organ odwoławczy rozpozna odwołanie skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji, dotyczące umorzenia części należności pieniężnej, z uwzględnieniem powyższych uwag, wydając decyzję spełniającą wymogi art. 107 § 1 i 3 k.p.a.