III SA/Gd 144/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 13 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zaświadczenia o samodzielności lokalu 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 maja 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą [...] 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 17 maja 2016r., na podstawie art. 123, art. 129 k.p.a , art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1892) odmówił "A" S.A. w G. wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu – pomieszczenia o przeznaczeniu na inne cele niż mieszkalne, położonego na kondygnacji podziemnej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w G.. W uzasadnieniu organ podał, że spółka wnioskiem z dnia 4 lutego 2011 r. zwróciła się o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu - pomieszczenia pełniącego funkcję węzła cieplnego. Sprawa była już rozstrzygana trzykrotnie. Postanowienia Prezydenta Miasta były uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Sprawy przekazywano do ponownego rozpatrzenia. Rozpatrując sprawę po raz czwarty organ stanął na stanowisku, że pomimo ziszczenia się przesłanki wynikającej z art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali w postaci wydzielenia pomieszczenia trwałymi ścianami w obrębie budynku, zobligowany był do ustalenia, czy pomieszczenie służy zaspokajaniu innych potrzeb, a zatem czy jest pomieszczeniem o innym przeznaczeniu, kwalifikującym się jako samodzielne. Pomieszczenie węzła ciepłowniczego służy do umieszczenia urządzeń technicznych obsługujących 5 budynków Wspólnoty Mieszkaniowej, które stanowią ważną część instalacji zaopatrującej ponad 100 lokali mieszkalnych w ciepło. Organ stwierdził, że nie można usamodzielnić przedmiotowego lokalu, gdyż jego wyodrębnienie spowodowałoby powstanie odrębnej od części wspólnych budynku własności, co np. w przypadku zmiany sposobu użytkowania lokalu lub jego sprzedaży może pozbawić budynek pomieszczenia do umieszczenia w nim urządzeń technicznych i zapewniającego ich obsługę techniczną. Za błędną uznano także tezę wnioskodawcy, że głównym przeznaczeniem przedmiotowego pomieszczenia jest ochrona urządzeń węzła cieplnego należących do "B" Sp. z o.o. Wnioskodawca pominął istotny interes społeczny Wspólnoty, która winna mieć kontrolę nad sposobem ogrzewania swoich mieszkań, co wiąże się z gwarancją uzyskania prawnych i faktycznych możliwości nieskrępowanego dostępu do pomieszczenia przeznaczonego, wg pozwolenia na budowę, do umieszczenia urządzeń dostarczających ciepło. Nie może być brany pod uwagę fakt, że znajdujące się w pomieszczeniu urządzenia stanowią własność przedsiębiorcy ( "B"), zaś samo pomieszczenie nie jest częścią wspólną budynku. Taki stosunek został ukształtowany na drodze cywilnej między wnioskodawcą a spółką dostarczającą ciepło. Pomieszczenie techniczne węzła cieplnego nie może być uznane za samodzielne. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła spółka "A" podnosząc, że pomieszczenie objęte wnioskiem nie jest przeznaczone do wspólnego użytku mieszkańców, nie służy zaspokojeniu potrzeb ogrzewania. Zdaniem strony instalacja zewnętrzna z węzłem nie może stanowić wspólnej własności mieszkańców, a lokal nie może być ogólnie dostępny ze względów bezpieczeństwa. Ponadto zarzucono wydanie postanowienia z pominięciem wniosku dowodowego spółki z dnia 13.05.2016 r., co miało wpływ na wynik sprawy, skoro wniosek stanowi odpowiedź na wezwanie organu o wskazane w nim dokumenty, które organ uznał za istotne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 13 grudnia 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 218 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 i 3 ustawy o własności lokali, utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że warunkiem uznania, że dany lokal stanowi lokal samodzielny jest to, że lokal ten nie może funkcjonalnie stanowić części składowej innego samodzielnego lokalu. Nie może on także, w przypadku budynków, w których ustawiono przynajmniej jedną odrębną własność lokalu, wchodzić w skład nieruchomości wspólnej. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. W ocenie organu odwoławczego prawidłowo uznano, że przedmiotowy lokal, w którym znajduje się część instalacji cieplnej - węzeł ciepłowniczy, służący zaopatrzeniu w ciepło pięciu odrębnych budynków mieszkaniowych, nie może stanowić lokalu samodzielnego. Nie jest to bowiem pomieszczenie służące do użytku wyłącznie właścicielowi tego jednego lokalu; jego funkcja wiąże się nierozerwalnie z użytkowaniem innych lokali o funkcji mieszkalnej, zlokalizowanych w pięciu budynkach mieszkalnych, stanowiących odrębne nieruchomości. Organ wyjaśnił, że choć w uzasadnieniu postanowienia zawarto nieprawdziwe stwierdzenie, że wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie o złożenie dokumentów, jednak nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie sprawy - wystarczająca dla rozstrzygnięcia dokumentacja techniczna znajdowała się w aktach. "A" S.A. w G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się uchylenia postanowień organów obu instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie: ̶ art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 219 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy w korelacji z właściwą interpretacją prawa procesowego pozwalał na wydanie postanowienia o uchyleniu postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, podobnie jak miało to miejsce w wydanych poprzednio postanowieniach Kolegium; ̶ art. 6 i art. 7 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do wydania postanowienia sprzecznego w przepisami ustawy o własności lokali, poprzez ocenę możliwości wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu w oderwaniu od ustawowych kryteriów tej oceny; ̶ art. 2 ust. 1-3 ustawy o własności lokali, poprzez jego niezastosowanie co doprowadziło do uznania, że odmowa wydania zaświadczenia była zasadna przy czym w niniejszej sprawie brak jest ku temu przesłanek normatywnych, albowiem zostały spełnione wszystkie określone w tych przepisach przesłanki do uznania lokalu za lokal samodzielny; ̶ art. 2 ust. 4 ustawy o własności lokali, poprzez uznanie przedmiotowego lokalu jako "pomieszczenie przynależne" - część składową lokali mieszkalnych, podczas gdy brak jest ku temu podstaw normatywnych. W uzasadnieniu skarżąca podzieliła pogląd Kolegium wyrażony w postanowieniu z dnia 26 czerwca 2012 r. gdzie wskazano, że przedmiotowy lokal spełnia warunki samodzielności, a sprawa powinna zostać zakończona wydaniem zaświadczenia o samodzielności lokali. W postanowieniu tym podniesiono, że organ wydający zaświadczenie o samodzielności nie powinien badać, czy lokal spełnia jakiekolwiek inne warunki niż wymagania, o których mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali. Organ I instancji nie miał więc podstaw, aby odmówić temu lokalowi przymiotu samodzielności. Powyższe stanowisko podzieliło SKO w wydawanych w niniejszej sprawie trzech postanowieniach. Zdaniem skarżącej lokal ten, z uwagi na zawarte w aktach sprawy dowody, w tym dokumenty techniczne, spełnia wszystkie kryteria samodzielności. Organ niezasadnie odmówił wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu powołując się na kwestie cywilnoprawne, związane z ustaleniem, które części budynku mieszkalnego stanowią wspólną część służącą wszystkim mieszkańcom. W zaskarżonym postanowieniu SKO nie wyjaśniono i nie uwzględniono okoliczności, iż lokal ten nie jest przeznaczony do ogólnego użytku właścicieli pozostałych odrębnych nieruchomości lokalowych oraz nie służy zaspokojeniu potrzeb mieszkańców w ciepło. Uznanie tego pomieszczenia za pomieszczenie techniczne nie znajduje żadnego prawnego ani faktycznego uzasadnienia. Ustawa o własności lokali nie posługuje się przytoczonym pojęciem. Za tym, że jest to lokal użytkowy przemawia fakt, iż jest to pomieszczenie przeznaczone na cele inne niż mieszkalne. Lokal ten nie sprawował funkcji pomieszczenia technicznego, oraz nigdy nie był określany tym mianem. W przedmiotowym lokalu nie znajdują się inne urządzenia poza węzłem cieplnym, stanowiącym własność "B" i służy on ochronie węzła cieplnego. Lokal ten nie jest związany z żadnym z samodzielnych lokali położonych w przedmiotowym budynku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Z uwagi na przedmiot sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia są unormowania ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali ( Dz.U. z 2015 r., poz.1892 ze zm.), a w szczególności przepis art. 2 tej ustawy, który stanowi: 1. Samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, zwane dalej "lokalami", mogą stanowić odrębne nieruchomości. 2. Samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. 3. Spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 2, stwierdza starosta w formie zaświadczenia. 4. Do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż, zwane dalej "pomieszczeniami przynależnymi". Tak więc przepis dotyczący samodzielności lokali mieszkalnych stosuje się odpowiednio do samodzielnych lokali , wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. Stosownie do unormowania zawartego w ust. 4 cyt. art. 2 ustawy, do lokalu mogą przynależeć - jako jego części składowe - inne pomieszczenia. W doktrynie wskazuje się, że kryterium charakteryzującym "pomieszczenie pomocnicze" w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali jest jego funkcja, zaś kryterium charakteryzującym "pomieszczenie przynależne" jest jego położenie poza obrębem ścian lokalu (por. R. Strzelczyk, A. Turlej. Własność lokali. Komentarz. Warszawa 2007. str. 56-57). Natomiast pomieszczenie pomocnicze co do zasady powinno pozostawać w obrębie lokalu (G. Bieniek, Z. Marmaj. Własność lokali. Komentarz. Warszawa 2006 str. 42). W świetle przepisu art. 2 ust. 2 powołanej ustawy wyznacznikiem samodzielności lokalu ( w tym przypadku – niemieszkalnego) jest wydzielenie go w obrębie budynku trwałymi ścianami. Cytowane przepisy nie przewidują powoływania się na inne, niż wymienione, kryteria oceny samodzielności lokalu, a co za tym idzie organy orzekające w sprawie nie mogą stosować do jej rozstrzygnięcia innych przepisów prawa materialnego. Mimo to organ pierwszej instancji powołuje się w istocie na przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), mimo że ich bezpośrednio nie przywołuje. Organ ten wskazuje bowiem, że przedmiotowe pomieszczenie jest pomieszczeniem technicznym, a właśnie przywołane rozporządzenie zawiera unormowania dotyczące pomieszczenia technicznego, w tym definicję tego pojęcia, z której wynika, że jest to pomieszczenie przeznaczone dla urządzeń służących do funkcjonowania i obsługi technicznej budynku ( § 3 ust. 12). Zauważyć należy, że w cytowanym przepisie mowa jest o funkcjonowaniu i obsłudze budynku, nie zaś lokali mieszkalnych czy ogółu właścicieli lokali (wspólnoty mieszkaniowej), na których interes, w sposób oderwany od treści art. 2 ust.2 ustawy o własności lokali, powołuje się organ pierwszej instancji. W niniejszej sprawie nie było żadnych wątpliwości, że sporny lokal, w którym mieści się węzeł cieplny , jest izbą wydzieloną trwałymi ścianami. Charakter tego pomieszczenia należy rozpatrywać z uwzględnieniem faktu, że z treści art. 2 ust. 2 i 4 ustawy o własności lokali wynika, że pomieszczenie przynależne lub pomocnicze służy zawsze zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych ( lub innych potrzeb) dysponentów konkretnych samodzielnych lokali mieszkalnych ( użytkowych). W takim stanie rzeczy należy stwierdzić, że przedmiotowy lokal nie jest związany we wskazany sposób z żadnym z samodzielnych lokali położonych w przedmiotowym budynku. Nie służy on bowiem zaspokajaniu potrzeb mieszkańców w ciepło. Celom tym służy instalacja cieplna, której elementem końcowym jest węzeł cieplny. Instalacja ta nie może być i nie jest własnością mieszkańców budynku, a jest własnością "B". Fakt, iż z uwagi na urządzenie, które się w przedmiotowym pomieszczeniu znajduje jest ono wykorzystywane w interesie wszystkich właścicieli lokali, nie ma znaczenia w sprawie. Potrzebom mieszkańców służy sama instalacja, nie będąca zresztą ich własnością, nie zaś sam lokal. Umieszczenie tej instalacji w pomieszczeniu ( lokalu) nie powoduje, że służy ono ogrzewaniu, bowiem nie wytwarza ono ciepła ani go nie rozprowadza. Tym samym, wbrew stanowisku organów, nie można uznać, że przedmiotowy lokal wchodzi w skład nieruchomości wspólnej w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali, ani że stanowi on pomieszczenie pomocnicze czy przynależne , o których mowa w art. 2 ust. 2 i 4 tej ustawy. Z tych też względów oraz z uwagi na to, że przedmiotowy lokal spełnia kryteria, o których mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali , nie było podstaw, by lokalowi temu odmówić przymiotu samodzielności. W tej sytuacji organy obu instancji naruszyły prawo materialne - art. 2 ust. 2 i 4 ustawy o własności lokali. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. W dalszym toku postępowania organ administracji publicznej rozpatrzy sprawę, uwzględniając powyższą ocenę prawną.