III SA/Gd 15/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska /spr./, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. N. na decyzję Starosty [...] z dnia 22 października 2000 r. nr [...] w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zespołu Szkół w P. z dnia 15 września 2000 r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja może być wykonana w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia 22 października 2000 r. wydaną na podstawie art. 10 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19 poz. 239) oraz art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. Starosta [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zespołu Szkół w P. z dnia 15 września 2000 r. w sprawie nadania J. N. stopnia awansu zawodowego nauczyciela - nauczyciela kontraktowego. Akt nadania wskazywał kwalifikacje J. N. (magister mechaniki z przygotowaniem pedagogicznym) i stwierdzał, że J. N. może być zatrudniony w ponadgimnazjalnych szkołach zawodowych. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że w myśl przepisu art. 10 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19 poz. 239), nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy (6 kwietnia 2000 r.) w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, spełniający wymagania kwalifikacyjne - z tym dniem uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego. Biorąc pod uwagę fakt, iż J. N. w dniu 6 kwietnia 2000 r. był zatrudniony w wymiarze poniżej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć i spełniał wymagania kwalifikacyjne - uzyskał z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego. W odwołaniu od decyzji organu I instancji (aktu nadania stopnia awansu zawodowego) J. N. wskazał, iż spełnia wymogi uzasadniające nadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. Do dnia 31 sierpnia 1999 r., był zatrudniony w Zespole Szkół w P. w pełnym wymiarze czasu pracy na podstawie mianowania, spełnia wymagania kwalifikacyjne, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. Powodem rozwiązania stosunku pracy było przejście na emeryturę. W dniu 1 września 2000 r. zawarł z tym samym pracodawcą umowę o pracę na czas określony do dnia 31 sierpnia 2001 r. w wymiarze czasu pracy 9,5/18 etatu. W tych okolicznościach powinien uzyskać z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego na podstawie art. 10 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Organ odwoławczy uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Zespołu Szkół w P. wskazał m.in., że w myśl art. 7 ust. 3 cytowanej ustawy z dnia 18 lutego 2000 r., nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy (6 kwietnia 2000 r.) na podstawie umowy o pracę, którzy posiadają wymagane kwalifikacje, z tym dniem uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego i stają się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę odpowiednio na czas określony lub nie określony. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 10 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw. W myśl tego przepisu, nauczyciele spełniający wymagania kwalifikacyjne, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jednolity Dz.U. z 1997 r. Nr 56 poz. 357 ze zm.), zatrudnieni na podstawie mianowania przed dniem wejścia w życie cytowanej ustawy z dnia 18 lutego 2000 r., uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego z dniem wejścia w życie ustawy, jeżeli są zatrudnieni w przedszkolu, szkole, placówce oraz innej jednostce organizacyjnej, wymienionej w art. 1 ustawy Karta Nauczyciela, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. Ze względu na to, że w dniu wejścia w życie ustawy J. N. był zatrudniony w wymiarze 7/18 etatu, zasadnym było nadanie stopnia awansu zawodowego - nauczyciela kontraktowego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. N. wnosząc o uchylenie decyzji Starosty [...], zarzucił jej m.in. naruszenie przepisu art.9b ust 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. Skarżący był zatrudniony od 1.09.1999 r. w wymiarze 7/18 etatu, natomiast w dniu 4 maja 2000 r. otrzymał od pracodawcy pismo informujące o zwiększeniu wymiaru czasu pracy do 9 godzin tygodniowo, co oznaczało zatrudnienie w wymiarze 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. Powołując argumentację zawartą w odwołaniu od rozstrzygnięcia organu I instancji wskazał, iż powinien uzyskać z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku zawiesił postępowanie, wskazując iż w innej rozpoznawanej sprawie przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, czy art. 10 ust. 3 pkt 2 wskazanej ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. w zakresie, w jakim uzależnia od wymiaru zatrudnienia nabycie, z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego przez nauczyciela spełniającego wymagania kwalifikacyjne, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.), zatrudnionego na podstawie mianowania przed dniem wejścia w życie ustawy i pozostającego w tym dniu w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę w przedszkolu, szkole, placówce oraz innej jednostce organizacyjnej, wymienionej w art. 1 ustawy - Karta Nauczyciela, jest zgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Udzielenie odpowiedzi na to pytanie prawne miało bowiem wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. l § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga jest zasadna albowiem w będącej przedmiotem zaskarżenia sprawie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepis art. 10 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19 poz. 239) stanowił, iż nauczyciele spełniający wymagania kwalifikacyjne, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jednolity Dz.U. z 1997 r. Nr 56 poz. 357 ze zm.), zatrudnieni na podstawie mianowania przed dniem wejścia w życie cytowanej ustawy z dnia 18 lutego 2000 r., uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego z dniem wejścia w życie ustawy, jeżeli są zatrudnieni w przedszkolu, szkole, placówce oraz innej jednostce organizacyjnej, wymienionej wart. 1 ustawy Karta Nauczyciela, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt P 15/03 (Dz. U. Nr 257 poz. 2579), w którym przepis art. 10 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, w części obejmującej słowa: "w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć" uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie z dniem ogłoszenia tj. 3 grudnia 2004 r. Następstwem powyższego była utrata mocy obowiązującej przez wymieniony przepis, w części określonej w wyroku Trybunału. Zakwestionowane przepisy ustawy nowelizującej Kartę Nauczyciela dotyczyły uzyskania przez nauczycieli stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. Ustawa z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw przewiduje odrębne regulacje dla dwóch grup nauczycieli: tych, którzy w dniu wejścia w życie ustawy (6 kwietnia 2000 r.) byli zatrudnieni we wskazanych w ustawie jednostkach edukacyjnych oraz pozostałych, którzy w tym terminie nie byli tam zatrudnieni. Zróżnicowania między wskazanymi grupami nauczycieli dokonano w oparciu o kryterium zatrudnienia w wymiarze przynajmniej połowy obowiązkowego wymiaru zajęć. Nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy - wcześniej zatrudnieni na podstawie mianowania - nabywają z mocy prawa stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego, jeżeli pracują w wymiarze przynajmniej połowy obowiązkowego wymiaru zajęć. Wymóg ten nie dotyczy nauczycieli, których stosunek mianowania wygasł i zostali oni (po wejściu w życie ustawy nowelizującej) zatrudnieni ponownie na podstawie umowy o pracę. Zdaniem Trybunału za takim zróżnicowaniem nie przemawiają żadne racjonalne argumenty. Nie jest także jasny cel wprowadzenia takiego uregulowania. Trybunał wskazał, że osoby posiadające podobne kwalifikacje osobiste i merytoryczne powinny być traktowane podobnie. Zaskarżony przepis narusza zatem zasadę równości obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. Przepisem art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643) wprowadzono do Kodeksu postępowania administracyjnego artykuł 145a stanowiący, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1). Ponieważ stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to należy przyjąć zasadę, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji (podobnie NSA w wyrokach z dnia 2 września 1999r., IV SA 1360/97 oraz z 25 października 1999r., II SA 1294/99). Skoro zatem podstawą do wydania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie był przepis, którego niekonstytucyjność została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, to uznać należało, że zachodzą podstawy do wznowienia postępowania w sprawie i zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji uwzględnią, iż przepis art. 10 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19 poz. 239) w części określonej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt P 15/03 jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.