III SA/Gd 122/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2018 r. umarzającego postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2018 r. Postanowieniem z dnia 21 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę M. J. na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 18 października 2017 r. W dniu 25 czerwca 2018 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy z uwagi na to, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało już prawomocnie zakończone. W uzasadnieniu wydanego postanowienia referendarz sądowy wskazał, że zgodnie z treścią art. 243 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalny w każdym stadium postępowania sądowego, aż do zakończenia sprawy prawomocnym orzeczeniem - wyrokiem lub postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Mając na uwadze treść wskazanej regulacji referendarz sądowy podniósł, że wniosek skarżącego z dnia 25 czerwca 2018 r. został złożony w sytuacji, w której przed złożeniem tego wniosku prawomocnie zostało zakończone postępowanie w sprawie. Stwierdzenie prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie oznacza zaś, że sprawa sądowoadministracyjna nie jest już sprawą rozpoznawaną przez Sąd i nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Merytoryczne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w takiej sytuacji byłoby możliwe wyłącznie w przypadku, w którym wnioskodawca wniosek taki składałby w celu zainicjowania postępowań nadzwyczajnych mających prowadzić do ewentualnego wzruszenia prawomocnych orzeczeń zapadłych w niniejszym postępowaniu. Treść rozpatrywanego wniosku nie daje z kolei podstaw do stwierdzenia, aby celem wnioskującego było zainicjowanie tego typu postępowań. Wnioskodawca, będący skarżącym w sprawie, w której skarga została prawomocnie odrzucona wskazał jedynie, że sprawa dotyczy zatrzymania prawa jazdy. Kwestie zatrzymania prawa jazdy nie były przedmiotem merytorycznego rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w niniejszej sprawie, albowiem skarga została odrzucona z uwagi na nieuzupełnienie jej braku formalnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w dacie, w której postanowienie kończące postępowanie było już prawomocne nie dotyczy zatem żadnego z postępowań mogących mieć bezpośredni związek z dochodzeniem przez wnioskodawcę jego praw w prowadzonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wnioskodawcy upłynął nadto termin do zaskarżenia wskazanego postanowienia z dnia 21 września 2017 r. zażaleniem, zaś z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało, aby intencją skarżącego było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi. Odpis wydanego przez referendarza sądowego postanowienia został skarżącemu skutecznie doręczony w dniu 23 lipca 2018 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 138 akt sprawy). W dniu 27 lipca 2018 r. M. J. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. W treści sprzeciwu zawarto wniosek o przyznanie skarżącemu pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia podstawowe znaczenie ma art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca w sposób wyraźny określił ramy czasowe do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przez określenie "tok postępowania" należy bowiem rozumieć tok postępowania sądowoadministracyjnego od chwili jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia. Zatem stwierdzenie prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie oznacza, że sprawa sądowoadministracyjna nie jest już sprawą rozpoznawaną przez sąd. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalny w każdym stadium postępowania sądowego, ale wyłącznie do zakończenia sprawy prawomocnym orzeczeniem - wyrokiem lub postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. W przypadku złożenia przez stronę skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego, brak jest podstaw do jego rozpoznawania. Wyjątkiem jest sytuacja kiedy to wnioskodawca wniosek taki składałby w celu zainicjowania postępowania nadzwyczajnego mającego prowadzić do ewentualnego wzruszenia prawomocnego orzeczenia zapadłego w niniejszym postępowaniu. Należy ponadto wskazać, że w świetle art. 249a p.p.s.a. postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne. W niniejszej sprawie postępowanie sądowe zostało zakończone prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 2017 r. o odrzuceniu skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [....] z dnia 8 grudnia 2016 r. nr [....] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Powyższe orzeczenie uzyskało walor prawomocności w dniu 18 października 2017 r., natomiast postanowienie stwierdzające prawomocność zostało wydane w dniu 27 grudnia 2017 r. W tej sytuacji rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonego w dniu 25 czerwca 2018 r., a zatem po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego, stało się zbędne. Stwierdzenie tej okoliczności obligowało referendarza sądowego do umorzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy, co znalazło swój wyraz w pełni prawidłowym postanowieniu z dnia 11 lipca 2018 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a.