III SA/Gd 130/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędzia NSA Jacek Hyla, Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H.D. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego z dnia 23 grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie prawa do osobnej kwatery stałej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 22 września 2003 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją Wojskowa Agencja Mieszkaniowa Oddział Rejonowy [...] na podstawie art. 13 ust. 4 i 5 pkt 2 , art. 24 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tj: Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 ze zm.) oraz 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymała w mocy decyzję dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. z dnia 22 września 2003 r. nr [...] w sprawie nie zachowania przez H.D. prawa do osobnej kwatery stałej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że H.D. otrzymał pomoc finansowa w formie zwrotnej na budowę domu jednorodzinnego w U. w kwocie 1.646.720 zł. (przed denominacją). Pomoc finansowa został przyznana na podstawie decyzji Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego w G. nr [...] w 1985 r. i uzupełniona decyzją z dnia 7 lutego 1990 r. W 1992 r. H.D. zwrócił przyznaną mu pomoc finansową a następnie zwolnił i przekazał do Wojskowej Administracji Koszar nr 2 w U. dotychczas zajmowaną kwaterę nr [...] przy ul [...] w U. W 1995 r. WRZKB w G. poinformował H.D., że odsyła zwróconą przez niego pomoc finansową jako zwrot niezasadny a następnie decyzją nr [...] dokonał zamiany zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną. Powyższa decyzja została uchylona przez organ odwoławczy a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor OT WAM w G. po rozpatrzeniu wniosku H.D. o wydanie decyzji stwierdzającej jego prawo do przydziału kwatery lub ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery stałej, wydał decyzję odmowną nr [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że z uwagi na fakt skorzystania przez wymienionego z pomocy finansowej na budowę domu nie zachował prawa do kwatery stałej. Po rozpatrzeniu odwołania strony, organ II instancji stwierdził, że zagadnienia związane z realizacją prawa do kwatery osób, które uzyskały pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe zostały uregulowane ustawą z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 87 ust. 1 tej ustawy przewiduje, że pomoc finansowa przyznana w formie zaliczkowej i bezzwrotnej na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów oraz nabycie lokalu mieszkalnego zajmowanego przez osobę uprawnioną do kwatery z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia na zasadach art. 58 i 86 jest ekwiwalentem pieniężnym, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy. Ten ostatni przepis stanowi, że po przez wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego realizuje się prawo żołnierza zawodowego do kwatery stałej. Zdaniem organu odwoławczego ustawodawca w powołanych przepisach utożsamia pomoc finansową przyznaną w formie zaliczkowej i bezzwrotnej oraz ekwiwalent pieniężny. Zatem nawet pomoc tylko w formie zaliczkowej upoważnia do stwierdzenia, że w sprawie nastąpiła realizacja prawa do kwatery i tym samym nie ma podstaw do spełnienia żądań H.D. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zwrot przyznanego świadczenia nie może skutkować przywróceniem prawa do kwatery. H.D. dokonując zwrotu nie udokumentował faktu odstąpienia od umowy, tym samym nie spełnił warunku określonego w § 17 ust. 1 pkt 4 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 63/MON z dnia 19 grudnia 1984 r. w sprawie właściwości organów zasad i trybu postępowania przy przyznawaniu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe (Dz. Rozk. MON z 1984 r.). Świadczenie to jako nienależne słusznie zostało przez WRZKB w G. odesłane. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H.D. wniósł o uchylenie decyzji zarzucając organowi naruszenie art. 87 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i bezpodstawne przyjęcie, że otrzymał pomoc finansową w postaci ekwiwalentu pieniężnego, którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Skarżący podkreślił, że zwrotu pieniędzy w 1992 r. dokonał, ponieważ WRZKB w G. pismem z maja 1990 r. nr 1313 wezwał go do zwrotu pomocy zaliczkowej pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Organ wezwał go do zwrotu pieniędzy trzy miesiące po otrzymaniu tej pomocy. W 1995 r., gdy nie posiadał już żadnej pożyczki organ wydał decyzję o zamianie pomocy zwrotnej na bezzwrotną. Decyzja ta została uchylona i nie obowiązuje. Zdaniem skarżącego organ II instancji błędnie powołuje się na fakt zamiany pożyczki zwrotnej na bezzwrotną, podczas gdy nie zostało to dokonane. Skarżący w dalszym ciągu domaga się udzielenia pomocy finansowej bezzwrotnej (w zrewaloryzowanej kwocie) lub przyznania prawa do kwatery. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał argumentację wyrażoną w decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej z daty orzekania stanowił, że prawo do kwatery realizuje się na wniosek żołnierz zawodowego przez przydział kwatery albo wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnacje z kwatery. Z kolei art. 87 ust. 1 tej ustawy przewidywał, że pomoc finansowa przyznana w formie zaliczkowej i bezzwrotnej na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów jest ekwiwalentem pieniężnym, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt. 2. Zatem zgodnie z tymi regulacjami, osobie która otrzymała ekwiwalent pieniężny nie przydziela się kwatery stałej. Z dniem 1 lipca 2004 r., na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.), weszła w życie zmiana przedmiotowej ustawy. W nowym brzmieniu art. 87 ust. 1 stanowił, że odprawa mieszkaniowa nie przysługuje osobom, które otrzymały pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. Chociaż nowela wprowadziła i posługuje się pojęciem odprawy mieszkaniowej dotyczy tej samej kwestii osób które skorzystały z pomocy finansowej przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 87 ust.1 w dniu orzekania zakładał, że aby pomoc finansowa mogła być równoważna ekwiwalentowi pieniężnemu musiała być zaliczkowa i bezzwrotna. Sąd nie podziela stanowiska organu wyrażonego w decyzji, że wystarczy, aby pomoc finansowa była udzielona tylko w formie zaliczkowej. Taka wykładnia jest uprawniona dopiero od 1 lipca 2004 r., gdy ustawodawca zamienił w przedmiotowym przepisie spójnik "i" na "lub" i nie mogła mieć zastosowania w chwili wydania decyzji. W 1995 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie zamiany pomocy zaliczkowej na bezzwrotną, które nie zostało zakończone. W aktach sprawy brak jest wniosku H.D. o wszczęcie postępowania w sprawie zamiany pomocy zaliczkowej na bezzwrotną. Stan prawny jest taki, że skarżącemu została udzielona pomoc zaliczkowa, ale nie bezzwrotna. Zdaniem Sądu uzyskana pomoc stanowiła jedynie część świadczenia przyznanego w formie zaliczkowej a zatem nie zostały spełnione warunki określone w art. 87 ust. 1 powoływanej ustawy. Taka pomoc nie mogła być uznana w obowiązującym w chwili orzekania przez organ odwoławczy za ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery (zobacz wyrok NSA z dnia 17 lipca 2001 r. I SA 324/00, baza Lex nr 55045). Skoro postępowanie o zamianę pomocy zaliczkowej na bezzwrotną jest niezakończone to brak jest podstaw do twierdzenia, iż skarżący otrzymał pomoc finansową, o jakiej mowa w art. 87 ust. 1 wskazanej ustawy obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W aktach administracyjnych brak wezwania skarżącego do rozliczenia pomocy zwrotnej (z 1990 r.). Ten dokument został dostarczony dopiero przez skarżącego. Nabiera to znaczenia w sytuacji, gdy organ domagał się rozliczenia pomocy finansowej pod rygorem wszczęcia postępowanie egzekucyjnego a następnie podnosił w decyzji, że zwrot pomocy jest świadczeniem nienależnym. Postępowanie takie jest niezrozumiałe dla skarżącego jak i dla Sądu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzono, iż decyzje organów obu instancji nie mogą być wykonane.