III SA/Gd 159/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 10 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 18 marca 2013 r., uzupełnionym następnie na urzędowym formularzu PPF skarżący T. L. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką i bratem. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawca nie posiada jakichkolwiek przedmiotów wartościowych oraz zasobów pieniężnych. Źródłem jego dochodów (w wysokości 1.800 zł brutto miesięcznie) jest stosunek pracy. Jego matka i brat również posiadają dochody ze stosunku pracy (M. w wysokości 2.200 zł brutto miesięcznie oraz matka w wysokości 1.300 zł miesięcznie). Wnioskodawcę obciążają ponadto raty pożyczkowo – kredytowe oraz zajęcia komornicze. Jak wynika z akt sprawy, celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznane prawa pomocy, wnioskodawca zarządzeniem referendarza sądowego został zobowiązany do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: a) odpisów zeznań podatkowych za lata 2011 i 2012 składanych do urzędu skarbowego przez wnioskodawcę, brata oraz matkę a w przypadku ich nieskładania – odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ww. lata; b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, brata oraz matkę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; c) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy, brata oraz matkę (utrzymanie lokalu, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, inne); d) kserokopii dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wnioskodawcy z tytułu zajęć komorniczych oraz udzielonych kredytów i pożyczek; e) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę oraz brata i matkę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego wnioskodawca oświadczył, że dokumenty do złożenia których został zobowiązany są dokumentami prywatnymi i nie może ich udostępniać osobom postronnym, przy czym chodzi tu o stronę przeciwną, która w każdym czasie może zażądać ich do wglądu. Wskazać należy, że w myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanego przepisu wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że stanowisko zajęte przez wnioskodawcę, który wskazał, że w/w dokumentów nie złoży, skutkować musi uznaniem, że nie udowodnił on dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd zwraca uwagę, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń w tym przedmiocie. Sprawą bowiem samego zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Ponieważ oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawcę nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych, został zobowiązany do jego uzupełnienia. Podkreślić należy, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Zważyć bowiem należy, że w istocie niewyjaśnioną pozostała kwestia wysokości dochodów osiąganych przez członków gospodarstwa domowego, ich ewentualnych zasobów pieniężnych jak i kosztów utrzymania. Przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może nastąpić, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Sąd rozpoznający niniejszy wniosek nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy jak i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym domniemywać. Tak więc wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym - nie jest możliwe określenie, że ww. nie może ponieść kosztów postępowania sądowego. Rzeczywista sytuacja majątkowa strony z uwagi na jej postawę nie może być bowiem ustalona w sposób rzetelny i jednoznaczny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym bierność wnioskodawcy w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a argumenty wskazane w sprzeciwie nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla zwolnienia go od obowiązku wykazania jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.