III SA/Gd 151/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 4 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy sprzeciwu J. K. i S. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 151/17, odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w G. z dnia 29 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji zapisów w ewidencji gruntów i budynków postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 sierpnia 2017r. Skarżący J. i S. K. w sporządzonych na urzędowych formularzach PPF wnioskach zwrócili się po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczyli, że są emerytami, pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, osiągają miesięcznie łączny dochód w wysokości 3.485,75 zł. Ponoszą koszty mediów, leczenia, ubezpieczenia, podatku od nieruchomości i opłaty dzierżawy, telefonów oraz okresowych remontów mieszkaniowych. Do wniosków załączyli kopie dokumentów wskazujących na wysokość aktualnie ponoszonych stałych wydatków, w tym z tytułu podatku od nieruchomości (180 zł w skali roku), ubezpieczenia (120 zł za trzy miesiące), opłaty za telewizję (160 zł), opłaty za energię elektryczną (200 zł za dwa miesiące), opłaty za odprowadzanie ścieków (50 zł), opłaty za gaz (227,84 zł za dwa miesiące), inne (32 zł), jak również decyzję wymierzającą podatek od nieruchomości na 2007 rok w wysokości 89 zł. Oświadczyli, że są właścicielami segmentu w zabudowie szeregowej o pow. 152 m2, ogródka przydomowego o pow. 189 m2. Ponadto są dzierżawcami gruntu o powierzchni 176 m 2. Są nadto współwłaścicielami pojazdu samochodowego marki Ford Focus o wartości 10.000 zł. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 151/17 referendarz sądowy odmówił przyznania J. K. i S. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że analiza sytuacji dochodowej i majątkowej wnioskodawców nie przemawia za uznaniem, że nie mają oni możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Ponadto zdaniem referendarza ich sytuacja majątkowa nie uległa znacznemu pogorszeniu w porównaniu do stanu podlegającego ocenie przy rozpoznawaniu pierwotnego wniosku. Wnioskodawcy zadeklarowali bowiem fakt uzyskiwania dochodu z tytułu świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 3.485 zł, nie posiadają innych osób na swym utrzymaniu, a nadto są współwłaścicielami domu (segment w zabudowie szeregowej o powierzchni 152 m2), działki gruntu stanowiącej ogród przydomowy o powierzchni 189 m2, przydomowej oranżerii o wartości 25.000 zł, jak i samochodu osobowego o wartości 10.000 zł. W ocenie referendarza majątek nieruchomy oraz ruchomy może stanowić źródło uzyskania środków finansowych niezbędnych na pokrycie kosztów zainicjowanego przez wnioskodawców postępowania. Udokumentowane zaś przez wnioskodawców stałe miesięczne wydatki kształtują się nadal na poziomie 600-700 zł. Po pokryciu ww. wydatków wnioskodawcom pozostaje do dyspozycji kwota ok. 2.700 zł, z której to kwoty, w ocenie referendarza sądowego, są oni w stanie pokryć jednocześnie koszty utrzymania siebie i rodziny, jak również inne ewentualne koszty sądowe oraz koszty ustanowienia zawodowego pełnomocnika z wyboru. Od powyższego postanowienia sprzeciw wnieśli J. K. i S. K. podnosząc, iż wraz z mężem zostali pokrzywdzeni i przez takie działanie organu zostali zmuszeni do działania w obronie swoich interesów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego sąd wydaje postanowienie, w którym postanowienie referendarza zmienia lub utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 3). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użycie w tym przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, która nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika z akt sprawy aktualny wniosek skarżących był kolejnym wnioskiem w tej sprawie o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym podlegał ocenie w trybie art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zatem zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie. Te okoliczności są bowiem decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że taka zmiana nie nastąpiła. Wnioskodawcy posiadają majątek - są współwłaścicielami nieruchomości (segment w zabudowie szeregowej o pow. 152 m2), przydomowej oranżerii (o wartości 25.000 zł) oraz ogródka przydomowego o pow. 189 m2 oraz współwłaścicielami samochodu osobowego (marki Ford Focus o wartości 10.000 zł). Ponadto, osiągają dochód w wysokości 3.485,75 zł, który po odliczeniu różnych kosztów i wydatków, powinien wystarczyć na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych oraz koszty ustanowienia zawodowego pełnomocnika, tym bardziej, że skarżący uiścili wpis od skargi w wysokości 200 zł. Z przedłożonych rachunków, faktur, dowodów wpłat wynika, że ponoszone w skali miesiąca koszty i wydatki, w tym na zakup leków, nadal kształtują się na poziomie ok. 600-700 zł. W konsekwencji nie można zaliczyć wnioskodawców do osób bez majątku lub takich, które są całkowicie pozbawione środków do życia. Ponadto podnoszone przez skarżących w przedmiotowym wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności były już rozważane, co bez wykazania istotnych zmian w ich sytuacji finansowej nie może stanowić podstawy do zmiany uprzednio wydanego rozstrzygnięcia. Zmiana okoliczności sprawy w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. dotyczy bowiem tylko sytuacji majątkowej strony skarżącej. Z powyższych względów uznać należy, że postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącym prawa pomocy jest prawidłowe. Nadmienić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi gwarancję dostępu do sądu wyłącznie dla tych podmiotów, które ze względu na swoją trudną sytuację finansową nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Takiej sytuacji skarżący, o czym była mowa powyżej, wbrew swym deklaracjom nie wykazali. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.