III SA/Gd 132/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Adam Osik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 stycznia 2024 r., nr 2201-IOA.4246.36.2023.2 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2024 r. (nr 2201-IOA.4246.36.2023.2) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej także jako: "DIAS" lub "organ odwoławczy") orzekł o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania przez A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej także jako: "skarżąca", "strona" lub "spółka") od decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni (dalej także jako: "organ I instancji") z dnia 15 września 2023 r. (nr 328000-COP.4246.13.2022.34.KP) o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych bez koncesji. W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne: Funkcjonariusze Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni w dniu 24 maja 2018 r., przeprowadzili kontrolę w lokalu mieszczącym się przy ul. [...] w Ż., podczas której ujawnili urządzenia do prowadzenia gier. W toku kontroli przeprowadzono szereg czynności, w tym: dokonano oględzin urządzeń, sporządzono materiał fotograficzny dokumentujący przebieg kontroli oraz zastany stan faktyczny, a także przeprowadzono eksperyment i odtworzenie gry na jednym urządzeniu znajdującym się w lokalu. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2022 r. (nr [...] Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni wszczął z urzędu postępowanie wobec A. Sp. z o.o. w R. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z brakiem przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 2094 ze zm. - powoływanej dalej także jako: "u.g.h.") w lokalu przy ul. [...] w Ż. Decyzją z dnia 15 września 2023 r. (nr 328000-COP.4246.13.2022.34.KP) Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni wymierzył skarżącej Spółce karę pieniężną w wysokości 100.000 zł z tytułu posiadania zależnego lokalu, w którym znajdował się niezarejestrowany automat/komputer do gier tj. komputer typu All in one o nazwie ThinkCentre ([...] – naklejone przez PUCS) (Product ID S/N [...]) i w którym prowadzona była działalność usługowa. Z akt sprawy wynika, że doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło w dniu 4 października 2023 r. w trybie art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. - powoływanej dalej w skrócie jako: "o.p."), po uprzednim dwukrotnym awizowaniu przesyłki zawierającej te decyzję. Decyzja została doręczona na adres siedziby Spółki tj.: [...] R. ul. [...]. Pismem z dnia 27 listopada 2023 r. spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji z dnia 15 września 2023 r., załączając do wniosku odwołanie od tej decyzji oraz odpis reklamacji złożonej do Urzędu Pocztowego w R. w dniu 27 listopada 2023 r. dotyczącej niedostarczenia przesyłki listowej zawierającej ww. decyzję. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania spółka podniosła, że do dnia 24 listopada 2023 r. (w tym dniu członek zarządu spółki stawił się w siedzibie organu dokonując przeglądu akt sprawy) nie miała jakiejkolwiek wiedzy o przesłaniu stronie decyzji z dnia 15 września 2023 r. Żaden doręczyciel nie podjął jakichkolwiek starań jej doręczenia, nie pozostawił również awiza zawierającego informację o możliwości odebrania decyzji w urzędzie pocztowym. Spółka podkreśliła, że zawsze podejmuje kierowaną do niej korespondencję (jeśli ma o niej wiedzę), co zresztą potwierdza treść samej decyzji, w której wskazano, że wszelka korespondencja w toku postępowania była przez A. Spółę z o.o. odbierana. W tej sytuacji, w ocenie spółki, nie złożenie odwołania od decyzji było niezawinione, spowodowane niedoręczeniem jej decyzji. Pismem z dnia 4 stycznia 2024 r. DIAS wezwał stronę w związku ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania do nadesłania – w terminie 7 dni - odpowiedzi Poczty Polskiej SA na złożoną reklamację. W odpowiedzi, pismem z dnia 11 stycznia 2024 r., Prezes zarządu Spółki oświadczył, że wskazał, że regularnie odbiera wszystkie listy od urzędów i innych nadawców, dlatego niezrozumiałe i niepokojące pozostaje dla niego, że pismo wysłane do spółki nie dotarło do niej w niewyjaśnionych okolicznościach. Do pisma została załączono odpowiedź Poczty Polskiej SA z dnia 19 grudnia 2023 r. na złożoną przez stronę reklamację. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2024 r. (nr 2201-IOA.4246.36.2023.11) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku – działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 i art. 223 § 2 o.p. – stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawiając stan faktyczny sprawy oraz treść mających zastosowanie w sprawie przepisów wskazał, że dla skutecznego wniesienia odwołania strona niezależnie od wyboru sposobu jego wniesienia (osobistego stawiennictwa i złożenia odwołania w siedzibie organu lub za pośrednictwem polskiej placówki pocztowej operatora publicznego - art. 12 § 6 pkt 2 o.p.) jest zobowiązana w każdym przypadku dokonać tej czynności w terminie wynikającym z art. 223 o.p., tj. w terminie 14 dni od dnia doręczenia: 1/ decyzji stronie; 2/ zawiadomienia, o którym mowa w art. 103 § 1. Jak wynika z akt sprawy, decyzja Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 15 września 2023 r. (nr 328000-COP.4246.13.2022.34.KP) została doręczona w dniu 4 października 2023 r. w trybie art. 150 § 4 o.p., po uprzednim dwukrotnym awizowaniu przesyłki zawierającej decyzję. Termin na wniesienie odwołania upływał zatem 18 października 2023 r. Strona nie wniosła odwołania w tym terminie, stąd decyzja ta uznana została za ostateczną. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania. Organ wyjaśnił, że w zakresie zasad doręczania korespondencji przepis art. 150 § 1 pkt 1 o.p. jednoznacznie stanowi, iż w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Artykuł 150 § 2 o.p. stanowi, że zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Z kolei – stosownie do art. 150 § 3 o.p. w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W myśl natomiast art. 150 § 4 o.p. w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W niniejszej sprawie przesyłka zawierająca powyższą decyzję: 1/ nadana została w placówce pocztowej 18.09.2023 r., na adres spółki: A., [...] R., ul. [...]; w dniu 20.09.2023 r. podjęto próbę doręczenia przesyłki, lecz pod wskazanym adresem nikogo nie zastano, wobec czego przesyłkę awizowano; od 20.09.2023 r. przesyłka oczekiwała w placówce pocztowej na odbiór; przesyłkę awizowano powtórnie 28.09.2023 r.; skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 04.10.2023 r., po dwukrotnym awizowaniu przesyłki. Organ wskazał, że mając na uwadze przywołane powyżej przepisy oraz stan faktyczny sprawy, 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął 18 października 2023 r., natomiast odwołanie od ww. decyzji zostało wniesione 27 listopada 2023 r., jako załącznik do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, tj. po upływie ustawowego terminu. Organ zaznaczył przy tym, że postanowieniem z dnia 25 stycznia 2024 r. (nr 2201-IOA.4246.35.2023.11) DIAS odmówił przywrócenia spółce terminu do wniesienia odwołania. Mając to na uwadze należało stwierdzić, że wniesienie odwołania stronę od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 15 września 2023 r. (nr 328000-COP.4246.13.2022.34.KP) nastąpiło z uchybieniem terminowi do jego wniesienia, określonego w art. 223 § 2 pkt 1 o.p. A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. zaskarżyła ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie w całości i zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 § 1 o.p. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych oraz art. 162 o.p. poprzez niesłuszne uznanie, iż A. Spółka z o.o. nie złożyła w terminie odwołania od decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 15 września 2023 r. (nr 328000-COP.4246.13.2022.34.KP) z własnej winy podczas, gdy nie wykazano, aby strona miała świadomość prób doręczenia jej ww. decyzji oraz faktu złożenia korespondencji ją zawierającej w urzędzie pocztowym. W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, że wydanie zaskarżonego postanowienia było w istocie konsekwencja wydanego w tym samym dniu postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku odmawiającego A. Spółce z o.o. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 15 września 2023 r. (nr 328000-COP.4246.13.2022.34.KP). Zatem argumentacja przedstawiona w skardze stanowiła w istocie powielenie argumentacji zawartej w skardze na postanowienie DIAS o odmowie przywrócenia uchybionego na złożenia odwołania terminu, odnoszącej się w istocie do kwestionowania prawidłowości umieszczenia przez doręczyciela awiza przesyłki zawierającej ww. decyzję. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja bądź – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - postanowienie może zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W świetle natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekając w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 stycznia 2024 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 15 września 2023 r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o grach hazardowych. Stosownie do art. 228 § 1 pkt 2 o.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga pojęcie "termin", które występować może w dwóch znaczeniach – jako określenie konkretnej daty i jako wyznaczenie przedziału czasowego. Terminy w obu tych znaczeniach mogą wynikać z przepisów prawa – na gruncie prawa podatkowego w przypadkach, gdy dotyczą podmiotów niepodporządkowanych organom podatkowym, z ustaw podatkowych (terminy ustawowe) – lub z aktów indywidualnych (najczęściej decyzji), wydawanych na podstawie tych przepisów (terminy urzędowe). Najistotniejsze znaczenie ma podział na terminy materialne i procesowe oraz instrukcyjne i zawite. Terminy materialne wyznaczają okres, w czasie którego, lub datę, do której mogą być kształtowane prawa lub obowiązki podmiotów w ramach stosunku prawnego, określanego przez przepisy prawa materialnego. Upływ takiego terminu powoduje wygaśnięcie praw i obowiązków o charakterze materialnoprawnym i uniemożliwia wzruszenie aktów, które takich praw i obowiązków dotyczyły. Natomiast terminy procesowe wyznaczają okres, w czasie którego, lub datę, do której powinny być dokonane czynności o charakterze procesowym przez podmioty zobowiązane do takiego działania, jak również przez właściwe organy. Skutki naruszenia takich terminów mogą mieć różnorodny charakter, np. w zależności od tego, czy termin miał charakter instrukcyjny i z jego naruszeniem nie były związane określone konsekwencje prawne, czy też zawity, powodujący, że bez jego przywrócenia niemożliwe jest podejmowanie określonych działań (np. odwołanie złożone po terminie, który w razie jego uchybienia nie zostanie przywrócony, staje się bezskuteczne). Zatem od zachowania terminu uzależniona jest skuteczność dokonanej czynności. Oznacza to, że odwołanie, które zostanie wniesione po terminie nie może doprowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy. Mając to na uwadze należy wskazać, że stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 o.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika, że decyzja Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 15 września 2023 r. (nr 328000-COP.4246.13.2022.34.KP), prawidłowo zaadresowana do skarżącej spółki (na adres wskazany w KRS), została skutecznie doręczona w trybie tzw. doręczenia zastępczego wynikającego z art. 150 o.p. Podzielić należy zatem stanowisko organu, że dane widniejące na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki oraz kopercie pocztowej zawierającej ww. decyzję (k. 141 akt administracyjnych), wyczerpują wymogi doręczenia zastępczego wynikające z art. 150 o.p., ze skutkiem na dzień 4 października 2023 r. Siedmiodniowy termin do złożenia odwołania zaczął zatem biec od 5 października 2023 r. i upłynął z dniem 18 października 2023 r. Odwołanie zaś zostało wniesione do organu w dniu 27 listopada 2023 r., a zatem po terminie. W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie to może być obalone, jednakże podejmując taką próbę należy mieć na względzie, że na stronie spoczywa obowiązek przedstawienia wiarygodnych środków dowodowych. W praktyce orzeczniczej nie budzi wątpliwości, że ciężar obalenia domniemania doręczenia przesyłki przez awizo ciąży na stronie skarżącej, a jednym ze sposobów obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego. Co prawda z akt administracyjnych wynika, że skarżąca wszczęła postępowanie reklamacyjne na okoliczność niedoręczenia jej zawiadomień (awiz) o przesyłce zawierającej decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni, jednakże w piśmie z dnia 19 grudnia 2023 r. Poczta Polska SA z siedzibą w Warszawie w odpowiedzi na złożoną reklamację nie potwierdziła braku awizowania przesyłki, a jedynie wyjaśniła, że "czynności związane z podjęciem próby doręczenia przesyłek przez operatora oraz ich awizowanie nie wymagają uwierzytelnienia ich wykonania". Obalenie zatem fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia strony, że nie pozostawiono awiza, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 150 o.p. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w tym trybie poprzez złożenie zwykłego oświadczenia, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. Skoro w świetle powołanych wyżej przepisów 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął dla skarżącej z dniem 18 października 2023 r., stwierdzić należało, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co obligowało organ do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jednocześnie – na co także zwrócił uwagę organ odwoławczy – złożony wraz z odwołaniem przez spółkę wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia został rozpoznany negatywnie – postanowieniem z dnia 25 stycznia 2024 r. (nr 2201-IOA.4246.35.2023.11) DIAS odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia niniejszego odwołania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl ).