III SA/Gd 139/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. L. i J. L. na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 27 lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia strefy płatnego parkowania na terenie miasta [...] oraz wysokości stawek opłat za parkowanie i opłaty dodatkowej oraz sposobu ich pobierania oraz wprowadzenia opłaty abonamentowej postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Skarżący J. L. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną; mieszkającą w lokalu o powierzchni 50 m2, zajmowanym przez 4 osoby; nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3 000 euro. Wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim, lecz prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jego dochodu są świadczenia emerytalno - rentowe w wysokości 5 048 zł brutto miesięcznie, z których prowadzona jest egzekucja. Według oświadczenia wnioskodawcy, dochód pozostający do jego dyspozycji po dokonaniu potrąceń oraz niezbędnych wydatków (energia, gaz, paliwo, ubezpieczenie) wynosi 266,16 zł miesięcznie. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012, Poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.) W niniejszej sprawie referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 21 marca 2012 r., (doręczonym w dniu 26 marca 2012 r.) wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: odpisów zeznań podatkowych za 2011 r., złożonych przez niego oraz małżonkę, a jeżeli nie zostały sporządzone, odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego oraz małżonkę rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez małżonków stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez niego w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz i inne wskazane w uzasadnieniu wniosku); dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów; dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na majątku wnioskodawcy i jego małżonki; oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego bądź małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości); potwierdzającego fakt uiszczania świadczeń alimentacyjnych ze wskazaniem ich wysokości oraz osoby na rzecz której są one przekazywane; oświadczenia, czy wnioskodawca lub jego małżonka korzystają obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość. Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżący nie nadesłał jakichkolwiek żądanych dokumentów źródłowych ani oświadczeń. Nie wnosił również o przedłużenie tego terminu. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że o dostatecznym udowodnieniu we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy decyduje sąd (referendarz), który w razie niewystarczających danych do oceny sytuacji materialnej wnioskującego, może w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wezwać do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Mający zastosowanie w sprawie art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. W świetle wskazanego przepisu sąd (referendarz) nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, a władny jest jedynie oceniać w świetle art. 246 § 1 P.p.s.a. te, które wskazała strona. Podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, są więc co do zasady okoliczności przytoczone w stosownym wniosku. Nie ulega wątpliwości, że powinna być to w związku z powyższym informacja na tyle szczegółowa, by możliwa była ocena realnej sytuacji finansowej strony. Oczywiste również jest, zważywszy na wspomniany wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy, że sąd (referendarz) rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może być pozbawiony możliwości weryfikacji danych zawartych we wniosku strony. W niniejszej sprawie, korzystając z uprawnienia wynikającego z art. 255 P.p.s.a. zobowiązano skarżącego do złożenia stosownych dokumentów. Przedstawienie tych danych umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku. Wobec niewywiązania się przez wnioskodawcę z nałożonego obowiązku, nie było podstaw do uznania przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należało, iż skarżący nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 P.p.s.a. należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.