III SA/Gd 144/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na czynność Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2025 r. w przedmiocie przekazania skargi na przewlekłość postępowania karnego według właściwości postanawia: odrzucić skargę. Jak wynika z akt sprawy, M. P. wniosła w dniu 20 września 2025 r. do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłość postępowania w sprawie toczącej się z jej udziałem jako oskarżonej, pod sygn. akt [...] przed Sądem Rejonowym Gdańsk – Południe w Gdańsku ([...]Wydział Karny). W złożonej do Sądu Apelacyjnego skardze na przewlekłość postępowania M. P. zawarła dodatkowo kierowane do ww. sądu żądanie przyznania jej kwoty 50 000 zł tytułem zadośćuczynienia za szkodę związaną z problemami wynikłymi z tego powodu, że postępowanie, w którym była oskarżoną toczyło się 20 lat. W piśmie zaznaczono, że akt oskarżania wpłynął do sądu w 2004 r., a wyrok o sygn. akt [...] uniewinniający skarżącą zapadł w 2022 r. Pismem z dnia 2 października 2025 r., o oznaczeniu II L.Dz.420/25, Sąd Apelacyjny w Gdańsku, II Wydział Karny, poinformował Sąd Okręgowy w Gdańsku, V Wydział Karny Odwoławczy, że przekazuje mu opisaną wyżej skargę według właściwości. O dokonaniu wskazanej czynności powiadomiono także wnoszącą skargę. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2025 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku, V Wydział Karny Odwoławczy, w sprawie o sygn. akt [...] pozostawił bez rozpoznania skargę strony o stwierdzenie przewlekłości postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym Gdańsk – Południe w Gdańsku w sprawie [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarga odnosi się do przewlekłości w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt. [...] przez Sąd Rejonowy Gdańsk – Południe w Gdańsku, które to postępowanie zakończyło się wydaniem przez sąd pierwszej instancji wyroku w dniu 21 listopada 2022 r., prawomocnym względem oskarżonej w dniu 23 kwietnia 2023 r. Od ww. orzeczenia nie został wywiedziony środek zaskarżenia. Natomiast oskarżona wniosła skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego w tej sprawie w dniu 25 września 2025 r., a zatem już po prawomocnym jego zakończeniu. Z tego względu, wskazując, że skargę na przewlekłość można wnieść tylko w toku postępowania w sprawie, Sąd Okręgowy w Gdańsku pozostawił skargę bez rozpoznania jako niedopuszczalną na podstawie art. 5 ust. 1, art. 8 ust 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sadowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1725 dalej również jako "ustawa o skardze") w zw. z art. 430 Kodeksu postępowania karnego. Następnie w lutym 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga M. P., w tytule której wskazano, że jest to: "skarga, a zarazem żądanie zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku z przewlekłością postępowania w sprawie karnej prowadzonej przez Sąd Rejonowy Gdańsk – Południe". M. P. wyjaśniła na wstępie, że wnosiła skargę dotyczącą przewlekłości postępowania karnego do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, występując jednocześnie o 50 000 zł odszkodowania za nieuzasadnione prowadzenie sprawy karnej przez 20 lat. Opisała trudną sytuację jaka wiązała się z oczekiwaniem na zakończenie sprawy karnej, w tym obawę, że zostanie pozbawiona możliwości opieki nad swoimi dziećmi w przypadku wydania określonego wyroku. Podkreśliła, że okoliczności te wskazywała w skardze, którą skierowała do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Skarżąca krytycznie oceniła w skardze działania Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, poprzez które nie rozpoznał on jej skargi zgodnie z jej żądaniami. Dodatkowo skarżąca wskazała, że w związku z tym, że Sąd Apelacyjny w Gdańsku nie rozpoznał jej skargi, to będzie "przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku wnioskowała z powództwa cywilnego o zadośćuczynienie i naruszenie dóbr osobistych, ale nie w kwocie 50 000 zł, jak to miało miejsce wcześniej, lecz w kwocie 100 000 zł adekwatnej do wyrządzonych przez 20 lat strat". Ponieważ w złożonej skardze skoncentrowano się na krytycznej ocenie działań Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, skarga wniesiona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Admisntiracyjnego w Gdańsku została na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III tutejszego sądu przekazana Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w celu ustosunkowania się do niej. W odpowiedzi na skargę, Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, wniósł o jej odrzucenie, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Reprezentujący Sąd Apelacyjny w Gdańsku organ wskazał, że obecna skarga M. P. dotyczy dokonanej przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku czynności przekazania według właściwości Sądowi Okręgowemu w Gdańsku skargi na przewlekłość postępowania karnego, które toczyło się przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Południe w Gdańsku. Czynność ta, to jest przekazanie skargi według właściwości, spowodowała, że skarga nie została rozpoznana zgodnie z żądaniem wnoszącej skargę, to jest przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku. Zaznaczono, że wskazana czynność przekazania skargi według właściwości nie mieści się natomiast w katalogu decyzji, postanowień i innych aktów, czy czynności, o których mowa w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Dodatkowo wyjaśniono, że skargi na przewlekłość postępowań sądowych rozpoznawane są na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 ustawy o skardze sądem właściwym do rozpatrzenia skargi jest sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. Jako prawidłowe oceniono także pozostawienie skargi na przewlekłość bez rozpoznania na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku z uwagi na art. 5 ust. 1 ustawy o skardze, zgodnie z którym skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Podkreślono też, że postępowanie, które toczy się na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki oraz na podstawie Kodeksu postępowania karnego nie kończy się wydaniem żadnego z rozstrzygnięć podlegających kontroli sądów administracyjnych. Postępowanie prowadzone w tym trybie ustawy o skardze, zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i judykatury, ma przy tym charakter jednoinstancyjny. Sprawa, która została zainicjowana skargą skarżącej z dnia 20 września 2025 r., dotycząca przewlekłości postępowania karnego, została przez ustawodawcę na mocy przepisów ustawy o skardze przekazana do właściwości sądów powszechnych i prawomocnie zakończona w trybie procedury obowiązującej przed tymi sądami. Jeżeli chodzi o roszczenia odszkodowawcze, których chce domagać się M. P., wskazano, że nie dochodzi się ich przed sądami administracyjnymi, ponieważ roszczenia odszkodowawcze wynikające z długotrwałości postępowania sądowego, oparte o podnoszone przez skarżącą twierdzenia o naruszeniu jej dóbr osobistych mogą być przez skarżącą dochodzone w drodze cywilnoprawnej, a więc przed sądem powszechnym, w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego (art. 417 Kodeksu cywilnego. i następne). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej od aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie obejmującym orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze skarżąca konsekwentnie wskazuje, że kwestionuje działania Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, do którego złożyła skargę na przewlekłość prowadzenia postępowania karnego przez sąd rejonowy i domagała się rozpoznania tej skargi przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku wraz z przyznaniem jej określonej kwoty tytułem zadośćuczynienia za szkody wskazane przez skarżącą. Z tych względów, pomimo, że formalnie pozostawienie skargi bez rozpoznania nastąpiło na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku (któremu Sąd Apelacyjny w Gdańsku przekazał skargę według właściwości) całość treści skargi strony, w której skarżąca trzykrotnie i świadomie odnosi się tylko do działań Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, jako dla niej niekorzystnych i które – w ocenie strony - wyłączyły możliwość przyznania jej zadośćuczynienia, powoduje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zakwalifikował wniesioną aktualnie skargę jako skargę dotyczącą czynności Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2025 r. w przedmiocie przekazania skargi na przewlekłość postępowania karnego według właściwości. To bowiem właśnie wskazane działanie zostało przez stronę skarżącą ocenione krytycznie, również w tym kontekście, że Sąd Apelacyjny w Gdańsku poprzez podjęte czynności nie rozpoznał skargi strony i nie przyznał jej żądanej kwoty żądanej tytułem zadośćuczynienia przez skarżącą, co stanowi w tej sprawie główny zarzut. Skarżąca dołączyła też do skargi szereg dokumentów obrazujących przebieg sprawy i czynności dokonywanych przez sądy powszechne, co potwierdza, że skarżąca ma w tym zakresie pełną wiedzę, jakich czynności dokonywały poszczególne sądy w jej sprawie. Podkreślenia wymaga, że sądy administracyjne nie są powołane do sprawowania nadzoru i kontroli nad sądami powszechnymi w odniesieniu ani do działań, ani bezczynności w zakresie czynności procesowych podejmowanych w ramach postępowań jurysdykcyjnych i w których mają też np. zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania karnego. Tego rodzaju czynności ze swej istoty nie mają charakteru czynności administracyjnych i nie są podejmowane przez organy administracji. Kontroli takiej nie przewidują przepisy p.p.s.a., ani przepisy ustaw szczególnych – niewątpliwie przepisów takich nie zawarto w szczególności w ustawie Kodeks postępowania karnego, czy ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Zaskarżona czynność przekazania według właściwości przez sąd powszechny do innego sądu powszechnego skargi wniesionej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, nie mieści się w podanym wyżej katalogu spraw podległych kognicji sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, ustawa ta reguluje zasady i tryb wnoszenia oraz rozpoznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu lub prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze. W ustawie tej określono również jaki sąd jest właściwy do rozpoznania tego rodzaju skargi w zależności, od tego komu zarzucana jest przewlekłość (art. 4 tej ustawy odnoszący się do właściwości rzeczowej). Ustawa nie reguluje bezpośrednio kwestii przekazania skargi według właściwości. W tej sprawie, jak wyjaśnił Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, skarga na przewlekłość postępowania sądu rejonowego została przekazana przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku, który uznał się za niewłaściwy, do Sądu Okręgowego w Gdańsku, w oparciu o ogólne reguły wynikające ze stosowanego odpowiednio Kodeksu postępowania karnego. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze w sprawach w niej nieuregulowanych do postępowania toczącego się na skutek skargi, sąd stosuje odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu, którego skarga dotyczy. Ponieważ skarga dotyczyła przewlekłości postępowania karnego, odpowiednie zastosowanie miały więc przepisy Kodeksu postępowania karnego. O czym, czy dokonana przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku czynność była prawidłowa z punktu widzenia Kodeksu postępowania karnego nie może rozstrzygać wojewódzki sąd administracyjny. Jak wskazano wyżej, nie mieści się to bowiem w zakresie kompetencji sądów administracyjnych. Z uwagi na zakres kognicji sądów administracyjnych wynikający z art. 3 p.p.s.a. wskazać też należy końcowo, że rozpoznają one wyłącznie skargi na określone czynności. Do kompetencji sądów administracyjnych nie należy rozpatrywanie żądań o przyznanie roszczeń odszkodowawczych za szkody wynikające z działania sądów powszechnych. Przed sądem administracyjnym nie można dochodzić roszczeń odszkodowawczych z powództwa cywilnego. Takiej kompetencji sądów administracyjnych nie przewiduje ustawa p.p.s.a., ani ustawy szczególne. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę, jako wniesioną w sprawie nienależącej do właściwości sądów administracyjnych.