III SA/Gd 124/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy [...] z dnia 17 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł o przekazaniu opisanej sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w [...] jako miejscowo właściwemu. Odpis tego orzeczenia z pouczeniem o prawie wniesienia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego doręczono skarżącemu w dniu 23 lutego 2009 r. W piśmie procesowym z dnia 27 lutego 2009 r. zatytułowanym "zażalenie" skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Do pisma dołączył urzędowy formularz PPF, w którym sprecyzował żądanie co do zakresu prawa pomocy, domagając się całkowitego lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez skarżącego, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, w skład jego majątku wchodzi m.in. dwupokojowe mieszkanie o powierzchni 32 m2 oraz samochód marki [...] , rok produkcji 1996. Małżonka wnioskodawcy jest właścicielką mieszkania o powierzchni 25,7 m2, które aktualnie nie jest wynajmowane. Źródłem dochodu małżonków jest emerytura, renta oraz zasiłki opiekuńcze w łącznej wysokości 3 736,35 zł miesięcznie. Wnioskodawca i jego małżonka nie posiadają oszczędności, korzystają z kredytów odnawialnych w łącznej wysokości około 10 800 zł. Oboje są osobami niepełnosprawnymi, co wiąże się z koniecznością przyjmowania leków, na których zakup wydają około 300 zł miesięcznie. Z dokumentów źródłowych przedłożonych w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 4 marca 2009 r. (m.in. odpisów zeznań podatkowych, rocznych obliczeń podatku za 2008 r., kopii paragonów i faktur dokumentujących zakup leków, informacji o wysokości opłat związanych z eksploatacją lokali mieszkalnych) wynika, iż wnioskodawca uzyskał w 2008 r. dochód w wysokości 26 417,50 zł, zaś jego małżonka - 21 962,64 zł, oboje zadeklarowali nadpłatę w podatku dochodowym (odpowiednio 587 zł oraz 505 zł), średnie miesięczne koszty związane z utrzymaniem dwóch lokali mieszkalnych wynoszą 403,53 zł, zaś udokumentowane wydatki z tytułu zakupu leków - 101,83 zł. Na wstępie podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie skarżący z mocy prawa jest zwolniony od kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że w myśl art. 262 P.p.s.a, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, będą miały w niniejszej sprawie odpowiednie zastosowanie. W tej sytuacji, należało rozważyć wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie ustanowienia adwokata. Z przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym uwzględnienie wniosku w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 P.p.s.a.). Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Biorąc pod uwagę dane zawarte we wniosku oraz przedłożonych dokumentach źródłowych, uznać należało, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Świadczy o tym zarówno stałe źródło utrzymania wnioskodawcy oraz jego małżonki (emerytura, renta), jak i wysokość osiąganych miesięcznie dochodów (3 736,35 zł). Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność ponoszenia kosztów utrzymania dwóch lokali mieszkalnych, z których jeden jest niezamieszkiwany. Dobrowolna rezygnacja z wykorzystania składnika majątkowego generującego dochód, nie może bowiem pozostawać bez wpływu na ocenę aktualnej sytuacji majątkowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2006 r. sygn. akt II FZ 185/06, niepubl.). Natomiast podnoszony we wniosku fakt korzystania z odnawialnego kredytu sugeruje, że wnioskodawca po pierwsze czuje się osobą zdolną do jego spłaty, a po drugie także w ocenie banku zdolność taką posiada (por. postanowienie NSA z dnia 16 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 505/06, niepubl.). Dodatkowo podkreślić należy, iż mechanizm kredytu odnawialnego polega m.in., na tym, iż jego spłata następuje z bieżących wpływów na konto, zaś każdy wpływ na rachunek zmniejsza zadłużenie o wartość dokonanej wpłaty. W świetle powyższego, za budzące wątpliwości należy ocenić dodatkowe oświadczenie wnioskodawcy z dnia 16 marca 2009 r. o nieposiadaniu jakichkolwiek rachunków bankowych. Instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić pełnych kosztów postępowania. Oświadczenie zawarte we wniosku nie wskazuje zaś na niemożność uiszczenia przez stronę pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględniono przy tym okoliczność ustawowego zwolnienia skarżącego od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.