III SA/Gd 143/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 7 lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego oddala skargę. Decyzją z dnia 16 listopada 2001 r. nr [...] Wojewoda [...], powołując się na art. 37 j ust. 1 i art. 37 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty [...] przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy [...] z dnia 26 października 2001r. bez numeru, w sprawie odmowy przyznania Z. B. prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu wskazano, że Z. B. został zarejestrowany po raz kolejny w dniu 2.05.2001 r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 3.05.2001 r. na okres skrócony o poprzedni okres pobierania zasiłku. Prawo to utracił z dniem 25.07.2001r., gdyż upłynął ustawowy 18 - to miesięczny okres pobierania zasiłku. W dniu 4.10.2001r. strona złożyła wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego wnosząc o zaliczenie do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Ustalono, że Z. B. w dniu złożenia wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego nie legitymował się wymaganym przez art. 37 j ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu okresem uprawniającym do zasiłku, tj. nie miał okresu uprawniającego do zasiłku w wysokości ponad 35 lat, jak również nie spełniał wymogów przewidzianych w art.37 j ust. 1 pkt 2 tej ustawy, gdyż choć udokumentował wymagany okres uprawniający do zasiłku w wysokości ponad 30 lat, to nie posiada co najmniej 15 letniego okresu wykonywania pracy uznanej w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Okres ten wynosi 14 lat, 5 miesięcy, 21 dni, co ustalono na podstawie przedłożonych przez stronę dokumentów. Decyzję tę wraz z decyzją organu I instancji, wskutek skargi wniesionej przez Z. B. uchylił wyrokiem z dnia 29.06.2004r. sygn. akt 3 II SA/Gd 4273/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Sąd zalecił organom administracji, by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przeprowadziły postępowanie dowodowe, obejmujące też dowody wskazane przez skarżącego, w celu wyjaśnienia, czy w latach 1968 -1969 wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Sąd nakazał rozpatrzenie całego materiału dowodowego zgodne z art. 77 k.p.a. i odniesienie się do twierdzeń skarżącego i przedkładanych przez niego dowodów. Organ winien odnieść się także do twierdzeń skarżącego o możliwości zaliczenia do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze okresu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Następnie decyzją dnia 4 października 2004r. bez numeru Starosta [...] ponownie odmówił Z. B. prawa do zasiłku przedemerytalnego, stwierdzając, że nie spełnia on przesłanek ustawowych niezbędnych dla nabycia tego prawa. W uzasadnieniu wskazano, że brak jest podstaw do zaliczenia okresu pracy w Nadleśnictwie P. w okresie 1.11.1968r. 30.09.1969r. jako pracy w szczególnych warunkach. Omówiono zeznania świadków, wskazując że nie potwierdzili oni, by skarżący wykonywał pracę drwala lub pracę przy zrywce drewna w pełnym wymiarze czasu pracy. Decyzję tę uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia Wojewoda [...] decyzją z dnia 19.11.2004r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wyjaśnienia wymaga kwestia przedmiotu toczącego się przed Sądem Rejonowym - Sądem Pracy w Cz. postępowania z powództwa skarżącego. Organ I instancji powinien zobowiązać stronę do przedłożenia kopii protokołów zeznań świadków składanych przed tym sądem. Wyjaśnienia wymaga ponadto to, czy pracy wykonywanej przez skarżącego w okresie 08.02.1971 - 12.07.1971 w Zakładach Przemysłu Drzewnego w B. nie należy zaliczyć do prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Kolejną decyzją z dnia 4 stycznia 2005r. Starosta [...] odmówił Z. B. prawa do zasiłku przedemerytalnego, wskazując w uzasadnieniu, że zarówno z zeznań świadków W. Ś. jak i W. K. jak i relacji samego Z. B. wynika, że pracował on jako robotnik leśny. Zebrany materiał dowodowy, obejmujący między innymi zeznania świadków W. Ś. i W. K. złożone przed Sądem Rejonowym w Cz. nie pozwala na przyjęcie, że Z. B. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w charakterze drwala w Nadleśnictwie P. w okresie 1.11.1968r. - 30.09. 1969r. Organ wskazał także, że zwrócił się do następcy prawnego ZPD w B.- PPD "A" sp. z o.o. w B. o nadesłanie informacji czy Z. B. wykonywał w trakcie swego zatrudnienia w ZPD w B. prace kwalifikowane do prac wykonywanych w szczególnych warunkach i uzyskał na takie pytanie odpowiedź przeczącą. W uzasadnieniu wskazano także, że Z. B. nie spełnia przesłanek nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Decyzję powyższą utrzymał w mocy Wojewoda [...] decyzją z dnia 7 lutego 2005r. nr [...] wskazując w uzasadnieniu, że organ I instancji należycie rozważył całokształt materiału dowodowego i ustalił, że brak podstaw do zaliczenia do okresu pracy w szczególnych warunkach okresu pracy odwołującego się w Nadleśnictwie N. w okresie 1.11.1968r. 30.09. 1969r. Zatem okres pracy w szczególnych warunkach podlegający zaliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego wynosił zaledwie 14 lat 5 miesięcy i 21 dni, a więc był zbyt krótki by pozwalał na przyznanie prawa do tego zasiłku. Nie było ponadto możliwe zaliczenie do tego okresu okresów wykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej na własny rachunek, gdyż nie był on wówczas pracownikiem. Na powyższą decyzję skargę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. B., podnosząc, że do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego powinny zostać mu zaliczone zarówno okresy wykonywania działalności gospodarczej, jak i okres pracy w Nadleśnictwie P. w latach 1968-1969. Z zeznań złożonych bowiem przed sądem przez świadków W. Ś. i W. K. wynika, że skarżący wykonywał pracę drwala w wymiarze takim jak i oni, a skoro świadkowie pracowali w pełnym wymiarze czasu pracy to również i skarżący w takim wymiarze pracował. Takiej oceny nie może zmienić to, że świadkowie stwierdzili, że wykonywał on także i inne, dodatkowe prace w lesie. Skarżący okoliczność tę przyznał, wskazując, że wykonywanie tych czynności spowodowane było organizacją pracy w lesie, a świadkowie wykonywali również takie prace a pomimo tego okres pracy został im zaliczony do okresu pracy w szczególnych warunkach. Natomiast praca, którą skarżący wykonywał w ramach działalności gospodarczej nie różniła się niczym od pracy wykonywanej przez niego wcześniej w ramach stosunku pracy. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Nie budzi wątpliwości to, że pomimo utraty mocy obowiązującej przez ustawę z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. DZ.U.03.58.514 z późn. zmianami) do oceny, czy skarżącemu przysługuje prawo do zasiłku przedemerytalnego właściwe były przepisy tej właśnie ustawy, obowiązującej w dacie złożenia przez niego wniosku. Art.37j u. 1 powyższej ustawy stanowił, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Skarżący twierdził, że spełnił wszelkie przesłanki wymienione w powyższym przepisie, natomiast odmienna ocena dokonana przez rozpatrujące sprawę organy administracji wynikała ze stwierdzenia, że skarżący, nie posiadający 35 - letniego o okresu uprawniającego do zasiłku nie wykazał przesłanki 15 lat wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stanowi w §2, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym okresy te stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru lub w świadectwie pracy. Ponieważ skarżący nie był w stanie przedłożyć dokumentów potwierdzających wykonywanie pracy w szczególnych warunkach przez wymagany w ustawie okres czasu to organy administracji przeprowadziły postępowanie dowodowe mające na celu wyjaśnienie okoliczności podnoszonych przez skarżącego, a dotyczących wykonywania przez niego pracy w szczególnych warunkach. Art. 7 k.p.a. nakazuje organom administracji publicznej w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej. Art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten wyraża równocześnie zasadę prawdy obiektywnej jak też zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie musi zatem dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych. Rozumowanie w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki (por. K.p.a. z komentarzem. B.Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 1996. s.378). Zgodnie z wytycznymi udzielonymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie analizie poddano zeznania świadków składane zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w Cz.. Ocena tych zeznań dokonana przez rozpatrujące sprawę organy administracji nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów. Obaj świadkowie, zarówno W. K. jak i W. Ś. zeznali przed organem administracji, że skarżący pracował jako sezonowy robotnik leśny przy ochronie i zagospodarowaniu lasu. W późniejszych zeznaniach przed sądem powszechnym świadek K. podał, że skarżący "robił sezonowo" i "pomagał we wszystkich pracach - zrzynce ręcznej, korowaniu, układaniu drewna, pracach pielęgnacyjnych, sadzeniu lasu, hakowaniu...". Świadek Ś. wprawdzie twierdził, że skarżący pracował jako drwal, lecz stwierdził także, że aby być drwalem, trzeba było odbyć stosowne przeszkolenie i nie wie on, czy skarżący takie przeszkolenie odbył. Trafny jest argument zawarty w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, że skarżący będący pracownikiem młodocianym nie mógł być zatrudniony jako drwal - w warunkach szczególnych - gdyż zabraniały tego obowiązujące ówcześnie przepisy. Argument ten miał istotne znaczenie dla oceny wiarygodności zeznań świadków w sytuacji ich sprzeczności. Z zeznań tych, wbrew stanowisku skarżącego nie wynika bowiem w sposób niewątpliwy, by wykonywał on w okresie 1.11. 1968r. - 30.09.1969r. pracę drwala w pełnym wymiarze czasu pracy. Zatem z trafnej, dokonanej przez organa administracji oceny zebranych dowodów me wynikało, by praca skarżącego w Nadleśnictwie P. w wymienionym okresie podlegała zaliczeniu do okresów upoważniających do zasiłku. Podobnie prawidłowy jest pogląd organów administracji, zgodnie z którym okres wykonywania działalności gospodarczej na własny rachunek, bez względu na to, na czym działalność ta polegała nie podlega zaliczeniu do okresów wykonywania pracy szczególnych warunkach. Pogląd taki jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 2 lutego I 998r. sygn. akt II SA/Wr 315/9 pub I. Pr. Pracy 1998/11/39). Nie budzą także wątpliwości ustalenia dokonane przez organa administracji dotyczące charakteru zatrudnienia skarżącego w ZPD w B.. Uzyskane informacje pozwoliły na odrzucenie możliwości wykonywania przez skarżącego pracy w szczególnych warunkach w okresie zatrudnienia w tym przedsiębiorstwie. Skoro zatem ze zgromadzonego prawidłowo w sprawie materiału nie wynika, by skarżący spełniał wynikającą z art.37j u.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przesłankę posiadania 15 - letniego okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, uprawniającego do zasiłku, to zasadną była odmowa przyznania mu uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego. Z tych względów, uznając skargę za bezzasadną, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 153 poz. 1270 z późno zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.