III SA/Gd 141/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tamara Dziełakowska, Sędzia WSA Jolanta Górska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2010 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 16 marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 1 lutego 2010 r., nr [...]. Decyzją z dnia 1 lutego 2010 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122 poz. 851 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) nie stwierdził u E. Z. choroby zawodowej alergicznego nieżytu nosa. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że aby uznać schorzenie za chorobę zawodową, choroba ta musi być wyszczególniona w wykazie chorób zawodowych oraz musi istnieć związek przyczynowy między rozpoznaną chorobą a działaniem czynników szkodliwych lub uciążliwych dla zdrowia związanych z wykonywaną pracą. Natomiast analiza narażenia zawodowego oraz rozpoznane jednostki chorobowe, zdaniem organu nie występują w związku przyczynowym z zajmowanymi przez E. Z. stanowiskami pracy co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci m. in. orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wystawionego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy (zwany dalej WOMP) oraz orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wystawionego przez Instytutu Medycyny Pracy (dalej IMP). W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła przede wszystkim, że rozpatrujący jej sprawę organ nie uwzględnił rozpoznań dokonanych przez Instytut Medycyny Pracy różniących się znacznie od ustaleń dokonanych w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia 18 października 2006 r. IMP, które stanowiło podstawę wydanej decyzji. Decyzją z dnia 16 marca 2010 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zarówno WOMP, jak i IMP jednoznacznie nie rozpoznały u odwołującej się alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa. Z orzeczenia WOMP wynika ponadto, że obecności pentachlorofenolu w miejscu pracy przez okres około 1 roku nie można nazywać narażeniem zawodowym. Stężenie pentachlorofenolu w miejscu pracy E. Z. było co prawda dwukrotnie wyższe niż przewiduje norma dla środowiska stałego przebywania, jednakże biorąc pod uwagę normatywy higieniczne określone dla środowiska pracy (Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Polityki Społecznej z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, Dz. U. z 2002 r., Nr 217, poz. 1833 ze zm.) stężenie pentachlorofenolu było 25 – krotnie niższe od ustalonego najwyższego dopuszczalnego stężenia dla tego związku, co wbrew twierdzeniu strony potwierdził również IMPiZŚ. Jednostka ta wyjaśniła, że krótkotrwały okres półtrwania pentachlorofenolu w jej organizmie w związku z szybkim metabolizmem i wydalaniem nie daje podstaw do łączenia narastających z biegiem lat dolegliwości z przebytym narażeniem na pentachlorofenol. Podsumowując podkreślono, że w przedmiotowej sprawie żadna z jednostek orzeczniczych nie rozpoznała u E. Z. choroby zawodowej, jak również związku z warunkami jej pracy a występującym u niej schorzeniem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca, wnosząc o uchylenie decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego zarzuciła mu niedostateczne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie oraz brak dokonania oceny warunków pracy w zakresie niezbędnym do stwierdzenia związku przyczynowego między środowiskiem pracy a chorobą. Ponadto, zdaniem skarżącej nie oceniono całego materiału dowodowego. W opinii skarżącej wykonywana przez nią praca była świadczona w warunkach narażenia na czynniki biologiczne i chemiczne, tj. silnie rakotwórcze. Pracodawca ZUS Oddział świadomie łamał przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy co prowadziło do pogorszenia jej stanu zdrowia poprzez pojawianie się wcześniej nie występujących dolegliwości zdrowotnych, a w konsekwencji do utraty przez nią pracy. Odpowiadając na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem prawa. Zwrócić należy uwagę na to, że zarówno ze zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej jak i z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że czynnikiem szkodliwym w środowisku pracy skarżącej był wydzielający się z podłogi pentachlorofenol. Skarżąca w toku postępowania podnosiła, że z występowaniem szkodliwych substancji w jej środowisku pracy należy wiązać szereg dolegliwości takich jak bóle w klatce piersiowej, bóle głowy i karku, bóle oczu, mdłości, uczucie duszności, zasłabnięcia, zaburzenia równowagi itd. Z nieznanych powodów – pomimo takiego opisu dolegliwości skarżącej postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej zostało ograniczone wyłącznie do alergicznego nieżytu nosa. Na temat występowania tej jedynie choroby wypowiadały się właściwe jednostki służby zdrowia - pomijając całkowicie to, że zarówno w uprzednio obowiązujących przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) jak i w przepisach aktualnych – w wykazie chorób zawodowych znajdują się także przewlekłe zatrucia lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne (poz. 1 wykazu chorób zawodowych - załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Skoro opisywane przez skarżącą występujące u niej objawy chorobowe, pozostające jej zdaniem w związku przyczynowym z warunkami pracy wykraczały poza zakres objawów charakterystycznych dla alergicznego nieżytu nosa to rzeczą organów właściwych w sprawach chorób zawodowych było przeprowadzenie postępowania w celu ustalenia, czy objawy te wiążą się z występowaniem u skarżącej jednej z chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych - np. następstw przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi - na co wskazuje konsekwentnie w toku postępowania skarżąca. W przypadku ustalenia istnienia takiej choroby stwierdzić należy, czy choroba ta pozostaje w związku przyczynowym z warunkami pracy. Skoro organy administracji obu instancji rozpoznały sprawę fragmentarycznie -dostrzegając jedynie jeden możliwy aspekt podejrzenia choroby zawodowej u skarżącej, to uznać należy, że stało się tak z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które nakazują organom podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli – w oparciu o wszechstronnie zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy. Na marginesie tylko zwrócić należy uwagę, że fakt nieprzekroczenia dopuszczalnych stężeń środków chemicznych w środowisku pracy nie jest przesłanką determinującą stwierdzenie, że występująca u pracownika choroba nie ma charakteru choroby zawodowej. Taka argumentacja nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Innymi słowy na przykład następstwa zatrucia substancją chemiczną pozostają chorobą zawodową, jeśli zatrucie pozostaje w związku przyczynowym z występowaniem substancji w środowisku pracy, nawet jeśli intensywność jej występowania nie przekraczała dopuszczalnych niektórymi normami ilości. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji zobowiązane będą do uwzględnienia powyższych rozważań w toku postępowania. W tym stanie sprawy, stwierdzając, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.