III SA/Gd 116/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 12 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 31 grudnia 2014 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wydanego postanowienia referendarz wskazał, że wnioskodawca składając niewiarygodne oświadczenia co do swojego stanu majątkowego nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. W ustawowym terminie wnioskodawca wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. We wniesionym sprzeciwie J.J. zakwestionował odmowę przyznania prawa pomocy wskazując, że zawiłość sprawy oraz profesjonalizm strony przeciwnej uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Za takim rozstrzygnięciem przemawiają również warunki osobiste, zdrowotne i majątkowe wnioskodawcy. Do sprzeciwu wnioskodawca załączył: - kolejny wniosek o sporządzenie i doręczenie odpisów dokumentów z akt sprawy (datowany na dzień 9 stycznia 2015 r.); - kolejną skargę na przewlekłość niniejszego postępowania sądowego (datowaną na dzień 9 stycznia 2015 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem rozpoznania Sądu jest kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony w tej samej sprawie. Co istotne, wszystkie poprzednio złożone wnioski zostały prawomocnie oddalone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zauważa, że po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, przy czym rozpoznanie tego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Tym samym ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 830/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uwagi na powyższą regulację normatywną obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Biorąc pod uwagę uregulowania zawarte w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd winien zatem w pierwszej kolejności zbadać, czy w okresie po wydaniu ostatniego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy sytuacja materialna skarżącego uległa zmianie, a jeśli tak, to czy zmiana ta uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Celem ustalenia, czy zaszły jakiekolwiek nowe okoliczności w sprawie, które mogłyby skutkować odmienną oceną sytuacji wnioskodawcy w kontekście jego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 15 grudnia 2014 r. wezwał go do przedstawienia: a) oświadczenia czy w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia wydania zarządzenia wnioskodawca inicjował jakiekolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego przed sądami powszechnymi; jeżeli tak – wnioskodawca winien był podać przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone; b) oświadczenia czy w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia wydania zarządzenia wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym i Aresztowi Śledczemu w W., organom samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów, komornikom sądowym, innym osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym) lub osobom prawnym); w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane oraz sygnatury prowadzonych spraw; ponadto wnioskodawca winien był podać precyzyjne informacje o datach i treści zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym o wysokości kwot pieniężnych zasądzonych lub ewentualnie wypłaconych na jego rzecz w następstwie uprawomocnienia się i wykonania wydanych orzeczeń; c) oświadczenia czy wnioskodawca występuje obecnie w charakterze strony powodowej w jakichkolwiek sprawach o zapłatę zainicjowanych przed dniem 31 grudnia 2013 r. przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym i Aresztowi Śledczemu w W., organom samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów, komornikom sądowym, innym osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym) lub osobom prawnym); w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania się toczą oraz sygnatury prowadzonych spraw; ponadto wnioskodawca winien podać precyzyjne informacje o datach i treści zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym o wysokości kwot pieniężnych zasądzonych lub ewentualnie wypłaconych na jego rzecz w następstwie uprawomocnienia się i wykonania wydanych orzeczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał pismo (datowane na dzień 23 grudnia 2014 r.), w którym wskazał jedynie, że w przeciągu ostatniego roku nie składał jakichkolwiek pozwów. Wnioskodawca podał ponadto, że nie otrzymał jakichkolwiek środków pieniężnych w następstwie skarg na przewlekłość postępowania. Do złożonego pisma wnioskodawca załączył zaświadczenie z dnia 16 grudnia 2014 r. (podpisane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w W.), zgodnie z którym wnioskodawca posiada na koncie depozytowym jako akumulację kwotę 1.535,69 zł. Z zaświadczenia wynikało, że zajęcia komornicze względem wnioskodawcy wynoszą 204.492,90 zł. Mając na uwadze ww. oświadczenie oraz względy ekonomiki procesowej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że nie ma potrzeby wzywania wnioskodawcy do składania jakichkolwiek dodatkowych oświadczeń. Odnosząc się zaś do złożonego wniosku Sąd uznał, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie powtórzenie argumentacji, jaką zawierał wcześniejszy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. Nie sposób uznać podnoszonych w nim kwestii (w tym oświadczenia, że nie składał w podanym okresie żadnych pozwów i skarg na przewłokę) za nowe okoliczności, skoro istniały one już podczas rozpoznawania poprzedniego wniosku w niniejszej sprawie. W pewnym zakresie wnioskodawca podał jednakże dane, które należało obecnie zweryfikować. Dane te dotyczą stanu zadłużenia i wysokości środków pieniężnych na koncie depozytowym. W ocenie Sądu zmiana stanu zadłużenia (zajęć komorniczych) czy też wysokości środków pieniężnych na koncie depozytowym (tzw. akumulacji przekazywanej osadzonemu w momencie zwolnienia z jednostki penitencjarnej), które to okoliczności obrazuje zaświadczenie administracji aresztu śledczego nie może być uznana za taką, która automatycznie przesądza o zasadności nowego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W realiach rozpatrywanego wniosku ocenie podlega bowiem całokształt sytuacji materialnej wnioskodawcy, a ta – z uwagi na postawę samego wnioskodawcy – nie może być dokonana w sposób kompleksowy. Analiza złożonego formularza PPF oraz przedłożonych pism zawierających szereg oświadczeń wnioskodawcy ponownie wykazała, że dane co do sytuacji materialnej wnioskodawcy są niepełne, a sam wnioskodawca nie podejmuje współpracy ukierunkowanej na usunięcie wszelkich zaistniałych w tej materii niejasności. I tak: złożony przez niego formularz PPF nie zawiera żadnych informacji o sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Kolejnym zagadnieniem jest wiarygodność oświadczeń składanych przez wnioskodawcę. Sądowi z urzędu znany jest fakt inicjowania kolejnych postępowań cywilnych zmierzających do uzyskania określonych środków pieniężnych tytułem odszkodowania. W postępowaniach tych w charakterze pozwanych występują najczęściej pełnomocnicy procesowi udzielający mu pomocy prawnej z urzędu jak i poszczególne sądy prowadzące sprawy z udziałem wnioskodawcy (w tym sądy administracyjne). Przykładem postępowania przeciwko określonej osobie fizycznej jest m.in. postępowanie sądowe prowadzone przed Sądem Okręgowym w K., a stanowiące tło wydania decyzji Wojewody, której prawidłowość będzie oceniał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygnaturze III SA/Gd 819/14. W postępowaniu przed Sądem Okręgowym w K. wnioskodawca został bowiem zobowiązany do podania adresu strony pozwanej. To zobowiązanie stanowiło zaś podstawę do wystąpienia do Prezydenta Miasta z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych. Ww. okoliczności faktyczne w zestawieniu z niewiarygodnymi oświadczeniami przemawiają za uznaniem, że wnioskodawca w dalszym ciągu w sposób selektywny i niepełny stara się przedstawiać swoją sytuację materialną. Wnioskodawca w mnogości prowadzonych postępowań składa bowiem sprzeczne, wykluczające się oświadczenia, które w jego ocenie przemawiać mają za przyznaniem prawa pomocy. Natomiast wnioskodawca winien mieć świadomość, że oświadczenie ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy musi być jak najbardziej rzetelne i kompletne a sam fakt pozbawienia wolności nie przemawia automatycznie za zasadnością złożonego w tej materii wniosku (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 164/13; oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II OZ 740/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych procesu na Skarb Państwa nie ma charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Wydzielona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością wymiaru sprawiedliwości (w tym przypadku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu. Reasumując należy wskazać, że w kolejnym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie umożliwił dokonania rzetelnej i pełnej oceny swojej sytuacji majątkowej. Takie same okoliczności podawane w kolejnych postępowaniach incydentalnych prowadzonych w tym samym przedmiocie i w tej samej sprawie nie mogą bowiem zakończyć się podjęciem odmiennego rozstrzygnięcia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II OZ 740/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.