III SA/Gd 134/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk ( spr. ) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2012 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego P. G. kwotę 295,20 zł ( dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej obejmującej kwotę 55,20 zł ( pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy ) tytułem podatku od towarów i usług. Skarżący J. J. wniósł skargę na decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia 5 stycznia 2012r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 22 listopada 2011r. o umorzeniu postępowania w sprawie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych dotyczących adresu zameldowania W. H.. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia danych dotyczących adresu zameldowania W. H.. Wobec odmowy udostępnienia ww. danych i na skutek skarg skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 października 2009r sygn. akt III SA/Gd 220/09 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia 28 stycznia 2009r. oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 grudnia 2008r. odmawiającą udostępnienia skarżącemu danych dotyczących adresu zameldowania W. H. oraz następnie wyrokiem z dnia 3 lutego 2011r. sygn. akt III SA/Gd 538 /10 uchylił postanowienie Wojewody [...] z dnia 13 września 2010r. oraz postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 lipca 2010r. i postanowienie Prezydenta miasta [...] z dnia 17 lutego 2010r.- powyższe rozstrzygniecie dotyczyło utrzymania w mocy przez organ II instancji postanowień dotyczących zwrotu wniosku o udostępnienie danych ze zbiorów osobowych na tej podstawie, że wnioskodawca nie uiścił opłaty za udostępnienie danych. W wyroku z dnia 8 października 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że organy winny przed wydaniem rozstrzygnięcia merytorycznego bądź postanowienia o zwrocie podania rozpatrzeć wniosek o zwolnienie od opłaty wymaganej dyspozycją art. 44h ust. 9 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazano, że jakkolwiek przepisy ww. ustawy nie przewidują zwolnienia od opłaty za udostępnienie danych osobowych, to organy są zobowiązane do rozstrzygnięcia wniosku w przedmiocie zwolnienia z tej opłaty na podstawie art. 267 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto Sąd uznał, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszeń zasad postępowania administracyjnego zawartych w przepisach kpa ( art. 7, art. 77§ 1 kpa, art. 80 i art. 107 § 3 kpa), akcentując, że podstawą odmowy udzielenia informacji było w pierwszej kolejności niewskazanie przez skarżącego bliższych danych W. H., co pozwoliłoby na wskazanie adresu właściwej osoby. Sąd wskazał, że w aktach sprawy brak jest jakiekolwiek pisma, w którym organ wzywałby skarżącego do wskazania bliższych danych W. H.. Pisma organu kierowane do skarżącego dotyczyły informacji, że dane adresowe zostaną mu udostępnione po uiszczeniu opłaty, o której mowa w art. 44h ust. 9 pkt 2 ustawy. W takiej sytuacji skarżący w odpowiedzi na pisma odnosił się tylko i wyłącznie do kwestii obowiązku uiszczenia opłaty oraz wnosił o zwolnienie go z opłaty z uwagi na brak środków pieniężnych. Sąd wskazał, że takie działanie organów stanowi naruszenie przepisów kpa regulujących przebieg postępowania dowodowego, organy nie podjęły bowiem działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego, tymczasem należało przed rozpoznaniem sprawy wystąpić do wnioskodawcy z wezwaniem o podanie danych umożliwiających identyfikację osoby, której dotyczył wniosek. We wskazaniach dotyczących dalszego postępowania Sąd podał, że wynikają one z przytoczonych rozważań. Organ winien w pierwszej kolejności rozstrzygnąć kwestię zwolnienia skarżącego z opłaty i w zależności od treści tego orzeczenia podjąć dalsze działania w sprawie. Natomiast w wyroku z dnia 3 lutego 2011r. Sąd ustalił, że organy naruszyły przepis art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie wykonały wytycznych Sądu w przedmiocie zwolnienia od opłaty na podstawie art. 267 kpa. Organ I instancji zwrócił skarżącemu wniosek o udostępnienie danych osobowych ze względu na brak uiszczenia stosownej opłaty. Organ II instancji uznał, że wydanie postanowienia o zwrocie wniosku o udostępnienie danych meldunkowych znajduje uzasadnienie faktyczne i prawne z uwagi na brak opłaty za udzielenie informacji, mimo wezwania do jej uiszczenia na podstawie art. 261 kpa- skarżący żądanej opłaty nie uiścił ( po uprzedniej odmowie zwolnienia skarżącego z opłaty postanowieniem z dnia 17 lutego 2010r.). Organy ustaliły, że przepisy art. 44h ust.9 pkt 2 ustawy o ewidencji nie dopuszczają możliwości rozpatrzenia wniosku o udostępnienie danych, bez dołączenia opłaty. Sąd ustalił, że organy, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 8 października 2009r., winny rozważyć czy na podstawie przepisów wskazanych w uzasadnieniu wyroku Sądu wniosek o zwolnienie skarżącego z opłaty zasługuje na uwzględnienie. Takich rozważań organy nie poczyniły, uznając wbrew wytycznym zawartym w wyroku w sprawie III SA/Gd 220/09, iż możliwości takiej nie dopuszczają przepisy prawa, czym naruszyły przepis art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołując się na powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie wraz z postanowieniami organu I instancji uwagi na wadliwe rozpoznanie wniosku w przedmiocie zwolnienia od opłaty. Wskazano, że organ rozpoznający sprawę winien w pierwszej kolejności rozstrzygnąć kwestię zwolnienia skarżącego z opłaty i w zależności od tego orzeczenia, podjąć dalsze działania w sprawie. Zaskarżoną decyzja z dnia 5 stycznia 2012r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 22 listopada 2011r. o umorzeniu postępowania w sprawie udostępnieniania danych osobowych ze zbiorów meldunkowych w zakresie adresu zameldowania W. H.. W decyzji nr [...] z dnia 22 listopada 2011r. Prezydent Miasta [...], powołując się na art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego umorzył postępowanie administracyjne w sprawie udostępnienia J. J. danych ze zbiorów meldunkowych, dotyczących W. H.. W uzasadnieniu organ I instancji w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, które zostało wszczęte na skutek wniosku skarżącego z listopada 2007r. Organ podał, że aktualne wytyczne w kwestii udostępniania danych stanowią, iż organ meldunkowy może udostępnić dane wyłącznie ze zbioru aktualnych mieszkańców. Jeżeli osoba w takim zbiorze nie figuruje – organ winien poinformować wnioskodawcę o powyższym wraz z pouczeniem o możliwości wystąpienia z odrębnym wnioskiem do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Bez znaczenia jest fakt, że osoba figuruje w zbiorze byłych mieszkańców, gdyż o udostępnienie takich danych wnioskodawca się nie zwracał. Za informację o niefigurowaniu osoby opłaty się nie pobiera. Powołując się na powyższe organ I instancji wskazał, że w tej sytuacji skoro W. H. nie figuruje w zbiorze aktualnych mieszkańców [...] (jest byłym mieszkańcem), pismem z dnia 21 listopada 2011r. poinformowano skarżącego o powyższym, pouczając o możliwości wystąpienia ze stosownym wnioskiem do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Nadto organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne w sprawie udostępnienia danych adresowych stało się bezprzedmiotowe, ponieważ organ meldunkowy nie posiada danych o aktualnym adresie W. H.. Powyższe uzasadniało umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, że organ nietrafnie umorzył postępowanie na podstawie art. 105 §1. Skarżący wskazał, że jeżeli W. H. wyprowadził się z pierwotnego adresu zamieszkania, to w organie istnieje adnotacja o wyprowadzeniu się wraz z miejscem aktualnego pobytu tej osoby. Nie może dojść do sytuacji w której osoba wyprowadza się bez wskazania aktualnego pobytu stałego lub czasowego. Bez znaczenia jest, że ww. osoba jest byłym mieszkańcem. Nadto organ nie rozpatrzył wniosku skarżącego o zwolnienie od opłaty. W zaskarżonej decyzji wojewoda [...] powołał się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 44h ust. 2 pkt 1 i art. 44h ust. 9 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 993). Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że brak jest w rozpoznawanej sprawie przedmiotu postępowania administracyjnego, gdyż organ nie dysponuje danymi o aktualnym miejscu zameldowania W. H., a więc danymi, o których udostępnienie zwracał się wnioskodawca. Podkreślono, że w sytuacji gdy wniosek dotyczy udostępnienia adresu zamieszkania poszukiwanej osoby, to organ meldunkowy może udostępnić dane wyłącznie ze zbioru aktualnych mieszkańców. W takiej sytuacji udostępnienie danych archiwalnych, czyli danych ze zbioru byłych mieszkańców, np. dokąd osoba się wymeldowała, byłoby faktycznie oraz prawnie nieuzasadnione. Wskazano, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ I instancji nie ma również możliwości udostępnienia danych dotyczących aktualnego miejsca pobytu W. H. poza Gminą [...], gdyż nie dysponuje takimi danymi. Wprawdzie organ meldunkowy może posiadać informację o tym dokąd wyprowadziła się osoba, będąca dotychczas mieszkańcem G., to jednak nie będzie już informowany o kolejnych zmianach miejsca pobytu takiej osoby. W takiej sytuacji jedynie Minister Spraw Wewnętrznych, gromadzący dane wszystkich mieszkańców Polski będzie posiadał rzetelną i wiarygodną informację o faktycznym, aktualnym miejscu zameldowania poszukiwanej osoby. Organ I instancji nie ma również możliwości przekazania wniosku skarżącego według właściwości do Ministra Spraw Wewnętrznych, ponieważ wniosek ten został prawidłowo skierowany do organu gminy. Prezydent Miasta [...] nie miał zatem podstaw do uznania się za organ niewłaściwy. Odnośnie decyzji o umorzeniu postępowania organ odwoławczy wskazał, że z bezprzedmiotowość występuje, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, ponieważ organ I instancji nie dysponuje danymi, które mógłby udostępnić. W tej sytuacji wydanie decyzji o udostępnieniu lub odmowie udostępnienia danych osobowych, które nie istnieją w zbiorze mieszkańców G., jest bezprzedmiotowe. J. J. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu. Nadto podniósł, że organ winien przekazać jego wniosek według właściwości do innego organu, w obszarze właściwości którego zamieszkuje osoba, której adres zamieszkania jest potrzebny, albowiem każda osoba która się przeprowadza wskazuje miejsce nowego pobytu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. W piśmie procesowym z dnia 27 lipca 2012r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe z powodu niedysponowania żądanymi przez skarżącego danymi osobowymi. Powołując się na odpowiedź na skargę organu, pełnomocnik wskazał, że z jednej strony organ twierdzi, że nie posiadał danych dotyczących aktualnego miejsca zameldowania W. H. a z drugiej, twierdzi, że może posiadać informację dokąd wymeldował się dotychczasowy mieszkaniec G.. Zdaniem skarżącego nic nie stało na przeszkodzie, aby udzielić mu żądanych informacji. Skoro organ dysponował żądanymi informacjami to uznanie postępowania za bezprzedmiotowe jest bezpodstawne. Nadto podniesiono, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że może on udostępnić dane wyłącznie ze zbioru aktualnych mieszkańców, natomiast udostępnienie danych ze zbioru byłych mieszkańców, np. dokąd osoba się wyprowadziła, byłoby faktycznie i prawnie nieuzasadnione. Organ nie powołał w się w powyższym zakresie na żaden przepis prawny. Nadto pełnomocnik powołał się na dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz treść zapadłych w sprawie orzeczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 §1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem nie narusza prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 44 a ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm.) - zwanej dalej ustawą, ewidencję ludności prowadzi się w systemie teleinformatycznym na podstawie danych osobowych zgłoszonych przy wykonywaniu obowiązku meldunkowego oraz zgłoszeń, o których mowa w art. 14 oraz w art. 17 w formie: 1) zbiorów meldunkowych jako a) zbioru danych stałych mieszkańców, b) zbioru danych byłych mieszkańców. Art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że dane ze zbiorów meldunkowych mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny. W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpił do organu meldunkowego o udostępnienie mu danych adresowych W. H. w związku z powództwem wytoczonym ww. przed Sądem Okręgowym w G.. Skarżący został wezwany do przez Sąd do podania adresu zamieszkania pozwanego (W. H.). Skarżący posiadał zatem interes prawny w uzyskaniu aktualnych danych adresowych W. H.. Organ meldunkowy ustalił, że W. H. nie figuruje w zbiorze aktualnych mieszkańców G. ( jest byłym mieszkańcem G.). Tym samym organ nie dysponuje danymi o aktualnym miejscu zamieszkania W. H., które mógłby udostępnić skarżącemu. Skoro organ ustalił, że nie dysponuje danymi o aktualnym miejscu zamieszkania W. H. to udostępnienie danych poprzez podanie jego miejsca zamieszkania na podstawie danych ze zbioru aktualnych mieszkańców nie było możliwe. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących udostępnienia danych ze zbioru danych byłych mieszkańców, to z jednej strony uwzględnienie tego wniosku nie było możliwe w rozpoznawanej sprawie. Podobnie jak w przypadku udostępnienia aktualnego adresu zamieszkania ze zbioru aktualnych mieszkańców, dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku niezbędnym jest ustalenie czy żądający takich danych ma interes prawny w żądaniu ich udostępnienia. Powyższe nie stanowiło wprawdzie przedmiotu sprawy, jednakże z zobowiązania Sądu Okręgowego wynika, że niezbędnym dla nadania biegu sprawie przed Sądem jest podanie adresu umożliwiającego nadanie sprawie biegu, a więc adresu aktualnego. Jednakże niezależnie od powyższego wskazać należy, że zgodnie z art. 15 ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, w organie tym zgłasza swoje dane osobowe obejmujące adres dotychczasowego, a nie przyszłego, miejsca pobytu stałego lub czasowego. Wskazać należy, jak to zasadnie uznał organy, że brak było podstaw do przekazania wniosku skarżącego według właściwości do innego organu a nadto skarżący został pouczony, że z wnioskiem o udostępnienie danych adresowych skarżący może zwrócić się do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji –Wydziału Udostępniania Informacji Departamentu Spraw Obywatelskich. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, że skoro W. H. nie jest mieszkańcem G. i organ nie dysponuje danymi o aktualnym miejscu jego zameldowania, to prowadzenie postępowania w sprawie udostępnienia danych adresowych stało się bezprzedmiotowe. Z przytoczonych względów i na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).